Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Phải thay đổi nhận thức về vốn ODA
"Cần xác định rằng, ODA dù là cho vay ưu đãi hay ODA hỗn hợp đều là các khoản nợ nước ngoài mà Chính phủ phải đứng ra trả". Ông Giá nhấn mạnh. Điều đó có nghĩa là Chính phủ quyết định đầu tư vào đâu, công trình nào hoặc cho vay lại các DN đầu tư như ODA cho ngành điện, giao thông... thì Chính phủ phải bảo lãnh và lo trả nợ.

Nguồn vốn này có nhiều điều kiện ràng buộc rất phức tạp, chứ không đơn giản là vốn vay, phải đảm bảo hài hoà thủ tục với gần 50 nhà tài trợ đa phương và song phương. Vốn chỉ khi đã giải ngân thì người vay mới thành "con nợ", giải ngân càng nhiều thì nợ càng nhiều. Trong quá trình vay nợ, các nhà tài trợ cũng đặt ra các điều kiện ràng buộc đi kèm nguồn vốn như các điều kiện về bán thiết bị, kỹ thuật, công nghệ, tư vấn...

Về lâu dài, nguồn vốn ODA chính là "cầu nối" dọn đường cho vốn FDI của các nhà đầu tư tư nhân nước ngoài vào VN".

Suốt một thời gian dài, công tác theo dõi vốn ODA mới chỉ chủ yếu tập trung vào báo cáo tiến độ, tình hình thực hiện để đáp ứng yêu cầu của nhà tài trợ nhằm giải ngân dự án; chỉ chú trọng nhiều vào khâu thu hút ODA chứ chưa chú ý thoả đáng khâu thẩm định dự án, thiếu kiểm tra quá trình thực hiện dẫn đến đầu tư "khép kín", phát sinh tiêu cực. Các BQL dự án được giao quá nhiều quyền mà không rõ về trách nhiệm; gây thất thoát lãng phí. Không hiếm quan niệm sai lệch của một số cơ quan thụ hưởng ODA, coi ODA không hoàn lại là Chính phủ cho, ODA vốn vay là Chính phủ nợ, hậu quả là ra sức tranh thủ nguồn vốn này, mà không tính toán hiệu quả kinh tế và khả năng trả nợ.

Qua 11 tháng đầu năm, còn nổi lên một khó khăn nữa là tiến độ giải ngân vốn ODA rất chậm có nguyên nhân vẫn là trình độ quản lý vốn ODA của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án - theo đánh giá của Kho bạc Nhà nước là "quá kém". Nhiều BQL dự án hiểu biết về quản lý đầu tư, trong đó có quản lý dự án ODA không chắc, nên dẫn đến việc lập hồ sơ chứng từ không đúng, dẫn đến giải ngân chậm.

Không vay bằng mọi giá
Ông Hồ Quang Minh - Vụ trưởng Vụ Kinh tế đối ngoại (Bộ KHĐT) - cho rằng, Nghị định 131 mà Chính phủ vừa ban hành sẽ khắc phục tình trạng đầu tư "khép kín". Bộ KHĐT thực hiện phân cấp tối đa cho địa phương thẩm định, giám sát các dự án đầu tư từ nguồn ODA, nhưng phải tuân thủ danh mục kêu gọi viện trợ ODA của Chính phủ. Ngoài ra, để được vay vốn ODA, các dự án phải làm rõ về nguồn vốn và cơ chế tài chính để thực hiện dự án (khả năng trả nợ).

Cầu Vĩnh Tuy (HN) - một trong những công trình sử dụng ODA.

Tiến sĩ Nguyễn Thành Đô - Vụ trưởng Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) - cho biết: "Trọng tâm đổi mới quản lý ODA trong năm tới là việc quy định vay thận trọng, duy trì mức an toàn và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia". Theo đó, các biện pháp thực hiện chủ yếu là phân cấp rõ trách nhiệm và cụ thể cá nhân, đơn vị liên quan trong quản lý ODA. Việc vay vốn ODA sẽ được thắt chặt theo hướng kiên quyết từ chối các khoản vay nếu thấy không hiệu quả, hoặc hiệu quả thấp. Không vay thương mại ngắn hạn cho mục tiêu dài hạn.

Đặc biệt, VN cũng sẽ chủ động hơn trong việc vay vốn để tránh bị chi phối bởi các yếu tố ràng buộc, sự can thiệp quá sâu của các đối tác nước ngoài. Bản thân các bộ, ngành cũng phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ về chất lượng, tiến độ thực hiện các chương trình, dự án ODA và chịu trách nhiệm khi phê duyệt chương trình, dự án đó. Đối với việc cho vay lại, Chính phủ sẽ mở rộng đối tượng cho vay, nhưng cơ quan cho vay lại phải chịu trách nhiệm thẩm định lại phương án tài chính, năng lực tài chính của nơi vay lại và báo cáo thẩm định với Bộ Tài chính trước khi ký thoả thuận cho vay. Đơn vị vay sẽ phải chịu trách nhiệm bố trí ngân sách địa phương để trả nợ.

Ông Phạm Long Hy - Trưởng ban Thanh toán vốn đầu tư - Kho bạc Nhà nước cho rằng: "Để thực hiện việc quản lý vốn ODA hiệu quả, yếu tố đầu tiên phải là con người, phải là cách suy nghĩ của những người làm công tác liên quan đến ODA trong tất cả các khâu từ xây dựng, quản lý, thực hiện dự án. Đồng thời, pháp luật phải nghiêm, những người làm sai phải bị xử lý thì việc thực thi mới hiệu quả, tránh tình trạng dự án bị xà xẻo, thất thoát".