Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Tuy nhiên, theo đề án do Cty phát triển KCN Biên Hòa (Sonadezi) lập thì cả trăm DN ở đây đang "ngồi trên lửa", bởi người ta chỉ nghĩ DN sẽ gặp "khó khăn" mà chưa lường hết sự tồn vong của họ...

Nếu vì ô nhiễm, nhiều KCN khác cũng phải "xóa sổ"

Theo đề án, Sonadezi đã "nhấn mạnh" KCN Biên Hòa 1 (được thành lập cách đây hơn 40 năm, với tên gọi cũ là Khu kỹ nghệ Biên Hòa) đã quá cũ kỹ từ cơ sở hạ tầng đến trang thiết bị của gần 100 DN đang sản xuất ở đây. KCN có khoảng 6.500m3 nước chưa qua xử lý xả thẳng ra sông Đồng Nai, gây ô nhiễm nặng nề nguồn nước sinh hoạt chủ yếu của người dân TP. Biên Hòa và TPHCM; hơn 50% các nhà máy phát sinh khí bụi và khí thải công nghiệp vượt tiêu chuẩn, gây ô nhiễm không khí nặng nề mà không có khả năng hoặc biện pháp hữu hiệu giảm thiểu.

Tuy nhiên, nếu lấy nguyên nhân chính là cũ kỹ và gây ô nhiễm để chuyển đổi công năng KCN thì lại thiếu thuyết phục. Bởi lẽ, theo báo cáo mới đây của Sở TNMT, Đồng Nai hiện có 21/27 KCN đang hoạt động, mỗi ngày xả thải khoảng 68.000m3 nước thải, nhưng mới chỉ 9 KCN có hệ thống xử lý nước thải tập trung và xử lý được 21.000m3 nước thải.

Còn 47.000m3 chưa qua xử lý được xả thải ra môi trường với những "tên tuổi" như KCN Hố Nai, Nhơn Trạch 2, Nhơn Trạch 3, Sông Mây, Amata, Gò Dầu, Tam Phước và Loteco. Những KCN này lại mới hình thành (Amata, Gò Dầu khởi công năm 1995, KCN Tam Phước thành lập năm 2003) chứ không phải "cao tuổi"  như KCN Biên Hòa 1.

Bởi vậy, nếu lấy "nguyên nhân chính" là ô nhiễm thì không chỉ KCN Biên Hòa 1 bị "xóa sổ". Vì vậy, có nên  "cố gắng" áp đặt vì nguồn thu khổng lồ, nhanh chóng từ bất động sản, thương mại dịch vụ, khi mà cái gốc vấn đề là việc các Cty kinh doanh hạ tầng KCN có chú trọng cho việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải, cơ quan chức năng có quyết tâm "đóng cửa" DN gây ô nhiễm hay không?

Cần lưu ý rằng, năm 2001 Sonadezi được giao nhiệm vụ cải tạo nâng cấp kinh doanh hệ thống hạ tầng kỹ thuật chung của KCN Biên Hòa 1. Tiền tỉ bỏ ra nhưng mục tiêu xử lý chất, khí, nước thải đã không bảo vệ được môi trường.

"Phố Đông - Thượng Hải", kẻ khóc người cười"

Một góc KCN Biên Hòa 1.

Theo đề án, KCN Biên Hòa 1 (335ha) sẽ "biến" thành 2 khu gồm: Khu tài chính và dịch vụ (97ha) như ngân hàng, bảo hiểm, khách sạn cao cấp... với ý tưởng tạo dựng một hình ảnh "Phố Đông" của Thượng Hải (Trung Quốc); khu chung cư cao cấp và các tiện ích thương mại-dịch vụ với cao ốc văn phòng, nhà hàng, siêu thị, hồ bơi, sân tennis với tổng diện tích 238ha.

Quy mô này, lại có vị trí đắc địa (một mặt nằm dọc bờ sông Cái, mặt kia bám theo QL1 lại liền sát TT thương mại Ngã ba Vũng Tàu, TT thương mại dịch vụ cao cấp đang hình thành ở cù lao Hiệp Hòa) thì nguồn lợi quả là khổng lồ và nhanh chóng.

Theo "tạm" tính thiệt hại của Sonadezi thì ngân sách Đồng Nai sẽ thất thu cỡ 400 tỉ đồng/năm  trong khoảng từ 1-3 năm, khi các nhà máy tiến hành di dời. Còn các DN đang sản xuất trong KCN Biên Hòa 1 (gần 100 DN) chỉ "gặp khó khăn".

Chỉ "khó khăn"? Không ít DN "kêu trời" tại các cuộc họp với ngành chức năng. Lãnh đạo Cty CP caosu Miền Nam (Casumina) cho hay, lao động ở KCN Biên Hòa 1 đa phần ở TP. Biên Hòa và TPHCM, có tay nghề, ổn định. Khi di dời nhà máy - chẳng hạn Casumiana - nếu dời về KCN Amata hoặc Nhơn Trạch, liệu 700 công nhân có chịu dời xa nơi ở khi giá nhiên liệu ngất ngưởng hiện nay? Trong bối cảnh hàng trăm DN khác đang khát nhân lực như "khát nước", tuyển dụng lao động nơi mới liệu có nổi? DN mà không công nhân thì chỉ có ngừng sản xuất.

Đề án chỉ mới nêu ra vài giải pháp hỗ trợ của chính sách (miễn - giảm tiền thuê đất nơi mới; hỗ trợ lãi vay cho nhà máy xây dựng mới, hỗ trợ lao động nghỉ việc....Vậy không ít DN thuê đất 50 năm, mới đầu tư được vài năm thì rục rịch di dời, ai sẽ phải gánh những thiệt hại khi phá vỡ hợp đồng với DN, khi DN thiệt hại do ngừng trệ sản xuất?

Việc chuyển đổi công năng KCN Biên Hòa 1 nếu được duyệt, dự kiến hoàn tất năm 2022. Nhưng với nguyên nhân "gượng", giải pháp "hỗ trợ" so với thiệt hại thực tế và nguồn thu từ dự án mới có độ vênh rất lớn mà thiệt thòi chỉ có DN như trên, e rằng khó thuyết phục dư luận.