Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Nhiều địa phương đang bắt đầu cấm hoặc hạn chế cho phép khai thác cát sông. Liệu việc cấm đoán này có khả thi, khi mà nhu cầu sử dụng cát sông cho san lấp mặt bằng là rất lớn.

Vàm Cỏ Đông cạn, tới sông Tiền, sông Hậu

Cách đây khoảng 20 năm, công nghệ khai thác cát sông xuất hiện lần đầu tiên ở ĐBSCL trên sông Vàm Cỏ Đông thuộc tỉnh Long An. Khi ấy, để phục vụ san lấp mặt bằng các công trình xây dựng ở TPHCM, Cty TNHH Đức Hạnh đã xin phép và được tỉnh Long An cho khai thác cát sông Vàm Cỏ Đông. Nhiều DN khác cũng theo chân Đức Hạnh về Long An xin khai thác cát sông để chở về TPHCM. Ngày nay, các nhà quản lý tỉnh Long An mới thấm thía hết sự sai lầm nói trên, khi mà bây giờ để san lấp mặt bằng các khu công nghiệp, các công trình dân sinh, Long An phải đi chở cát tận sông Tiền, sông Hậu về vì cát sông Vàm Cỏ Đông đã cạn kiệt.

Long An cạn, các DN khai thác cát đã đưa phương tiện về sông Tiền, sông Hậu. Mới gần đây thôi, cát sông ở ĐBSCL còn “vô tư” lên sà lan vượt biển đi Singapore. Rất may là chúng ta đã sớm nhận ra vấn đề để quyết định dừng xuất khẩu cát sông. Tình trạng cạn kiệt cát đã bắt đầu xuất hiện ở 1 số nơi trên sông Tiền, biểu hiện qua việc lở đất ven sông. Chỉ riêng huyện Chợ Lách (Bến Tre) hàng năm diện tích đất lở mất khoảng 10ha, tăng gần gấp đôi so với lở tự nhiên trước đây, thiệt hại 10 - 12 tỉ đồng.

Bùng nổ khai thác cát lậu?

Tháng 10 vừa qua, UBND tỉnh Bến Tre đã quyết định tạm ngưng cấp phép khai thác cát sông trên địa bàn tỉnh. Giám đốc Sở TNMT Bến Tre -  ông Trương Duy Hải – cho biết, trữ lượng cát sông của tỉnh khá lớn, nhưng UBND tỉnh vẫn quyết định hạn chế khai thác vì sợ cạn kiệt nguồn tài nguyên, gây sạt lở bờ sông.

Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang cũng chỉ đạo các ngành chức năng có biện pháp quản lý chặt chẽ, khai thác hợp lý, tiết kiệm nguồn cát sông Tiền. Trước mắt Tiền Giang chỉ cho khai thác khoảng 50% sản lượng theo trữ lượng được đánh giá. Còn ở Long An, từ trước đó rất lâu việc khai thác cát trên các sông đã bị cấm hẳn.

Ngay khi các tỉnh trên chưa cấm hoặc hạn chế khai thác cát sông, tình hình khai thác cát lậu đã khá sôi động. “Cát tặc” có khá nhiều “bài” để đối phó với lực lượng kiểm tra, như: Trang bị phương tiện hiện đại; cử người bám sát lực lượng kiểm tra; khai thác cát tại những vùng giáp ranh để... chạy qua chạy lại.

Theo Thanh tra Sở TNMT Đồng Tháp, trên tuyến sông Tiền dài 70 cây số qua tỉnh thường xuyên có trên dưới 100 phương tiện khai thác lậu cát lén lút hoạt động. Nay với việc các địa phương đồng loạt ngưng cấp phép hoặc cho phép khai thác hạn chế, cát sông càng trở nên hút hàng. Việc cấm đoán sẽ kích thích “cát tặc” hoạt động nhiều hơn, vì nhu cầu xã hội luôn ở mức cao.

Theo ông Nguyễn Văn Thiệp – GĐ  Sở TNMT Long An, Chính phủ đang xem xét cho nạo vét sông Soài Rạp (chảy qua TPHCM, Long An và Tiền Giang) nhằm khai thông luồng lạch tuyến đường sông từ biển vào các bến cảng TPHCM. Việc nạo vét còn nhằm tận dụng tài nguyên cát san lấp. Trữ lượng nguồn cát sông Soài Rạp rất lớn, không thua kém hệ thống sông Cửu Long. Ngoài ra, dự án mở rộng và đào mới thêm kênh Quan Chanh Bố (Trà Vinh) cũng sẽ có thêm 1 lượng lớn cát cho san lấp. Bất kể những điều đó, việc cấm khai thác cát trên sông Tiền, sông Hậu sẽ không dễ.