Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng cao cộng với việc hàng loạt mặt hàng như xăng, điện... tăng giá đang là áp lực lớn cho nền kinh tế.

Nguy cơ là có thật

Thực tế, CPI đã tăng gần 1/2 chỉ tiêu kiềm chế lạm phát của cả năm 2009 với con số lên tới 3,35% so với tháng 12.2009. Điều này chính là hậu quả của hàng loạt các nguyên nhân trước đó như việc tăng giá một số mặt hàng, tăng lương và đặc biệt là quy mô tiêu dùng toàn xã hội bị đẩy lên đỉnh điểm vào dịp tết.

Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế và NTD đang đặc biệt quan tâm đến đợt tăng giá xăng 590 đồng/lít hôm 21.2 và dự kiến tăng giá điện thêm 6,8% từ tháng 3 tới.

Theo chuyên gia kinh tế Bùi Trinh thì đương nhiên việc tăng giá những mặt hàng trên sẽ tác động đến sản xuất, tiêu dùng bởi sản xuất đầu vào trực tiếp bị tác động. Theo phân tích của chuyên gia Bùi Trinh bằng cấu trúc chi phí từ bảng cân đối liên ngành (input – output table) thì kịch bản xảy ra là: Tăng giá xăng 6,5% (cả 2 đợt của năm 2010) và tăng giá điện 6,8%.

Kịch bản này, sau 2 – 3 tháng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành chung của nền kinh tế và ảnh hưởng lan toả sau 6 tháng đến 1 năm. Khi đó, giá thành sản phẩm sẽ tăng 0,07% và CPI tăng khoảng 1,07%. Kết quả là GDP sẽ giảm khoảng 1,44%. Đây là mức tăng CPI rất lớn và ảnh hưởng đến GDP cũng không nhỏ.

Đồng thuận quan điểm này, TS Nguyễn Quang A và TS Lê Đăng Doanh đều cho rằng các cơ quan quản lý không nên coi thường tác động của việc tăng giá. TS Nguyễn Quang A lo ngại về tác động tâm lý: Ví dụ từ những công bố, xã hội và người dân sẽ bị tạo tâm lý là mọi thứ sẽ tăng giá và hàng hoá khan hiếm. Từ đây, người dân tăng dự trữ, vô hình trung đẩy sự khan hiếm lên cao hơn và giá cả lại tăng hơn. Vòng xoáy càng mạnh, càng nhanh thì nguy cơ càng lớn.

Đừng hoảng hốt và hãy ngăn chặn

Trong con mắt của các chuyên gia, vai trò truyền thông gồm cả từ các cơ quan thông tin đại chúng và cơ quan quản lý là đặc biệt quan trọng ở thời điểm này. TS Nguyễn Quang A cho rằng không chủ quan coi thường nguy cơ này, nhưng cũng cần bình tĩnh, đừng hoảng hốt để xã hội rơi vào vòng xoáy.

Trong khi đó, TS Lê Đăng Doanh thì cho rằng vai trò kiểm soát của cơ quan quản lý cần phát huy cao độ. Ông Doanh cho biết theo số liệu mà ông có được thì với việc điều chỉnh tỉ giá và diễn biến thị trường, giá xăng tăng 400 đồng/lít là đã có lãi. Vì thế, không nên để cho DN tăng tới 590 đồng/lít. Nếu việc tăng giá bao nhiêu, tăng vào thời điểm nào được cân nhắc và tính toán kỹ lưỡng thì sẽ có thể kiểm soát tốt hơn CPI cũng như tác động xã hội.

Riêng với nguy cơ hình thành mặt bằng giá mới, TS Nguyễn Quang A cho rằng thực tế là nó đã hình thành. Chuyên gia này cho rằng cứ so sánh trực tiếp ở thị trường thì sẽ thấy giá trị tiền để mua cùng một lượng hàng đã chênh lệch lớn.

Tuy nhiên, TS Lê Đăng Doanh và chuyên gia Bùi Trinh thì cho rằng tuy sự chênh lệch đã có, nhưng mặt bằng giá mới sẽ có thể chính thức hình thành trong 2 – 3 tháng tới sau một chu kỳ sản xuất, quay vòng. Điều này càng nguy hiểm bởi sự tăng giá của mặt hàng tác động đến giá thành đầu vào.

Với tất cả diễn biến này, TS Nguyễn Quang A cho rằng mục tiêu kiềm chế lạm phát 7% trong năm 2010 là rất khó. Trong khi đó, chuyên gia Bùi Trinh đưa ra cảnh báo: Khi nền kinh tế sử dụng sản phẩm đã tăng giá của chu kỳ thứ nhất thì sẽ tăng giá thêm một lần nữa. Đây là ảnh hưởng lan toả.

Còn TS Lê Đăng Doanh thì cho rằng, cần thận trọng và kiểm soát giá một cách chặt chẽ mức tăng và thời điểm tăng. Thậm chí, chuyên gia này còn đề nghị, để tránh lạm phát tăng quá cao và tạo áp lực cho nền kinh tế thì cần cân nhắc đừng tăng giá vội vã và đồng loạt.