Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Đây là sự thừa nhận cay đắng về những thất bại; trong đó Đề án 112 (ĐA112) chỉ là một trong rất nhiều sự thất bại, không hiệu quả của ứng dụng và phát triển CNTT.

Đề án "bất khả thi"

Vào những năm 2005 và 2006, phóng viên Báo Lao Động đã cùng đoàn công tác của ĐA112 đi làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố. Sau những chuyến đi này, Báo Lao Động đã có bài viết cảnh báo về khả năng thất bại của đề án và cảnh báo này được nhiều chuyên gia đồng thuận.

Nguyên nhân lớn nhất mà theo các chuyên gia dẫn đến sự thất bại của ĐA112 là đã "vẽ một ngôi nhà quá lớn" trong khi hoàn toàn không đủ khả năng và nhân lực để xây ngôi nhà đó. Từ đây, việc "thi công ngôi nhà" lại được chia nhỏ như những "phần bánh" để mỗi nơi thực hiện một kiểu. Chính vì thế, nơi có khả năng kinh tế và nhân lực có trình độ, ĐA112 đã thành công, trong đó có TP.Hải Phòng với cổng haiphong.gov.vn.

Thế nhưng, nơi không đủ những điều kiện này thì thất bại hoàn toàn. Tại một thị trấn của Gia Lai, đoàn công tác đã... nhìn nhau chán nản khi lãnh đạo địa phương này cho rằng: Sau nhiều năm thực hiện ĐA112, cái được lớn nhất là... nhận thức. Vị lãnh đạo của thị trấn cũng thừa nhận... không dám sờ vào máy vi tính vì không biết gì, vì sợ... sờ sẽ hỏng. Kết cục của kiểu mang CNTT đến nơi không có "công dân CNTT" là hơn 300 triệu đã sử dụng không hiệu quả, còn mục tiêu thì thất bại.

Cùng với sự đầu tư dàn trải, cơ chế quản lý và sự chịu trách nhiệm không rõ ràng là nguyên nhân góp phần đẩy ĐA112 sớm thất bại về mặt tài chính. Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Lao Động, có nơi việc thực hiện ĐA112 được giao cho UBND tỉnh, TP; nhưng cũng có nơi được giao cho Sở BCVT. Điều này dẫn đến tình trạng tuỳ tiện thẩm định, tuỳ tiện đầu tư. Bên cạnh đó, hầu hết cán bộ thực hiện ĐA112 đều là kiêm nhiệm. Từ đây, cơ chế làm việc của ĐA112 là thích thì làm không thích thì bỏ.

Những nguyên nhân trên đã dẫn đến hệ lụy tất yếu khi các quan chức, cán bộ liên quan đã cố ý làm trái, trục lợi; các địa phương thì bê trễ thực hiện và đẩy ĐA112 thất bại hoàn toàn.

Những lời cảnh báo

Nhận định về ĐA112, các chuyên gia hàng đầu CNTT viết: Chức năng  Ban điều hành không phù hợp, chồng lấn với chức năng chỉ đạo của các cơ quan khác; không có sự phối hợp với Ban Chỉ đạo quốc gia về CNTT. Đặc biệt, nặng về cơ chế xin cho, ỷ lại vào ngân sách; thiếu nhân lực...

Nhưng từ "tấm gương tày liếp" ĐA112 có thể cảnh báo với rất nhiều các đề án, dự án CNTT mà nhiều bộ, ngành đang triển khai. Song song với ĐA112, giai đoạn 2000 - 2005 các cơ quan xây dựng và thực hiện hàng loạt đề án, dự án. Tuy nhiên, đã và đang tiếp tục có những thất bại được cảnh báo. Cụ thể, Chương trình phát triển nguồn nhân lực CNTT dù đã được phê duyệt nhưng lại... không có cơ chế để triển khai; Chương trình phát triển hạ tầng chưa xây dựng, nhưng các nội dung liên quan lại đang triển khai (?). Chương trình phát triển phần cứng thì cũng... đang xây dựng...

Nếu trừ khoản kinh phí hơn 1.000 tỉ phê duyệt thực hiện của ĐA112 thì số tiền cho thực hiện những chương trình trên thực sự là khổng lồ với hơn 50.000 tỉ đồng. Đáng chú ý là ở hầu hết những chương trình, dự án đã và đang thực hiện thì đều trong tình trạng phần lớn bị ách tắc, hiệu quả thấp và triển khai lúng túng. Đặc biệt, trong số 4 chương trình trọng điểm nằm trong "Chương trình hành động" thì chỉ có 1 chương trình về phát triển nhân lực được xây dựng và phê duyệt.

Thế nhưng, việc triển khai chương trình này lại gặp khó khăn vì không có cơ chế thực hiện rõ ràng. 14 đề án, dự án trọng điểm khác cũng trong tình trạng tương tự.

Bên lề cuộc tổng kết Chỉ thị 58, một chuyên gia nghi ngại: Có nên chăng VN cần xem lại một cách tổng thể các chương trình, dự án CNTT. Chúng ta không thể quá sức và vội vàng; càng không nên tốn kém và lãng phí để đánh đổi những mục tiêu không thiết thực, kém hiệu quả.