Theo Đông y, rễ cây sa kê có tính làm dịu, trị ho và có tác dụng sát trùng, dùng trị bệnh hen và các chứng rối loạn dạ dày, đau răng, bệnh về da rất tốt. Vỏ cây sa kê dùng trị ghẻ, nhựa cây được dùng pha loãng trị tiêu chảy và lỵ còn lá sa kê tươi thì được dùng với lá đu đủ tươi, giã với vôi để đắp trị nhọt. Dân gian dùng lá sa kê chữa phù thủng, viêm gan vàng da bằng cách nấu lá tươi để uống.

Canh kiểm với nguyên liệu quả sa kê.
Canh kiểm với nguyên liệu quả sa kê.

Ngoài ra, lá sa kê phối hợp với một số vị thuốc khác sẽ trị được một số bệnh như: bệnh gút, sỏi thận, tiểu đường, huyết áp cao… Không những là cây thuốc quý cây sa kê cho quả để chế biến thành những món ăn ngon.

Quả sa kê không có hạt, cơm thịt màu trắng khi chế biến chỉ cần gọt bỏ phần vỏ, phần xốp và cùi bên trong, giữ lại phần thịt. Món ăn phổ biến nhất là người ta xắt sa kê thành từng lát nhỏ rửa sạch, để ráo, trong quá trình rửa phải cho một ít muối vào nước để sa kê không bị sẫm màu. Bắc chảo dầu lên bếp tăng độ lửa lớn cho dầu sôi, rồi thả từng miếng sa kê tẩm bột vào. Giảm độ lửa liu riu cho đến khi miếng sa kê chín vàng. Vớt ra cho vào giấy thấm dầu và cuối cùng dùng đũa gắp ra dĩa là xong.

Thơm ngon sa kê chiên giòn.
Thơm ngon sa kê chiên giòn.

Cho một miếng sa kê chiên bột cho vào miệng nhấn nhá nhai. Mùi thơm, vị béo bùi, giòn của sa kê len vào trong miệng thật tuyệt! Món này ăn nóng mới ngon. Quả sa kê còn dùng hầm nấu cà ri, đặc biệt là món canh kiểm thường được người dân miền Nam ưa dùng trong những ngày giỗ chạp, đình đám, có vị beo béo của nước cốt dừa.

Sa kê còn để dành dùng lâu dài bằng cách xay thành bột để chế biến nhiều món ăn thường ngày như làm thành pho mát, bánh ngọt, nấu với tôm, cá trộn, hay gạo.

Quả sa kê giờ đây tương đối phổ biến ở nước ta, điều đặc biệt là những món ăn chay quả sa kê là một trong những nguyên liệu làm phong phú danh mục những món này và được nhiều người ưu thích.

Hoàng Anh