Hoạ mi chiến - thú chơi dân dã
Cùng với những thú vui xa hoa, hiện đại, nhiều dân chơi Hà thành lại tìm đến với thú chơi dân dã, đậm sắc truyền thống: Chọi chim hoạ mi - thú chơi đã và đang thu hút không ít kẻ chơi lẫn người xem. Hiện nay, tại thủ đô có các hội chơi chim: Hội Hoạ mi Hà Nội và Hoạ mi Hà Đông…
“Đấu sĩ” rừng xanh
Ngày xưa, đất Thăng Long mới chỉ biết đến đàn ca, sáo nhị, chọi gà,... mà chưa ai biết đến hoạ mi chiến. Nhân Tết Nguyên tiêu, Nùng Trí Cao tiến vua một đôi chim và giải trình thú chơi của người vùng cao. Từ đấy, thú chơi hoạ mi chọi len vào đời sống của người Hà Nội.
Với nhiều dân chơi chim, hoạ mi được ví là “đấu sĩ” rừng xanh không chỉ bởi vì giọng hót lanh lảnh, mà vì nó còn là những võ sĩ đích thực. Tính cách của hoạ mi vừa cao sang, lại ương ngạnh, khác nhiều loại chim rừng khác. Bởi thế, việc thuần hóa chúng không hề đơn giản.
Theo ông Lê Hoàng Trung - Chủ tịch Hội Hoạ mi Hà Nội - hoạ mi không khoe mẽ như vẹt, uyển chuyển điệu đà như công, nó chỉ có một màu nâu giản dị. Nhưng đặc tính của loài chim này là cặp mắt tinh anh. Hoạ mi càng dữ dằn, tiếng hót càng hay.
Cuối tuần tại chùa Kim Liên, dân chơi chim đủ lứa tuổi, và thuộc nhiều thành phần đều háo hức đón chờ các trận “thư hùng” của hoạ mi chiến.
Bốn lồng chim đặt giữa sới, nằm sát nhau. Lồng chim mái phía sau lồng chim trống. Hai “đấu sĩ” rừng xanh, mắt xếch ngược bám cửa lồng, lập tức nhảy đánh “giáp lá cà” (ảnh). Phía sau, hai hoạ mi mái cất tiếng lảnh lót, thúc chim trống đánh trận. Khi hai đấu thủ nhập cuộc đã hăng say, cửa lồng hai bên được mở thông nhau để hai “đấu sĩ” lao vào “”quyết tử”. Cuộc chiến chỉ kết thúc, khi một trong hai địch thủ bỏ chạy.
Vào cuộc đấu, có con rất “thượng võ”, ra đòn trực diện, không né tránh, song cũng có con dùng thủ đoạn “phá đám” rất khó chịu, như đứng sát cửa lồng trêu ngươi, hay chỉ “đảo cầu”, không đánh. Hoạ mi chọi có thể tham chiến theo tuần hoặc tháng, nhưng tốt nhất là từ 3 - 5 tháng/lần, để hoạ mi có thời gian phục hồi. Một chú chim chọi dày dạn có thể thi đấu từ năm 3 - 10 tuổi.
Nghề chơi lắm công phu
Chơi chim hoạ mi chọi lý thú và rất cầu kỳ. Để có được một con chim chơi hay trong thi đấu, các tay chơi đã phải bỏ ra nhiều tiền bạc, thời gian để săn lùng, chăm sóc.
Ông Trung cho biết: “Hà Nội hiện có hàng ngàn người chơi hoạ mi chiến. Hội viên của CLB không ngừng tăng lên. Thú chơi này dễ hút người lắm”. Theo ông Trung, hoạ mi có ánh mắt màu vàng nhạt, hơi tối, mí dày; chân hình cành đào, móng ngắn; mỏ “sẻ” hoặc búp đa, gốc mỏ to, thẳng, dày và ngắn; đuôi cân đối; đầu to bự, lông ngắn là lý tưởng.
Việc nuôi chim cũng phải rất cẩn thận. Nếu không, khi cho chim ăn cào cào, châu chấu thì vuốt sắc ở chân chúng sẽ làm xước cổ họng chim. Muốn chim sung sức, ngoài thức ăn “tươi sống” trên, người nuôi phải cho chim ăn gạo rang trộn lòng đỏ trứng gà, uống nước mưa. Hằng ngày cho chúng tắm nắng, tắm nước, để không sinh rận và giúp chim khỏe hơn. “Ngay từ nhỏ, hoạ mi chọi được cho ở lồng cao để bay, nhảy, giúp chân, móng khỏe khoắn. Một tuần trước khi vào sới, chim được chuyển sang lồng thấp, phủ áo lồng yên tĩnh” - anh Đường Quốc Khánh - Chủ tịch Hội Họa mi Hà Đông cho hay.
Trong cuộc chọi, chim mái rất quan trọng. Chim mái biết quan sát, đánh giá lực lượng giữa hai bên, biết hót, tiếp thêm sức mạnh cho con trống. Tuy nhiên, tìm được mái chim như thế cũng không hề đơn giản.
Theo ông Trung, để tìm một con hoạ mi chọi hay, dân chơi phải lang thang đi nhiều vùng núi xa xôi như Nghệ An, Hà Tĩnh, Lạng Sơn... mới có chim tốt. Giá thành của chim chọi hay có thể lên tới hàng chục triệu đồng/con, còn bình thường, giá một chim chọi trưởng thành (chưa thi đấu) từ 3-5 triệu đồng.