Nhà thơ Mỹ B.Weigl và nhạc sĩ Vũ Nhật Tân (phải) ở Hà Nội.
Đề tài chiến tranh sẽ không bao giờ cũ...
Ngày 26.5 tới, trong khuôn khổ Liên hoan Âm nhạc đương đại quốc tế Los Angeles, nhạc sĩ Vũ Nhật Tân sẽ cùng dàn nhạc thính phòng hai lần đoạt giải Grammy của Mỹ Southwest Chamber Music ra mắt tác phẩm "Bài hát bom na-pan" - do Vũ Nhật Tân soạn cho dàn nhạc giao hưởng, lấy cảm hứng và sử dụng lời của "Bài hát bom na-pan" (thơ Bruce Weigl).
Nhân dịp này, nhạc sĩ Vũ Nhật Tân đã dành cho Báo Lao Động bài phỏng vấn ngay khi anh sang Mỹ.
* Xin anh cho biết, cơ duyên nào đã khiến anh cộng tác với Dàn nhạc giao hưởng Southwest Chamber Music và giáo sư, nhà thơ, cựu binh Mỹ Bruce Weigl?
- Tôi biết Southwest Chamber Music từ năm 2008, khi dàn nhạc này có chương trình hợp tác đầu tiên với VN. Năm 2010, dàn nhạc đã thực hiện một chương trình hợp tác văn hóa quy mô lớn với Học viện Âm nhạc Quốc gia VN, trong đó tôi là khách mời chuyên về soạn nhạc. Chương trình đã diễn ra thành công ở cả VN và Los Angeles, Mỹ.
Đầu năm 2011, ông Jeff von der Schmidt - GĐ kiêm chỉ huy dàn nhạc - đã giới thiệu với tôi về nhà thơ Bruce Weigl và ý tưởng hợp tác soạn nhạc cho dàn nhạc dựa trên những bài thơ của Bruce Weigl.
* Điều gì khiến anh chọn "Bài hát bom na-pan"?
- Tôi đã gặp Bruce Weigl ở Hà Nội và đọc một số tập thơ của ông, trong đó có tập "Sau mưa thôi nã đạn" (After the Rain Stopped Pounding) qua bản dịch tiếng Việt của nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai. Trong tập thơ này, chúng tôi đã cùng chọn một số bài với mong muốn đưa vào tác phẩm mà tôi sẽ soạn cho Southwest Chamber Music.
Sau khi đọc lại nhiều lần bằng cả tiếng Việt lẫn nguyên bản tiếng Anh và với thời lượng hạn chế của một tác phẩm soạn cho dàn nhạc nhỏ, tôi quyết định chọn "Bài hát bom na-pan" (Song of Napalm) bởi sự chân thành, xúc động của nó. Bài thơ này cũng truyền tải sự khắc nghiệt của chiến tranh rõ rệt nhất cũng như những hậu quả sau đó.
* Trong quá trình sáng tạo "Bài hát bom na-pan", đã để lại những kỷ niệm đặc biệt gì với anh?
- Tôi đã cùng Bruce Weigl và Nguyễn Phan Quế Mai có những chiều tản bộ giữa khu phố cổ Hà Nội, chen lẫn trong dòng người đông đúc và ăn tối bình dân. Đó là những ngày thú vị. Với Dàn nhạc Southwest Chamber Music và Giám đốc Jeff von der Schmidt, tôi đã cùng ông có những phút thảnh thơi uống trà ở quán bình dân ở ngoại ô Los Angeles. Chúng tôi trò chuyện về nghệ thuật và tất nhiên, về tác phẩm sắp công diễn.
* Xin anh cho biết vài nét về nhạc phẩm "Bài hát bom na-pan"?
- "Bài hát bom na-pan" soạn cho dàn nhạc nhỏ cùng 3 cây đàn VN là bầu, tranh và t’rưng. Dàn nhạc Southwest Chamber Music dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Jeff von der Schmidt sẽ tập và biểu diễn cùng 3 nhạc cụ này.
Cả 3 nhạc cụ này sẽ do một nghệ sĩ VN biểu diễn. Đó là Vân Ánh - nghệ sĩ đàn tranh hàng đầu hiện nay đang sống và biểu diễn tại TP.San Francisco. Đồng thời, tôi đã mời Hạnh Weigl - con gái nuôi người Việt của nhà thơ Bruce Weigl - tham gia trình bày phần thơ bằng tiếng Việt cùng với giọng ca nam trầm Evan Hughes của TP.New York.
* Nhiều người cho rằng "đề tài chiến tranh VN bây giờ đã quá cũ". Điều gì khiến cho đề tài chiến tranh và tiếng hát gọi hoà bình trở nên mới mẻ qua nhạc phẩm này?
- Đề tài về chiến tranh sẽ không bao giờ cũ cho đến khi nào thế giới không còn chiến tranh nữa. Nhạc phẩm "Bài hát bom na-pan" không hoàn toàn nói về chiến tranh, mà còn về tâm lý và sự sống tiếp diễn theo sau đó. Tác phẩm này đan xen nhiều chất liệu âm nhạc và cả nhạc cụ truyền thống VN, như sự pha trộn mới và cũ vậy.
* Khán giả VN khi nào có dịp thưởng thức "Bài hát bom na-pan"?
- Tôi rất mong "Bài hát bom na-pan" sẽ được dàn dựng và biểu diễn tại VN trong tương lai gần. Nhà thơ Bruce Weigl và nhà chỉ huy Jeff von der Schmidt cũng rất mong muốn điều đó. Tôi sẽ rất hạnh phúc nếu được chứng kiến Bruce Weigl giới thiệu "Bài hát bom na-pan" với công chúng VN, với phần trình bày bài thơ bằng tiếng Việt của Hạnh Weigl.
* Anh có dự định hợp tác trong tương lai cùng Bruce Weigl? Những kế hoạch âm nhạc riêng sắp tới của anh?
- Tôi và Bruce Weigl đã và đang bàn về một số kế hoạch hợp tác xa hơn, có thể sẽ là năm 2014 với những chương trình lớn hơn và được trình diễn ở cả Mỹ lẫn VN. Tôi cũng có những dự án khác nữa với Dàn nhạc Southwest Chamber Music, kết hợp âm nhạc, thơ, điện ảnh và cả hội họa.
- Xin cảm ơn anh và chúc anh thành công!