Tổ kiến vàng thường ở trên cao, có cái to bằng chiếc mũ cối, muốn lấy được trứng người ta chuẩn bị sẵn một cây trúc dài, cách đầu cây vót nhọn một đoạn khoảng 2-3 tấc, cột ba sợi dây, cuối dây là cái rổ. Đến nơi, người có kinh nghiệm sẽ nhìn tổ và quyết định đưa đầu nhọn của cây trúc thọc từ dưới thẳng lên, xé toạc tổ ra.

Lúc này người cầm cây thọc sẽ vỗ liên tục vào thân trúc, trứng trong tổ sẽ rơi xuống cái rổ hứng sẵn bên dưới. Có khi lấy luôn cả  tổ kiến xuống đất rồi lấy gọng dao gõ nhẹ cho kiến chạy hết rồi tách đôi, vỗ cho trứng kiến rơi ra. Vì loài kiến này là sinh vật có lợi nên trong những vườn cây trái, người làm vườn không bao giờ lấy hết trứng mà để chúng còn sinh sản cho vụ sau. Những hạt trứng kiến to bằng hạt gạo tám xoan, căng mẩy, mầu trắng đục, tỏa hương thơm dịu, mới nhìn đã thấy bắt mắt.

Trứng kiến lấy được.
Trứng kiến lấy được.

Trứng kiến vàng qua bàn tay người chế biến sẽ trở thành nhiều món ăn khoái khẩu. Trong đó, ba món ngon được ưa chuộng và khá phổ biến là nộm trứng kiến, dưa cải kho trứng kiến và canh trứng kiến. Cách làm vừa đơn giản vừa dễ thực hiện, người sành ăn chỉ cần nhìn lướt qua một lần là học được ngay. Trứng kiến đem xào chín, nêm gia vị vừa dùng, trộn với hỗn hợp dưa leo, bưởi và đài hoa đực của quả mít thái mỏng, rắc thêm ít hạt đậu phộng rang là xong ngay món nộm. Khi ăn sẽ có vị chát, chua, ngọt và độ giòn tan hòa lẫn rất độc đáo.

Cũng có thể làm món nộm trứng kiến với món hoa chuối. Hoa chuối  còn bẹ non, rửa thật sạch, tách lấy hai bẹ ngoài để riêng, phần bên trong thái mỏng ngâm trong nước có pha dấm khoảng 15 phút rồi vớt ra vẩy sạch để ráo nước. Trứng kiến đã xào được trộn đều với hoa chuối, lẫn với rau thơm, lá chanh thái chỉ và các loại gia vị vừa đủ. Ăn món này, sẽ thấy có vị cay, chát, chua, ngọt và độ giòn tan hòa lẫn rất hấp dẫn nhưng độc đáo nhất là mùi vị béo bùi của trứng kiến cứ thoang thoảng.

Món dưa cải kho trứng kiến cũng là món ăn hấp dẫn không kém, lấy bẹ cải cay ủ chua lâu ngày đem kho với trứng kiến, nêm vừa miệng, để độ hai phút nhắc xuống, dùng nóng thì trên cả tuyệt vời.

Nộm trứng kiến với hoa chuối.
Nộm trứng kiến với hoa chuối.

Đặc biệt với món canh trứng kiến, người nội trợ chỉ cần đun sôi nước suối trong, thả trứng kiến nấu với lá giang, chuối cây vào nồi thì thành món với hương vị đậm đà. Múc từng muỗng canh nóng hổi có nhúm trứng kiến húp từ từ, những cái trứng nhỏ xíu như hạt gạo lạo xạo trong lưỡi thật thú vị. Trứng vỡ lụp bụp mùi thơm, vị béo bùi, vị chua hăng của trứng kiến hoà với vị chua của lá giang, vị chan chát của chuối cây làm thành một hương vị độc đáo, hoang sơ dân dã, mà vẫn thanh nhã nhẹ nhàng.

Trứng kiến vàng là món ăn ngon, bổ lại độc đáo nhưng tiếc rằng không phải chỗ nào cũng tìm được. Mặc dù là món ăn dân dã của người miền quê vùng rừng núi, trung du nhưng lại là món đặc sản quý mà có khi có người cả một đời người không có cơ hội để thưởng thức món này.

Hoàng Anh