Chất lượng đào tạo nguồn nhân lực thấp, bất cập

Dù Bộ trưởng Bộ Gdđt Phạm Vũ Luận đã thừa nhận chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của chúng ta còn thấp và còn bất cập so với yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và chưa đáp ứng được mong mỏi của Đảng, Nhà nước và nhân dân; tuy nhiên, phiên chất vấn người đứng đầu ngành giáo dục đã phải tăng thêm giờ vì những bức xúc được dồn nén từ thực tiễn xã hội.

Mặc dù vậy, cách trả lời rề rà và lòng vòng của bộ trưởng liên tục bị chủ toạ nhắc: “Đề nghị bộ trưởng trả lời thẳng vào câu hỏi”.

Chất lượng đào tạo còn yếu kém

Là người khai hỏa phiên chất vấn, ĐB Phan Văn Trường (Thái Nguyên) đụng ngay đến một nghịch lý của đào tạo quốc nội: Điểm sàn năm 2011 không tăng so với những năm trước, nhưng nhiều ngành, nhiều trường không tuyển đủ sinh viên, có nguy cơ phải đóng cửa, trong khi sinh viên du học nước ngoài ngày càng tăng. Phải chăng liên quan đến việc sa sút niềm tin và chất lượng đào tạo trong nước?

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận.

Lý giải về thực trạng này, Bộ trưởng Luận khẳng định: Việc không tuyển đủ sinh viên diễn ra trong nhiều năm qua. Có nhiều nguyên nhân được đưa ra như nhiều trường cùng đào tạo một ngành học, nhiều trường thành lập mới, có trường không đáp ứng được cơ sở hạ tầng, giáo viên...”. Còn việc đưa lưu học sinh đi du học không phải mới. Đời sống nâng lên, thế giới gần lại nên việc đưa con cháu đi du học là đáng mừng”. Cách trả lời rề rà của bộ trưởng lập tức được Chủ tịch QH cắt và yêu cầu bộ trưởng trả lời thẳng vào câu hỏi: “Sinh viên không học trường trong nước có phải do chất lượng đào tạo kém?”.

Đến lúc này, bộ trưởng mới thừa nhận: Chất lượng đào tạo nguồn nhân lực còn nhiều bất cập, còn có yếu kém. Khái quát là chưa đáp ứng được yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, kỳ vọng của Đảng và nhân dân.

Bức xúc trước nghịch lý sinh viên ra trường bằng giỏi, bằng khá ở nhiều trường chiếm tỉ lệ rất cao. Nhưng trên thực tế chất lượng sinh viên ngày càng thấp, ĐB Lê Nam (Thanh Hóa) khẳng định: “Nhiều trường cung cấp hàng giả, hàng nhái cho xã hội”. ĐB chất vấn trách nhiệm của bộ trưởng cũng như giải pháp để khắc phục tình trạng này. Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho rằng: Việc chấm, cho điểm, xếp hạng học sinh là việc của các trường. “Gần đây bộ có nhận được thông tin trên báo chí phản ánh về thực trạng giữa điểm trên văn bằng và kiến thức kỹ năng thực tế còn có khoảng cách. Để giải quyết vấn đề này, bộ đã chú ý và tăng cường thanh - kiểm tra, đánh giá kết quả, đưa kiểm định vào nhà trường” - bộ trưởng nói.

Không phân biệt công lập - tại chức

Chưa hài lòng giải trình về chất lượng ĐH, ĐB Nguyễn Thành Tâm (Tây Ninh) tiếp tục truy trách nhiệm của bộ trưởng trong việc giám sát thành lập, thanh - kiểm tra và xử lý các vi phạm trong việc tuyển sinh và kiểm định chất lượng. Dẫn ngay trả lời của bộ trưởng về việc một số trường không đảm bảo điều kiện chất lượng, ĐB chất vấn: “Tại sao không đủ điều kiện lại được cấp chỉ tiêu tuyển sinh cũng như hoạt động, trách nhiệm này thuộc về ai? Thời gian qua bộ đã thực hiện chức năng kiểm tra được bao nhiêu phần trăm và có quản lý hết được các đối tượng này không? Qua kiểm tra có phát hiện vi phạm của công tác quản lý nhà nước?”.

Giáo dục nước nhà đang có quá nhiều vấn đề cần tháo gỡ. Ảnh: Giang Huy

Về kiểm tra được bao nhiêu phần trăm, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho rằng hiện nay trong tay chưa có số liệu thống kê. Còn về việc không đủ điều kiện vẫn cấp chỉ tiêu tuyển sinh, bộ trưởng lý giải là do khi mở mã ngành đã có đoàn liên ngành của các bộ, ngành xuống kiểm tra, thanh tra. Sau đó cũng có lý do, có đoàn liên bộ xuống người ta dẫn đến cơ sở kiểm tra nhưng thực ra đó không phải là cơ sở của họ. “Có những sai sót như vậy, chúng tôi thấy trách nhiệm của mình thanh - kiểm tra chưa có hiệu quả” - bộ trưởng thừa nhận và xin được rút kinh nghiệm.

Dù vậy, ĐB Nguyễn Thành Tâm vẫn ấn nút tái chất vấn. “Bộ trưởng thừa nhận nhưng tôi rất băn khoăn. Bởi vì một đoàn thanh tra liên ngành mà lại ngây thơ để cho các trường lừa một cách dễ dàng như vậy. Vấn đề là bộ trưởng xử lý sai phạm này như thế nào? Tôi mong rằng bộ trưởng có chấn chỉnh công tác thanh - kiểm tra để khắc phục, tránh tình trạng để xảy ra sai sót như thời gian qua” - ĐB nói.

Dẫn lại cuộc tranh luận đầy sôi nổi trên phương tiện thông tin đại chúng gần đây về việc một số địa phương từ chối tuyển dụng hệ tại chức và ngoài công lập, ĐB Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) cho rằng chất lượng đào tạo ngoài công lập có vấn đề? Bộ trưởng có giải pháp gì để nâng cao chất lượng? Còn ĐB Phạm Xuân Thường thì đặt một điều kiện cụ thể: “Là người đứng đầu một cơ quan trong điều kiện bình thường khi có chỉ tiêu tuyển dụng, bộ trưởng chọn sinh viên tốt nghiệp chính quy hay tại chức?”.

Không trả lời thẳng vào câu hỏi, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho rằng quan điểm của Bộ GDĐT không có sự phân biệt giữa công lập và ngoài công lập, cũng như không có phân biệt giữa đào tạo tập trung và tại chức... Điều này được ghi trong Luật Giáo dục. “Tuy nhiên từ thực tiễn nhiều địa phương từ chối tuyển dụng tại chức là một tiếng chuông cảnh báo nghiêm túc để xem lại, chấn chỉnh lại, củng cố lại” – bộ trưởng nói. Theo bộ trưởng, bản thân hình thức đào tạo tại chức không có lỗi. Chất lượng tại chức yếu là vì công tác quản lý, tổ chức triển khai chưa chú ý đến chất lượng và có những tác động tiêu cực chạy theo bằng cấp. Bộ trưởng cam kết sẽ chấn chỉnh để khắc phục những tiêu cực trên.

Phiên chất vấn bộ trưởng còn nóng với những bất cập trong chính sách đầu tư cho giáo dục mầm non; bất cập trong quy hoạch, tình trạng thừa thầy thiếu thợ, tình trạng chạy theo bằng cấp để hợp pháp hóa hồ sơ thay vì chất lượng...  

  Duy Thanh