Lấy ý kiến nhân dân và trưng cầu dân ý

LĐCT Nguyễn Quang A
Website duthaoonline, nơi người dân có thể góp ý về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 đã được công bố từ ngày 2.1 để lấy ý kiến nhân dân trong ba tháng. Nhiều người lẫn giữa việc lấy ý kiến của nhân dân và việc trưng cầu dân ý. Hãy thử làm rõ sự khác biệt này.

Hiến pháp là của ai? Ai là người quyết định về Hiến pháp và họ quyết định thế nào? Đáng tiếc những vấn đề cơ bản như vậy từ rất lâu vẫn bị hiểu nhầm.

Từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng 2011 và các từ điển trước đó khá lâu) vẫn định nghĩa hiến pháp là "đạo luật cơ bản của nhà nước, quy định chế độ chính trị, kinh tế, xã hội, quyền và nghĩa vụ công dân, tổ chức bộ máy nhà nước". Có lẽ những người soạn dự thảo lần này cũng vẫn hiểu lầm như thế.

Nếu muốn xây dựng một nhà nước của dân, do dân, vì dân, thì mọi quyền lực phải thuộc về nhân dân. Hiến pháp không phải là của Nhà nước, mà là của nhân dân. Trong Hiến pháp nhân dân là chủ thể, là người quyết định, là những người trao quyền cho Nhà nước (phân quyền cho các nhánh nhà nước như lập pháp, hành pháp và tư pháp) đến mức nào và như thế nào để bảo vệ các quyền tự do và sự hạnh phúc của người dân. Đấy là quyền tối cao của nhân dân. Như thế nhân dân là người quyết định Hiến pháp. Đối tượng của Hiến pháp (đối tượng phải thi hành, phải tuân thủ Hiến pháp và bị hạn chế quyền lực bởi Hiến pháp) chính là Nhà nước chứ không phải người dân.

Tất nhiên, việc đòi hỏi tất cả nhân dân cùng tham gia vào soạn ra Hiến pháp là việc bất khả thi.

Nhân dân có thể ủy thác cho các nhóm không quá đông người (có thể là một Quốc hội lập hiến hay các nhóm có chức năng như vậy) để soạn ra (các) dự thảo Hiến pháp.

(Các) dự thảo đó phải được công bố công khai để nhân dân góp ý và thảo luận trong một thời gian đủ dài.

Trên cơ sở góp ý và thảo luận công khai đó (các) dự thảo cuối cùng được hoàn thiện (tốt nhất là: (a) chỉ có 2 dự thảo hoàn chỉnh cuối cùng; hay (b) có 1 dự thảo với một số điều cốt lõi mà mỗi điều có 2 lựa chọn khác nhau; hoặc (c) có 1 dự thảo hoàn chỉnh duy nhất) để đưa ra trưng cầu dân ý.

Trong trưng cầu dân ý tất cả các công dân bằng lá phiếu của mình đều có quyền lựa chọn: (a) tán thành (một trong 2) bản dự thảo; hoặc (b) tán thành từng lựa chọn của các điều cơ bản của một dự thảo; hay (c) tán thành hoặc bác bỏ một dự thảo hoàn chỉnh duy nhất.

Việc bỏ phiếu phải được diễn ra một cách tự do và việc kiểm phiếu phải được giám sát chặt chẽ để tránh sự gian lận. Kết quả Hiến pháp được thông qua sẽ là: (a) bản dự thảo nào được đa số cử tri tán thành; hay (b) dự thảo Hiến pháp với các điều khoản cơ bản theo đúng lựa chọn của đa số; hoặc (c) dự thảo duy nhất được đa số cử tri tán thành hay Hiến pháp cũ (nếu dự thảo duy nhất này bị đa số bác bỏ).

Chỉ với việc quyết định của nhân dân, thông qua trưng cầu dân ý như trên, thì Hiến pháp mới thực sự là Hiến pháp.

Như thế có thể thấy hai khâu "lấy ý kiến của dân" và "trưng cầu dân ý" là 2 khâu tách biệt và đều rất quan trọng.

Không có lấy ý kiến của nhân dân, không có thảo luận công khai hay không có đủ thời gian để thảo luận công khai về (các) dự thảo, để hình thành (các) dự thảo cuối cùng sẽ dẫn đến một Hiến pháp không tốt, không tạo ra sự đồng thuận trong nhân dân và như thế có thể gây chia rẽ, có hại cho sự phát triển của đất nước.

Việc thông qua Hiến pháp bằng trưng cầu dân ý ở Ai cập vừa qua là một thí dụ như vậy. Tại Ai Cập đã có trưng cầu dân ý, nhưng đã không có sự tham gia, lấy ý kiến, thảo luận của nhân dân (hay các nhóm khác nhau) để hình thành bản dự thảo cuối cùng đưa ra trưng cầu dân ý. Khi không có sự thảo luận công khai để cho các ý kiến khác nhau đối chọi với nhau, thì người dân thiếu thông tin và rất dễ nhầm trong lựa chọn (tán thành hay bác bỏ) của mình.

Chúng ta để 3 tháng lấy ý kiến nhân dân. Để cho việc lấy ý kiến được hiệu quả thì việc khuyến khích thảo luận, tranh luận công khai về nội dung của dự thảo là hết sức quan trọng.

Nếu không có thảo luận, tranh luận mà mỗi người chỉ viết ra ý kiến của mình và gửi cho ban soạn thảo thì việc lấy ý kiến rất dễ biến thành hình thức. Không có sự cọ xát, thậm chí sự tranh luận kịch liệt của các ý kiến khác nhau thì không thể hình thành các nhóm ý kiến chính được phản ánh trong 2 lựa chọn của bản dự thảo cuối cùng, khiến cho việc tiếp thu ý kiến là không thể. Ban soạn thảo dẫu có tài giỏi, tận tụy đến đâu cũng không thể đánh giá, phân loại ý kiến của hàng triệu người. Thiếu thảo luận, thiếu tranh luận tự do và công khai hay cản trở việc hình thành các nhóm khác nhau có các ý kiến khác nhau để giúp cho quá trình lấy ý kiến được hiệu quả thể hiện trong các dự thảo cuối cùng, thì việc lấy ý kiến của nhân dân dễ trở thành hình thức, tốn tiền của, công sức và vô ích.

Sau khi đã có thảo luận, tranh luận để hình thành (các) dự thảo cuối cùng mà nhân dân không được quyết định thông qua lá phiếu của mình, thì Hiến pháp, dẫu có được 100% "đại biểu" thông qua, cũng không phải là Hiến pháp thực sự để tạo ra một nhà nước của dân, do dân, vì dân nhằm hạn chế quyền lực của Nhà nước và bảo vệ các quyền tự do của người dân.

Việc khuyến khích nhân dân góp ý, thảo luận, tranh luận là rất đáng hoan nghênh. Sau ba tháng nên hoàn chỉnh (các) dự thảo và đưa ra cho toàn dân quyết định. Làm được vậy là một bước tiến lớn để xây dựng một nhà nước của dân, do dân, vì dân và góp phần hết sức quan trọng để làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

DOAN QUANG LAM
Kính gửi bác bộ trưởng và mọi người có thẩm quyền trong quốc hội
Cháu là một học lớp 12 thpt .hôm nay cháu viết thư này vơi nguyện vọng mong muốn được đóng góp ý kiển của riêng bản thân cháu cũng như vì lợi ích chung của cả cộng đồng.cháu suy nghĩ rất nhiều và viết cũng rất nhiều nhưng lại sợ không dám gửi đi hôm nay cháu lấy hết cam đảm để viết bức thư này Bác à tuy là một học sinh nhưng cháu cũng phần nào hiểu rõ được lối sống xã hội con người việt nam ở thế kỉ 21 này.Cháu nhận thấy rằng người Việt ta tuy là con người nhỏ bé,cuộc sống chẳng mấy sung túc nhưng trong mắt bạn bè trên thế giới ta đã dũng cảm kiên cường chống 2 đế quốc mỹ và pháp.ta có 4000 năm văn hiến. con người cần cù sáng tạo.cháu tư hào về điều đó,nhưng bác à hình ảnh con người đang ngày càng mất đi trong mắt mọi người.rất nhiêu nguyên nhân dẫn đến như vậy nhưng theo cháu muốn có một xã hội tốt đẹp con người có cuộc sông ấm no thì trước tiên phải an cư lạc nghiệp từng con người tham gia đóng góp vào chính cái xã hội này.cháu xin phép được đóng góp ý kiên như thế này’’Đối vơi việc hoàn thành nghĩa vụ quân sự’’ cháu thấy đây là 1 hành động,trách nhiệm của mỗi công dân đối với tổ quốc.cháu có thể tự hào sau này là 1 người lính.mặc quân phục người lính trên tay cầm súng bảo vệ tổ quốc,nhưng một số người không nghĩ vậy họ xem nghĩa vụ là sự bắt buộc bởi sự khó nhọc trong điều kiện rèn luyện của người lính.Cháu xin trở lại với chủ đề chính TẠI SAO TA KHÔNG XÂY DỰNG CÁC TRẠM LÍNH GÁC NHỎ TẠI MỖI ĐỊA PHƯƠNG.MỖI LẦN NHƯ VẬY CÓ KHOẢNG 2-3 NGƯỜI LÍNH THAY NHAU GÁC.MỤC ĐÍCH ĐỂ BẢO VỆ AN NINH DÂN PHỐ( CHÁU BIẾT VIỆC NÀY CỦA TỔ DÂN QUÂN CỦA TỪNG NƠI,NHƯNG CHÁU CHƯA THẤY SỰ KHẢ THI CHƯA CAO BỞI CÁC VỤ TRỘM CƯƠP BÂY GIỜ HÀNH ĐỘNG BẤT NGỜ.VÀO NHỮNG THỜI ĐIỂM KHÓ AI LƯỜNG TRƯỚC ĐƯỢC.MỘT XÃ HỘI MÀ NGƯỜI DÂN LUÔN SỐNG TRONG SỰ SỰ HÃI.LUÔN LUÔN GIỮ CỦA.ĐÊM NẰM KHÔNG YÊN.LIỆU CÓ ĐỦ SỨC ĐỂ MÀ CỐNG HIẾN.
Lưu Quang Đức
Tôi thấy cứ rầm rầm nói chuyện suy thoái , không biết nên lo cái suy thoái nào hơn suy thoái nào ? Suy đi nghĩ lại , là người dân thì thấy cái đáng lo nhất là những cái gì mình đang bị mất dần hiện hữu ngay trước mặt, nó như đất dưới chân mình đang lún sụt, còn đáng sợ hơn cả tỷ lần là cứ ngửa mặt lên nhìn thiên thạch xem lúc nào nó rơi trúng đầu - còn lâu ! Cần phải quan tâm nhất xem cái gì đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và đời sống của mình, của con cháu mình mai sau thì phải lập tức đem ra mà sợ, rất lo sợ, và đáng quan tâm nhiều nhất hiện nay. Có nhiều loại suy thoái, có loại suy thoái thấy bảo ghê lắm ! Nào là nguy hiểm nguy hại , nào là mơ hồ lợi dụng v v....

Nhưng trên thực tế nó mới chỉ ở mồm hoặc viết ra trên giấy thôi, nó có hoặc đã làm mất đi đồng tiền bát gạo thực tế nào của người dân đâu ? Nhưng có những loại đang suy thoái đã làm trì trệ , kéo tụt hậu và làm nghèo đi đất nước này rất nhiều, làm mất nhiều núi của, của nổi, của chìm , làm mất đến cả núi tiền, sông bạc của nhân dân, nợ nần chồng chất cả trong lẫn ngoài lãnh thổ, đất đai thì hết để treo hoài , lại lãng phí hoang hóa mênh mông , người dân lành thì thiếu công ăn việc làm, thất nghiệp tràn lan ... Những cái nguy hiểm cực độ ấy sao không đem ngay ra mà sợ ? Toàn sợ những thứ không đâu .
trần đình thủy
Tôi đồng tình ý kiến trên.
T T nguyen
Soạn thảo hiến pháp từ lâu nay làm từ trên xuống theo lịch sử, truyền thống và triết lý về tôn giáo, về nhân văn, về tư tưởng và quan niệm sống của những nhóm chính trị gia, tư tưởng gia, và vua chúa ,lãnh chúa thống trị một vùng lãnh thổ. Dựa vào 3 yếu tố và điều kiện ắt có để xác lập và công bố lập quốc với các quốc gia khác đó là: 1/ Phải có ít nhất một dân tộc. 2/ Phải có một nền văn hóa. 3/ Phải có một lãnh thổ. Và phải được quốc tế công nhận.Hiện nay là Liên Hiệp Quốc. (Nhưng UN vẫn bị thống trị bởi ngụ cường có quyền veto). Nếu 1 trong 3 yếu tố nầy không bền vững thì quốc gia đó khó mà trương tôn! Lịch sử thế giới đã chưng minh điều đó.



Muốn 3 yếu tố đó được gìn giữ và vững mạnh thì hiến pháp là một văn bản đầu tiên cần phải rõ ràng minh bạch cả chữ và nghĩa, phải có những định nghĩa về các từ ngữ nên nếu trưng cầu dân ý trong điều kiện trình độ dân trí và học vấn không cao sẽ chỉ tốn thì giờ tranh cãi. Cho nên theo tôi phải nghiên cứu 3 phần: 1/ Phần thực hành hiến pháp cung cấp các lợi ích của mọi công dân, thuộc về hành pháp. 2/ Phần lập pháp: Phải là những người có học vị về triết học và khoa học nhân văn khoa học tự nhiên. (Đông phương và Tây Phương. 3/ Phần tư pháp: Cũng phải gồm những người có học vị về luật có đạo đức và công bằng bác ái, không thiên vị và trong sạch về vật chất lẫn tinh thần.



Hiến pháp phải quy định những quyền căn bản của công dân mà cả 3 viện hành pháp, lập pháp và tư pháp phải tôn trọng. Cá nhân hay tập thể vi phạm hiến pháp sẽ bị chế tài và trừng phạt bằng những điều mà luật pháp qui định (triển khai từ hiến pháp).



Như vậy hiến pháp là một văn bản cô đọng qui nạp từ nhiều văn bản luật và lệ. Quốc hội là nơi thu thập ý kiến dân đem ra bàn luận,tranh cãi trước khi biểu quyết thành luật dưới ánh sáng của hiến pháp. Quốc hội là cơ quan cao nhất để quyết định vận mệnh của quốc gia và toàn dân. Trưng cầu dân ý không đem lại hiệu quả. Vấn đề chính là kết quả bỏ phiếu của quốc hội có được những tập thể tôn trọng không? Nếu cá nhân hay tập thể không tôn trọng hiến pháp và luật thì chiếu theo điều gì ? Hình phạt gì? Để giữ trật tư xã hội? Đề bảo tồn nòi giống, lãnh thổ và văn hóa. Kết quả là bảo vệ được danh dự quốc gia và chủ quyền quốc gia. Quốc hội có thể bị giải tán không? Lãnh đạo có thể bị truất phế không? Trong trường hợp nào? Các điều khoản đó phải được ghi rõ trong Hiến pháp. BS Nguyen, Canada
Ngây Ngô
"Đối tượng của Hiến pháp chính là Nhà nước chứ không phải người dân". Vậy hỏi ông NQA nhà nước cụ thể ở đây là ai? Nếu không phải là ông, tôi và hàng chục triệu người dân Việt. Rồi ông lại viết "Hiến pháp không phải là của Nhà nước, mà là của nhân dân" thế hóa ra trong nhà nước không có nhân dân? hoặc nhân dân không thuộc nhà nước? Thế thì cần gì Hiến pháp. Thật không hiểu nổi ông đang nói gì? muốn gì? Hay ông muốn Việt Nam trở thành Syria thứ hai?
Nguyễn Phước
Tôi không biết ý kiến đóng góp của toàn dân về sửa đổi hiến pháp sẽ được công bố ở đâu, thế nào, có bao nhiêu ý kiến tán thành và không tán thành, bao nhiêu ý kiến sửa đổi một điều hay chi tiết nào đó trong dự thảo. Và, sau 3 tháng, Quốc hội có công bố các nội dung góp ý chính, soạn thảo lần nữa dự thảo hiến pháp thế nào, soạn thảo xong có phúc quyết ý kiến toàn dân thông qua bỏ phiếu kín không. Nếu có những điều trên, tôi sẵn sàng tình nguyện đóng góp ý kiến trung thực với ý thức và trách nhiệm của một công dân, đi bỏ phiếu với niềm tin cùng mọi người xây dựng quyền làm chủ đất nước.
Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất