Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

>> Vụ hỗn chiến tại bãi vàng Phước Sơn: Sự thật phía sau giấy phép

Người lớn bỏ ruộng nương, trẻ con bỏ học. "Rừng  vàng Phước Sơn" đang quằn quại trong cảnh tang thương. Sạt đồi lở núi, cây đổ, nước nhiễm độc... Các cơ quan chức năng thì thỉnh thoảng chỉ phạt "làm ví dụ" vài chục triệu đồng để có... báo cáo.

Thổ phỉ tràn lan
Ngoài 8 Cty TNHH có tên tuổi, có giấy phép kinh doanh rõ ràng, hiện nay có đến hàng chục điểm khai thác vàng trái phép đang công khai tại Phước Sơn. Chỉ tính riêng bãi 45, thuộc xã Phước Đức cũng có gần ngàn người và hàng chục điểm khai thác quy mô ngang ngửa các Cty được cấp phép khác. Phần lớn người dân thị trấn Khâm Đức đều có thể "điểm mặt" các ông chủ "bự" hiện đang ăn nên làm ra tại đây là Dũng "lai", Hùng "đĩ", Hùng "trắng", Lực "trọc", Tám "tiên"... Đêm đầu tiên đặt chân đến "thị trấn vàng" Khâm Đức, chúng tôi vô tình ngủ trọ nhà khách Thanh Bình do vợ của "trùm" Hùng "đĩ" làm chủ. Sau khi thăm dò, biết không phải công an ngoại tuyến, vợ ông Hùng mới thở phào: "Tôi sợ có đợt truy quét mới. Hiện đang làm ăn được, nếu truy quét thì nguy to".
 
Ở hầu hết các xã vùng cao như Phước Chánh, Phước Công, Phước Kim, Phước Lộc... đều có các điểm khai thác vàng không giấy phép. Trong tháng 8.2007, Công an tỉnh Quảng Nam đã truy quét, xử phạt vi phạm một đơn vị khai thác vàng trái phép 80 triệu đồng. Và mới cuối tháng 9 này, một DN khác cũng bị phạt 70 triệu đồng vì khai thác vàng trái phép tại bãi Khe Dứa, Phước Hiệp. Tuy nhiên ngay sau khi lực lượng kiểm tra rút đi, sự việc lại đâu vào đấy. Hàng chục nhóm người tấn công rừng Phước Đức, xâm phạm diện tích đất được cấp phép sử dụng cho Cty TNHH vàng Phước Sơn. Nhưng các lực lượng an ninh xã cũng chỉ đẩy đuổi họ ra khỏi phạm vi của Cty vàng Phước Sơn theo "đơn đặt hàng" của doanh nghiệp này. Hiện các nhóm khai thác thổ phỉ này đã dạt ra bãi Hoà Sơn, thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh, tiếp tục tấn công rừng nguyên sinh.

Hình thức đào núi, đánh mìn, lấy đá, xay, tuyển vàng của các hầm lò có giấy phép hay làm lậu đều giống nhau. Nhưng có điều, nếu là Cty được Nhà nước cấp phép thì sẽ được hợp pháp mua vật liệu nổ. Phó Công an huyện Phước Sơn, trung tá Ngô Văn Nghĩa cho biết: "Mỗi Cty được mua bao nhiêu tấn thuốc nổ trong năm tuỳ thuộc kế hoạch khai thác, khối lượng Cty tự khai. Tất nhiên là phải có cơ quan chức năng thẩm duyệt, phải đăng ký tại PC13, Công an tỉnh. Việc phát sinh xuất - nhập vật liệu nổ có quy trình, có thủ kho của các Cty chịu trách nhiệm". Vậy các điểm khai thác trái phép lấy đâu ra thuốc mìn, kíp nổ để đánh đá, đào hầm?

Nguyên GĐ Cty Kim Thành Lộc - ông Nguyễn Công Ngọc gác kiếm, chuyển nghề xây dựng, nhưng sành sỏi chuyện vàng, được nhiều người gọi là "lão sói già" của rừng Phước Sơn) tiết lộ: "Giá mỗi kilôgram thuốc nổ, Nhà nước bán cho Cty có giấy phép chỉ 13.000 - 15.000 đồng. Nhưng tuồn được ra ngoài thì sẽ siêu lợi nhuận bởi đội giá đến 100.000-120.000 đồng/kg. Do chênh lệch giá cả quá lớn, nhu cầu vật liệu nổ của các đơn vị khai thác trái phép cao, sự quản lý lại lỏng lẻo nơi thâm sơn cùng cốc, mà vụ dùng cả trăm quả mìn để ẩu đả nhau là minh chứng - ai dám chắc, vật liệu nổ không có đường dây buôn lậu? Vụ Kinh "pê đê" đã lấy 1 tấn thuốc nổ của một Cty tuồn ra ngoài hưởng chênh lệch, đã bị kết án tù 16 năm vào năm 2001 là ví dụ". Không có vật liệu nổ lậu được bán dễ dàng trên rừng Phước Sơn, chắc chắn các hầm khai thác trái phép sẽ không hoạt động được. Nhưng cả trăm hầm khai thác không được Nhà nước cấp phép vẫn hoạt động ầm ào hiện nay đã nói điều ngược lại.

Tấn công vào khu bảo tồn thiên nhiên

Núi rừng sạt lở tan hoang khắp nơi trong rừng Phước Sơn.

Dư luận về vụ dùng mìn đánh nhau, báo chí loan tin, "rục rịch" truy quét như sóng ngầm sôi sục cả thị trấn vàng Khâm Đức, rồi lan toả khắp mọi hốc núi, khiến "giang hồ" nhốn nháo. Tuy vậy, việc cả trăm quân cùng những xe đào, tàu cuốc giăng giăng khắp các sông, hầm lò khai thác giữa rừng không thể ngừng đột ngột hoặc đem giấu được. Ngày 22.9, tôi lặng lẽ lên đường vào Phước Đức. Ngược dòng Đắk Xa, men theo con đường bị băm vằm, hầm hố - dấu tích của việc cày xới, quật núi đào sông để đãi cát, xay đá lấy vàng. Cánh đồng thôn Tư của người Mơ Nông chỉ vài sào lúa nước đã bị tàu cuốc đào vàng lật xới như bãi bom mìn, giờ chỉ còn hoang vu cỏ lau và hầm hố. Người người bỏ làng theo đoàn quân cõng chuyến để kiếm tiền đong gạo.

Thế nhưng, trả lời chúng tôi ngày hôm trước, Phó phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Phước Sơn - ông Đinh Văn Long cho biết, huyện thường xuyên kiểm tra, chấn chỉnh việc xử lý môi trường đối với các Cty vi phạm, hầu hết các đơn vị đều hoàn phục hiện trạng sau khi khai thác xong. Thực tế, nơi các hầm mỏ khai thác vàng tôi đi qua đều tan hoang như bãi bom mìn oanh tạc. Chẳng Cty nào hoàn trả hiện trường, tái tạo môi sinh sau khi khai thác. Đặc biệt các dòng sông suối ngầu đục kia còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc các hoá chất phân kim bị thải thẳng ra môi trường.

Nghiêm trọng hơn, vàng tặc đánh hầm công nghiệp hiện đang tấn công vào Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh. Công an viên xã Phước Đức Hồ Văn Bảo - người vừa tham gia lực lượng truy quét vàng trên địa bàn Phước Đức - vừa về đến nhà, nhưng lại tỏ vẻ "bất hợp tác" với nhà báo. Ông tỏ ý ngăn cản: "Các anh không nên vào các bãi vàng làm gì. Công an vừa truy quét nên họ chạy tán loạn rồi". Tuy vậy, ông cũng liệt kê danh sách hơn chục chủ hầm (khai thác vàng gốc), tàu cuốc (khai thác vàng sa khoáng) ở các bãi vàng có tên bãi Gió, bãi Chuối, đồi 45... Mỗi hầm lò trung bình 10-15 người, còn tàu cuốc thì chỉ 5-7 quân/tàu. Hiện cả chục nhóm khai thác vàng thổ phỉ trái phép, bị truy quét đã kéo nhau qua rừng đặc dụng thuộc Khu  bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh.

Tại khu vực này, từ vài năm nay đã có 3 tàu của Cty TNHH Như YÁ cùng các ông chủ Lực "trọc" và bà Nguyệt đang khai thác. Tuy vậy, trả lời chúng tôi, GĐ Cty Như YÁ - ông Tấn Đạt - lại phủ nhận: "Cty Như YÁ đã gửi thông báo trả lại giấy phép cho Sở Kế hoạch - Đầu tư, UBND huyện Phước Sơn. Trước đó Cty có khai thác, nhưng chỉ lấy cát sỏi xây dựng. Nay, một số cá nhân là Tuyền "Nam Định", Bảy "Phước Sơn", Hiếu mượn danh Cty chúng tôi để khai thác vàng".

Nhưng rồi, đoạn cuối câu chuyện, ông Đạt lại chẳng giấu giếm: "Thực tế, đầu năm nay Cty Như YÁ cũng đã lập hồ sơ, xin giấy phép và đưa thiết bị vào khai thác hợp pháp như một số DN khác. Tuy nhiên, giữa rừng sâu nước độc, lại gặp phải quân của Lực "trọc" - kẻ vừa ra khỏi trạm cai nghiện ma tuý, từng có nhiều "chiến công" oanh liệt trong giới giang hồ ở rừng núi Phước Sơn - có ý đồ chiếm lãnh địa nên Cty phải rút lui. Vì tôi từ chối làm ăn với chúng, mới đây, Lực "trọc" đã mang quân rượt đánh quân tôi. Giờ họ đã độc chiếm trong khu bảo tồn Sông Thanh". Ông nói: "Các anh nhầm là chuyện thường vì từ lâu tôi đã tham gia khai thác vàng tại Phước Sơn. Ngay kiểm lâm, Phó GĐ Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh, ông Phạm Minh Tuấn còn tưởng tôi khai thác vàng ở đó. Họ vừa điện thoại hỏi thăm". 

Những câu chuyện của các "đại ca" vàng Phước Sơn cùng với những gì tận mắt chứng kiến, đã khiến tôi rùng mình không dám tin vào sự thật. Pháp luật, các cơ quan công quyền sao có thể làm ngơ để nạn cát cứ, xà xẻo rừng vàng ngang nhiên và công khai như vậy? Nếu Nhà nước quản lý chặt chẽ việc khai thác vàng, giám sát kỹ lưỡng việc sử dụng lao động, đảm bảo an toàn cho công nhân, môi trường... thì làm sao có chuyện vàng sa tặc, thổ phỉ khai thác vàng ngang nhiên tấn công vào rừng nguyên sinh, vào khu bảo tồn thiên nhiên như hiện nay được?