Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Lần đầu tiên tại bờ biển phía nam, ngư dân Bạc Liêu phát hiện xác cá ông (cá voi) trên 15 tấn. Nhiều phương án chôn cá ông được đưa ra, cuối cùng UBND tỉnh Bạc Liêu quyết định xây mộ cá ông trong lồng kính để phát triển du lịch.

“Dìu ông” vào bờ

Lưu truyền của ngư dân ven biển, cá ông là loại rất linh thiêng, thường xuyên cứu người trên biển khi gặp nạn, phù hộ ngư dân trúng mùa. Ngư dân các cửa biển Nam Bộ từ Vũng Tàu, Bến Tre, Tiền Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang... xây dựng lăng “ông”, tổ chức lễ “nghinh ông” đậm nét văn hóa miền biển.

Người dân đi biển chẳng ai dám gọi thẳng danh tính cá voi hay cá ông mà chỉ gọi một từ là “ông” trong sự thành kính. Chính vì vậy, khi xác cá ông trôi dạt trên vùng biển Bạc Liêu, được ngư dân cửa biển Cái Cùng, xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình) phát hiện, nhiều người rơi nước mắt gọi là: “Ông lụy”!

Sáng ngày 21.2 (tức mùng 8 tết), trong chuyến biển đầu năm mới, ngư dân Phạm Quốc Dũng (42 tuổi), ở ấp Vĩnh Lạc, xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình) thấy xác cá ông trôi vật vờ trên vùng biển Bạc Liêu. Hơn 20 năm làm nghề biển, ông Dũng cùng với 7 ngư phủ trên tàu đánh cá BL3909 liên lạc ngay với chủ tàu là ông Cao Ngọt, báo đã gặp “ông lụy”.

Nhận được tin, ông Cao Ngọt cùng với các lão ngư yêu cầu ngư phủ phải “dìu ông” vào cửa biển Cái Cùng, vì đây là điềm lành cho bà con, ngư dân phải có trách nhiệm báo đáp ơn “ông”.

Ngoài khơi xa, cách đất liền hơn 22 hải lý, ông Phạm Quốc Dũng báo tin cho bạn tàu chung quanh để cùng tiếp sức “dìu ông” vào bờ. Tin “ông lụy” lan nhanh trên vùng biển mênh mông. Đoàn tàu của ngư dân Bồ Đề (huyện Ngọc Hiển, Cà Mau); ngư dân Gành Hào (huyện Đông Hải, Bạc Liêu) liền tìm đến xin được “dìu ông” về quê biển của mình. Ba đoàn tàu tự thỏa thuận cho đoàn tàu của ngư dân cửa biển Cái Cùng (huyện Hòa Bình, Bạc Liêu) được “dìu ông” vào, vì ngư dân Phạm Quốc Hùng là người đầu tiên nhìn thấy xác “ông”.

Trong đất liền, các lão ngư trong Ban quản trị miếu Bà Cậu ở cửa biển Cái Cùng quyên góp tiền bạc để tổ chức cúng lễ. Gần 20 năm qua, ngư dân cửa biển Cái Cùng lập miếu Bà Cậu cho ngư dân cúng lễ cầu mong mưa thuận gió hòa, trúng mùa tôm cá. Tại đây, hằng năm bà con hùn vốn cho ngư dân vay không tính lãi để đóng tàu mới, mua ngư cụ. Miếu Bà Cậu cũng là nơi tổ chức lễ mai táng “ông” theo nghi thức tín ngưỡng dân gian Nam Bộ.

Khoảng 9h ngày 22.2, xác cá ông được đoàn tàu gần 10 chiếc, có cờ hoa, múa lân, trống kèn dìu vào cửa biển Cái Cùng. Mọi thủ tục chuẩn bị cho một đám tang lớn nhất cửa biển này được hoàn tất.

Có gần 40.000 lượt người đến dự đám tang cá ông.  Ảnh: Quang Hùng

Đám tang “ông”

Từ sáng sớm ngày 22 và 23.2, ngư dân các tỉnh: Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Kiên Giang... lũ lượt kéo về cửa biển Cái Cùng dự đám tang “ông”. Tất cả các ngả đường nối với cửa biển Cái Cùng hẻo lánh rầm rập xe cộ ngược xuôi. Trên sông rạch dập dìu tàu bè của ngư dân đổ về. Truyền thuyết về loài cá ông tốt bụng không mấy người được tận mắt nhìn thấy bằng da bằng thịt như hôm nay. Trên tay của hàng chục ngàn người viếng mang nhang, hoa tươi, trái ngọt để dâng lên “ông”.

Một bàn hương án được thành lập. Ngư dân Phạm Quốc Dũng mặc đồ tang như đứa con để tang cha vì anh là người đầu tiên phát hiện “ông lụy”. Số ngư dân đến viếng càng ngày càng đông, theo thống kê của cơ quan chức năng, chỉ trong 4 ngày đã có trên 40.000 lượt người đến viếng “ông”. Tất cả đều đi trong trật tự, không chen lấn, ồn ào. Vàng mã được vứt xuống xác “ông” thay cho lời cầu nguyện.

Ông Phạm Hùng (57 tuổi), làm thủ quỹ cho lễ mai táng kể lại: “Ngay ngày đầu hay tin, bà con chúng tôi quyên góp được 11,6 triệu đồng. Tiếp đến, bà con tìm đến và tự nguyện phúng điếu “ông” vài chục triệu mỗi ngày. Ngư dân chúng tôi xem “ông” là thần hộ mệnh mỗi khi gặp hoạn nạn trên biển, nhất là khi mưa bão. Ngư dân chúng tôi cầu mong “ông” về với chúng tôi nơi cửa biển Cái Cùng này”.

Ban trị sự miếu Bà Cậu sử dụng ngay số tiền quyên góp của người dân mua cát đá, sắt, thép, gạch... để xây bệ đặt xương cá ông mà bà con mang ơn gọi là “ngọc cốt”. Nhiều ngư dân cho rằng “ông” lớn tuổi, già yếu, sức kiệt nên “lụy” trên biển. Bà con đo được xác “ông” dài hơn 17m, ước nặng khoảng 15 tấn. Không ai bảo ai, bà con ngư dân cửa biển Cái Cùng góp công, góp của để tổ chức mai táng “ông” xứng danh là “tướng quân Nam hải”.

Ly kỳ chuyện xây mộ

Thông thường, những con cá ông trôi dạt vào bờ đều được ngư dân đem chôn, rồi lập đền thờ. Đối với những nơi đã có đền thờ thi tổ chức các nghi lễ cần thiết, rồi đem “ông” đi chôn. Chờ một thời gian, đợi cho thịt “ông” phân hủy hết, người ta lại làm lễ thỉnh xương về đền thờ. Hằng năm đều làm lễ cúng bái long trọng.

Đứng trước xác “ông” quá lớn (khoảng 15 tấn), dự kiến ban đầu là lóc thịt ra chôn, chờ lấy xương về thờ, nhưng 7 người đàn ông lực lưỡng ven biển loay hoay mãi hơn 2 giờ đồng hồ mà chỉ lóc được 5 bao thịt. Nhiều người bắt đầu cúng bái vì cho rằng “ông” không đồng ý cho lóc thịt.

Ngày 24.2, phương án lóc thịt cá ông được tạm dừng. Ngày 25.2, một kế hoạch mới được các bô lão vạch ra. Theo đó, sẽ cho đào một cái hố sâu 5m trong đất liền, phía dưới trải lớp bạt, sau đó đưa “ông” vào rồi bơm nước ra. Vòng thành được xây dựng bằng ximăng, sau đó lấp đất lại thành nấm mồ cho “ông”.

Kế hoạch mới được bắt tay thực hiện. Trong lúc này, dòng người vẫn đổ về Vĩnh Thịnh để tận mắt chứng kiến “ông lụy” và đưa tang “ông”. UBND huyện, xã, lực lượng dân phòng địa phương đảm bảo trật tự cho người dân thực hiện các nghi lễ.

Ông Trần Thanh Tâm - Chủ tịch UBND huyện Hòa Bình - cho biết: “Đây là nghi thức tín ngưỡng dân gian phổ biến tại các vùng biển. Chính vì vậy, chúng tôi gần như không tham gia vào các hoạt động này, mà đề nghị các ngành chức năng giữ gìn trật tự cho người dân đến xem cũng như thực hiện quyền tín ngưỡng của mình”.

Chuyện cá ông trôi dạt vào bờ có quá đông người dân đến xem nằm ngoài dự đoán của các ngành chức năng tỉnh Bạc Liêu. Đến ngày 26.2, những người làm công tác du lịch tại Bạc Liêu mới thấy được đây là một cơ hội để phát triển mạnh du lịch tâm linh tại vùng đất ven biển.

Tại buổi họp mặt các doanh nghiệp đầu năm 2010 vào ngày 26.2, ông Võ Văn Dùng - Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu - chính thức đưa ra ý tưởng phát triển du lịch ven biển từ sự kiện xác cá ông lớn trôi dạt vào bờ biển.

Chiều cùng ngày, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu bà Bùi Hồng Phương cùng với một số sở, ngành đến kiểm tra thực tế hiện trường đám tang cá ông. Tại đây, một phương án mai táng cá được xác lập: Chôn cá lộ thiên trong lồng kính để thu hút du lịch!

Lý giải về ý tưởng này, bà Bùi Hồng Phương cho biết: “Cá ông là loại quý hiếm, được nhiều người đi biển tôn thờ. Vì vậy, cần bảo quản xác cá ông, sau đó lấy xương để người dân thờ. Bên cạnh đó, đây là cơ hội để phát triển du lịch, thu hút khách tham quan”.

UBND tỉnh Bạc Liêu đã đề nghị Sở Y Tế, Sở TNMT cùng tham gia vào việc mai táng cá ông. Sở Y tế sẽ dùng hóa chất để xử lý mùi, Sở TNMT giám sát sao cho sau khi chôn vẫn đảm bảo môi trường.

Ngày 27.2, phương án chôn cá ông lộ thiên chính thức được xác lập. Theo đó, UBND tỉnh cho xây một nền đất rộng, sau đó đặt xác “ông” vào và xây lên, dùng lồng kính chụp lại. Ngày hôm qua, dòng người đi dự đám tang cá ông đã thuyên giảm, còn rất ít người ở lại.

Mọi công tác chuẩn bị cho việc xây lồng kính cho cá ông được thực hiện vào ngày 1.3. Dự kiến việc xây mộ lộ thiên cho cá ông sẽ hoàn tất trong vòng 4-5 ngày. Công tác thẩm định xem lồng kính cỡ nào có thể chịu nổi khối thịt, xương trên 15 tấn đã được thực hiện. Kế hoạch đảm bảo môi trường sau khi chôn lộ thiên cũng được đánh giá như đánh giá tác động môi trường của các dự án lớn.

Chuyện con cá, tâm linh và du lịch đang quẩn quanh tại Bạc Liêu. Có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh việc làm này. Dù vậy, nếu thành công trong việc xây mộ có lồng kính cho cá ông 15 tấn, thì đây là kỳ tích có một không hai trong cả nước. Bởi theo tín ngưỡng dân gian, người ta chỉ thờ xương cá ông, còn bảo quản nguyên cả con để thờ cúng vẫn chưa thấy sách vở nào ghi.

Tuy nhiên được biết cho đến thời điểm hiện tại, công việc này vẫn chưa được thực hiện.

>> Lễ hội nghinh ông: Khát vọng bình yên của cư dân miền biển
>> Chôn cá ông trong lồng kính
>> Hàng chục ngàn người đi xem cá ông
>> Cá ông trắng 15 tấn trôi dạt vào bờ