Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Các cơ quan có trách nhiệm đã và sẽ làm gì để quản lý giá mặt hàng này?

Hưởng ưu đãi - để "ngược đãi" (?)

Vấn đề giá sữa tại thị trường VN quá cao đã được phơi bày. Điều đáng nói là trong khi các DN như Nestlé và Mead Johnson Nutrition VN được hưởng ưu đãi theo Luật Đầu tư của VN; các mặt hàng nhập khẩu cũng hưởng thuế suất ưu đãi, thì giá bán sữa của những DN này lại như... "ngược đãi" người tiêu dùng (NTD).

Vậy đâu là nguyên nhân khiến NTD biết là bị giá sữa "cắt cổ", nhưng vẫn phải mua; qua đó giúp DN và các nhà phân phối dễ dàng kiếm lợi nhuận với mức chênh lệch cao như vậy?

Theo phân tích của Thanh tra Bộ Tài chính thì các DN đã đưa vào cơ cấu hình thành giá bán chi phí bán hàng cực lớn. Cụ thể, chi phí này của Mead Johnson Nutrition VN năm 2008 lên tới 77,53%, trong đó quảng cáo chiếm tới 53,46%; trong 6 tháng đầu năm 2009, chi phí bán hàng là 66,45%, trong đó quảng cáo chiếm 36,22%. Với Nestlé, chi phí quảng cáo cũng chiếm tới 30% chi phí kinh doanh.

Thực tế, pháp luật VN đã quy định trần chi phí quảng cáo được tính chi phí hợp lý chỉ là 10%; phần vượt trên 10% sẽ không được tính là chi phí hợp lý để khấu trừ khi tính thuế thu nhập DN. Rõ ràng bằng việc "áp đặt" giá bán quá cao, từ đó chi quá nhiều tiền cho quảng cáo, các DN đã khiến khoản chi phí "không hợp lý" vượt trần này tăng cao. Đây chính chiêu thức lấy "mỡ" lợi nhuận "rán" quảng cáo rồi bắt NTD gánh chịu.

Tuy nhiên, điều đáng nói hơn là trong khi đã hưởng ưu đãi, đưa ra mức giá "ngược đãi" NTD; song các DN này lại vẫn... tự loại ra khỏi chi phí tính thuế thu nhập DN khoản chi phí hạch toán cao hơn so với mức khống chế trên. Kết quả là sau thanh tra, đoàn thanh tra kiến nghị DN này phải nộp hơn 6,1 tỉ đồng tiền thuế thu nhập DN. Mead Johnson Nutrition VN cũng phải nộp thêm hơn 660 triệu đồng.

Cần bịt ngay "lỗ thủng" chính sách

Căn cứ theo quy định hiện hành thì đúng là có khá nhiều "lỗ thủng" chính sách liên quan đến mặt hàng sữa. Những "lỗ thủng" này đã khiến cho giá sữa tại VN ở mức quá cao.

Cụ thể, theo quy định thông tư số 104/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính thì sữa bột cho trẻ em dưới 6 tuổi thuộc danh mục hàng hoá đăng ký giá. Thế nhưng, cũng chính thông tư trên lại quy định DN phải đăng ký giá là các tập đoàn kinh tế, TCty, Cty cổ phần, Cty TNHH có trên 50% vốn sở hữu nhà nước trong vốn điều lệ DN.
 
Chính vì những DN trên là 100% vốn nước ngoài nên đương nhiên thuộc diện... không phải đăng ký giá. Đây chính là "lỗ thủng" đầu tiên khiến DN có thể lách cơ chế và không cần niêm yết giá đối với mặt hàng phải đăng ký giá.

"Lỗ thủng" thứ hai là chi phí quảng cáo, trong khi rõ ràng việc bắt NTD phải gánh chịu chi phí mà DN bỏ ra để quảng bá chính mình trong giá thành sản phẩm là điều hoàn toàn phi lý. Ông Vương Trí Dũng (Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) bức xúc: Vấn đề là cơ quan quản lý về chất lượng, y tế góp phần minh bạch truyền thông để NTD biết ngoài vấn đề chất lượng còn phải có trách nhiệm cho NTD thấy trong sữa có tác dụng gì, có cần không? Từ đây, DN không có cơ hội quảng cáo quá mức.

"Lỗ thủng" cuối cùng là chính sách chưa phù hợp và chế tài xử lý nhẹ tay đối với các DN. Cụ thể, trong khi Hội Bảo vệ NTD, chính quyền các địa phương và chuyên gia kiến nghị cần đưa sữa vào danh mục các mặt hàng Nhà nước bình ổn giá, đăng ký giá và kiểm soát giá. Tuy nhiên đến nay, điều này chưa được thực hiện.

Bên cạnh đó, việc quảng cáo quá mức như uống sữa để thành "thần đồng", "thông minh hơn"... cũng cần ngăn chặn. Đặc biệt, cơ quan quản lý cũng cần mạnh tay răn đe đối với những trường hợp sữa không đảm bảo chất lượng, vi phạm nhãn mác công bố, hay, loại trừ chi phí và chi phí vượt khống chế...