Cú trượt ngôn từ
Thứ Ba, 16.3.2010 | 07:35 (GMT + 7)
Đây nè, phóng viên phỏng vấn một quan chức về một tác phẩm văn học, khi đề cập đến vài chi tiết được cho là quá với sự thật khách quan, ông quan ấy cho rằng tác giả đã “nhân cách hóa” đời thường. Sao lại vậy? Nói quá sự thật thì phải gọi là thậm xưng mới đúng, bởi cái sự nói quá, nói tăng lên sai sự thật là để tạo hiệu quả nghệ thuật. Còn nhân cách hóa là là gán cho loài vật, vật vô tri tính người (hình dáng, ngôn từ, tính cách...).
Thiệt tình, có chức sắc dĩ nhiên là đã kinh qua đại học, mấy cái biện pháp tu từ nhai đi nhai lại hồi lớp 6, lớp 7 sao lại không nhớ. Chết ở chỗ rơi vào trường hợp bình luận một tác phẩm gây chấn động xã hội. Đúng là... “bình loạn”.
- Chuyện sai kiến thức bây giờ cứ nhan nhản. Có gì lạ đâu? Khi báo chí công bố một số bài thi văn tú tài sai căn bản kiến thức, chính tả, mới thấy là giá trị căn cơ của học vấn đang bị lung lay. Hệ lụy ngôn từ bắt đầu từ đó.
Tư xe ôm rên rĩ:
- Thì đó, cái vụ dị bản trong ngôn từ hình như đang khởi sắc. Chẳng hạn như gọi biên chế thành biến chế, trụ trì thành chủ trì, chỉ tiêu thành chi tiêu... không còn là chuyện lạ đã đành mà còn xuất hiện nghênh ngang trước bàn dân thiên hạ. Không biết các vị đăng đàn ấy có “quê” vì sự hớ hênh một cách đáng chê trách vậy không, chứ tui thì mỗi lần nghe cứ ngượng chín cả người...
- Sai kiến thức thì hơi bị... cao siêu. Sai chính tả mới đáng sợ hơn. Tốt nghiệp đại học chính quy đàng hoàng đó, nhưng khi viết văn bản thì sai be bét, phát âm ngọng nghịu, đã đớt, trờ - chờ, rờ - gờ loạn xạ. Không biết học hành, dạy dỗ kiểu gì mà loạn lạc đến cỡ vậy.
- Bây giờ cái vụ đó phổ biến quá rồi. Phải làm sao, chẳng lẽ cho học lại tiếng Việt?
- Nếu điều này cần thiết! Tui là nhà nước, tất cả những việc tuyển dụng, cất nhắc, đề bạt đều phải được qua kiểm tra tiếng Việt. Xem đó như là một tiêu chuẩn. Không đạt, a lê hấp, lùi lại phía sau.
Với giọng thảng thốt, Tư xe ôm kêu:
- Sai kiến thức, chính tả thôi mà... Đâu có ai thông thái cả mọi sự trên đời!
Nhưng phải đảm bảo cái gọi là căn bản. Sai kiến thức, chính tả sẽ bị xem thường. Vì sao? Vì chứng tỏ anh ít tiếp cận với sách báo, chữ nghĩa. Kiến thức xệu xạo sẽ làm nhem nhuốc hình tượng, hình tượng không ra gì sẽ không tạo được sự thuyết phục... Và như thế đồng nghĩa chọn cho sự nghiệp chính trị của mình dấu chấm hết.