Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Đây là mô hình ngôi làng truyền thống hội tụ hầu hết những tinh hoa văn hoá, kiến trúc cũng như nét đẹp đời sống cộng đồng của đồng bào Cơtu vùng núi rừng Trường Sơn.

Làng truyền thống Cơtu trên quả đồi rộng đến 5ha nằm ngay trước công viên quảng trường trung tâm hành chính huyện Tây Giang, được phục dựng theo đúng phong tục của đồng bào. Trước mặt làng là nguồn nước sông A Vương quanh năm tuôn chảy, sau lưng làng bao bọc bởi rừng già nguyên sinh.

Không gian truyền thống của làng Cơtu được tái hiện với nhà gươl lớn - nhà truyền thống chung của cộng đồng làng nằm ngay chính giữa, chung quanh là 10 ngôi nhà gươl nhỏ, bên cạnh đó là ngôi nhà dài cổ. Trong cả làng và từng ngôi nhà, những nét kiến trúc và trang trí đa dạng, độc đáo của đồng bào Cơtu nhiều đời sinh sống dưới tán rừng Trường Sơn được thể hiện đậm đặc. 

Ở đó còn có không khí linh thiêng của lễ hội, sự ngây ngất của men rượu cần, âm vang rộn rã của cồng chiêng và nhịp hoà vũ tung tung da dá dâng trời. Vào trung tuần tháng 2.2009, huyện Tây Giang đã mở lễ hội đâm trâu, gặp mặt các già làng trưởng bản Cơtu toàn huyện trong lễ khánh thành ngôi làng truyền thống này.

Các già làng Cơtu chia sẻ lễ vật hiến tế tại làng.

Toàn bộ công trình phục dựng làng do công sức của chính đồng bào, với các nghệ nhân Cơtu trong huyện tập trung lại để xây dựng, với nguồn kinh phí gần 3 tỉ đồng từ ngân sách huyện. 10 ngôi gươl ở làng đại diện cho 10 xã toàn huyện, mang dấu ấn của đồng bào Cơtu sinh sống ở cả 3 vùng, thể hiện bởi các đặc trưng kiến trúc, như mái lợp của nhà gươl của các xã vùng thấp Dang, A Vương, Ba Lêê là lá nón, các xã vùng trung Tơ Viêng, A Tiêng, Lăng là lá mây và các xã vùng cao biên giới Ch'Ơm, Tr'Hy, Ga Ri, A Xan là lá tranh.

Nếu từng ngôi nhà gươl đại diện cho từng xã thì ngôi nhà gươl chính của làng lại là công trình độc đáo hội tụ tất cả các nét tinh hoa văn hoá kiến trúc do công sức tập thể của nghệ nhân cả 10 xã đóng góp. Cột cái giữa nhà  cao gần 10m, to một vòng tay người ôm không hết lấy từ cây cổ thụ, 4 thanh đà bao quanh nhà được đẵn từ 4 cây gỗ chiều dài 24-26m bề rộng gần 1m, dày gần 0,5m, toàn bộ cột, đà đều được chạm khắc nổi, trang trí, hoa văn tinh xảo với các hình tượng muông thú, người, đời sống, sinh hoạt, sản xuất của đồng bào Cơtu. Nhà rộng chừng 500m2, trưng bày nhiều hiện vật văn hoá Cơtu như trống đồng, công cụ sản xuất, thổ cẩm...

Đặc biệt, làng truyền thống còn có ngôi nhà dài -  nhà ở truyền thống của người Cơtu - vào loại lớn nhất và duy nhất còn nguyên trạng ở vùng tây Quảng Nam, được di dời từ thôn Atu xã biên giới Ch'Ơm về phục dựng tại làng. Ngôi nhà có tuổi hơn 100 năm, kích thước 6 x 36m, nguyên là ngôi nhà của một đại gia đình hơn 100 người với 28 bếp chung sống nhiều thế hệ.

Ông Briu Liếc, Chủ tịch UBND huyện Tây Giang - cho biết, mục đích phục dựng làng truyền thống Cơtu Tây Viên là để bảo tồn văn hoá truyền thống cư dân bản địa chiếm hầu hết dân số của huyện, đồng thời phát huy sức mạnh đoàn kết cộng đồng để phát triển đời sống hiện đại. Làng truyền thống cũng đáp ứng các nhu cầu hết sức thiết thực: là nơi ở cho các cán bộ, già làng ở các xã mỗi khi về công tác ở trung tâm huyện, là một điểm đến trong chiến lược khai thác du lịch sinh thái miền núi dọc tuyến đường Hồ Chí Minh.