Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Với tôi, chuyến về nguồn sau những năm tháng mải miết chuyện cơm áo, đã trở thành một cuộc "khai trí tinh thần"...

Thái Nguyên trong lòng Việt Bắc

Từ TP.Thái Nguyên, chúng tôi đi ngược theo quốc lộ 3 đến km 31 rẽ trái và đi tiếp khoảng 18km thì tới Khu di tích ATK. Sử sách đã ghi, ATK Định Hoá là vùng địa linh nhân kiệt , đã chứng kiến những sự kiện lịch sử hết sức quan trọng liên quan đến vận mệnh đất nước. Mỗi tên làng, tên núi ở Định Hoá đều gắn với những sự kiện lịch sử hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ.

Khu di tích lịch sử quốc gia ATK Định Hoá (Thái Nguyên) có tới 108 di tích quan trọng thuộc quần thể di tích lịch sử Chiến khu Việt Bắc. Đây là nơi hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo Trung ương Đảng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954).

Đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng vạch kế hoạch chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến 9 năm trường kỳ... Đồi Khau Tý, xã Điềm Mặc là nơi Bác Hồ viết cuốn sách nổi tiếng "Sửa đổi lối làm việc". Nhiều sắc lệnh quan trọng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà cũng đã được ký ban hành tại thủ đô kháng chiến... Bởi vậy, Định Hoá được mệnh danh là "Thủ đô kháng chiến" gắn liền với lịch sử cách mạng hào hùng của VN trong thế kỷ 20. ATK Định Hoá là di sản quý báu của dân tộc VN.

Chúng tôi dừng lại rất lâu tại di tích Tỉn Keo, Khuôn Tát, nơi cuối năm 1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Chính trị họp bàn chỉ đạo kế hoạch tác chiến chiến dịch Đông Xuân mở đầu cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhà ở, hầm làm việc của Bác Hồ, cây râm bụt Bác trồng, phiến đá Bác thường nằm nghỉ trưa... dường như vẫn còn hơi ấm của một con người giản dị nhưng vĩ đại.

Gần đó là căn nhà lá được nằm giữa những rặng cây- đây là nơi họp của Bộ Chính trị thông qua kế hoạch tác chiến tấn công chiến lược trận Đông Xuân 1953- 1954. Tôi có cảm giác Bác đang trầm ngâm lắng nghe Đại tướng Võ Nguyên Giáp trình bày phương án tác chiến. Đầu bút chì Bác chỉ đi trên bản đồ theo từng milimét đã báo hiệu một sự dịch chuyển lịch sử hào hùng.

Vì là thủ đô kháng chiến tuyệt mật nên suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ATK Định Hoá - Thái Nguyên không được công khai. Mãi tới sau năm 1975, ATK Định Hoá mới được nhiều người biết đến và năm 1981 Khu di tích ATK được Nhà nước xếp hạng quốc gia. Cũng theo các tài liệu của tỉnh Thái Nguyên, năm 1990, tỉnh đã xây dựng bia tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, phòng trưng bày di tích lịch sử, nhà khách tại đồi Tỉn Keo, Nhà truyền thống tại trung tâm xã Phú Đình... để giới thiệu trưng bày hiện vật. Một số di tích quan trọng khác được phục hồi, tôn tạo.

Năm 2004, Đảng bộ và nhân dân Hà Nội đã xây dựng Nhà tưởng niệm Hồ Chủ tịch - một công trình tầm cỡ . Với tình cảm uống nước nhớ nguồn, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Thái Nguyên, các cơ quan, tổ chức từng đóng quân ở ATK trong những năm kháng chiến đã xây dựng bia di tích, tặng nhà tình nghĩa, các trang thiết bị cho y tế, giáo dục, xây dựng đường, trạm y tế, các công trình văn hoá ở ATK...

Tự kiểm điểm...

Với hơn 20 năm làm báo, tôi đã đến nhiều nơi trong cả nước. Tôi đã từng tự hào rằng mình đã đặt chân đến những đại công trường, những thành phố hiện đại, những vùng núi hẻo lánh, những hòn đảo xa xôi... để khám phá, phát hiện những cái mới. Và như vậy tưởng rằng mình đã biết hết, đi hết, thấy hết..., và đã làm được những điều to tát. Thế nhưng khi đến ATK Định Hoá, tôi mới biết rằng mình thật ấu trĩ và kém cỏi.

Một nhà hiền triết từng nói: Lịch sử là người thầy dạy tri thức, đạo lý cho con người. ATK Định Hoá không chỉ là quá khứ theo nghĩa thông thường, mà là gốc rễ, là cội nguồn của hôm nay. ATK khu Định Hoá - một phần quan trọng của di tích linh thiêng Chiến khu Việt Bắc, là chứng tích của một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc ta, dạy cho thế hệ sau những bài học quý báu về cội nguồn, về đạo lý dân tộc.

Cuộc sống công nghiệp bề bộn chưa xong việc này đã phải đối diện với những việc khác, cứ cuốn con người ta đi theo, và sự mải mê với công việc hàng ngày làm cho chính chúng ta đến lúc nào đó tự khoả lấp những vỉa quặng của nguồn mạch lịch sử. Đứng trước những địa danh lịch sử của ATK Định Hoá, tôi chợt giật mình: Suốt hơn 20 năm làm báo mà bây giờ tôi mới đến ATK Định Hoá, quả thật là đáng trách. Tôi càng đáng trách hơn khi mà chợt nhớ rằng cha tôi vừa bước vào tuổi 17 đã lên Việt Bắc tham gia kháng chiến. Không biết ông đã đóng quân ở địa danh nào của ATK Định Hoá?

Sinh thời, mỗi lần kể về những năm tháng gian khổ ở Việt Bắc, giọng ông luôn tràn đầy vẻ tự hào và lãng mạn. Những bờ suối, những con đường vẫn như còn in dấu chân những người trai trẻ như cha tôi trong đoàn hành quân. Căn nhà lá đơn sơ ở Tỉn Keo vẫn như còn lưu giữ hình ảnh những con người siêu việt đã quyết định những chiến dịch thần kỳ... Gần vậy mà xa đấy. Xa bởi chúng ta đã từng tự lãng quên cha ông mình. Thế nhưng, dưới tầng sâu của bụi thời gian, trong tâm tưởng vẫn là sự khâm phục về chiến công oai hùng và đầy chất lãng mạn của các thế hệ cha anh. Chỉ có điều chúng ta có khơi dậy được hay không!

Gắn bó và sự chân thành

Có những người cùng có mặt trong chuyến về nguồn này đã gây ấn tượng khó quên đối với tôi. Ông Nguyễn Bắc Son từng là Bí thư Tỉnh uỷ Thái Nguyên. Đi đến địa danh nào của ATK ông cũng có thể nói rành rọt thời gian chính xác đến ngày giờ sự kiện lịch sử đã diễn ra, ý nghĩa lịch sử của nó, những mối quan hệ xã hội - lịch sử của các sự kiện khác liên quan kể cả diễn ra trước đó hàng trăm năm.

Ông Son cũng nắm chắc đến từng chi tiết về khí hậu, cơ cấu đất đai, cơ cấu cây trồng, cơ cấu kinh tế, dân cư của Thái Nguyên và ATK... Ông đã làm cho tôi thay đổi định kiến về những ông Bí thư Tỉnh uỷ luôn biết... chung chung. Thấy tôi cứ tự vấn mình về việc sau bao nhiêu năm mới đến ATK Định Hoá lần đầu tiên, ông Nguyễn Bắc Son chia sẻ: "Mình rất hiểu và chia sẻ với những người lần đầu tiên đến ATK Thái Nguyên, lúc đó mọi người mới hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử, nhân văn của Chiến khu Việt Bắc nói chung và vị thế của Thái Nguyên trong lòng Chiến khu Việt Bắc năm xưa nói riêng. Đất nước ta có quá nhiều việc phải làm. Chúng ta buộc phải giải quyết cho được những yêu cầu hiện tại, nên đến nay, với thành quả của đổi mới, đời sống khá lên, chúng ta mới có dịp nhìn lại quá khứ để xem xét, khẳng định, tôn vinh, làm cơ sở cho việc học tập và giáo dục truyền thống...".

Khi là Bí thư Tỉnh uỷ Thái Nguyên, ông đã giúp Thái Nguyên làm được nhiều việc có ý nghĩa như tôn tạo khu di tích lịch sử ATK, khơi mạnh phong trào đền ơn đáp nghĩa ở tỉnh, trong năm 2007 Thái Nguyên đã đăng cai tổ chức Năm Du lịch quốc gia với chủ đề "Về thủ đô gió ngàn, Chiến khu Việt Bắc". Đây là sự kiện lớn nhằm phát huy ý nghĩa lịch sử lớn lao của Chiến khu Việt Bắc, tăng cường giáo dục truyền thống cách mạng. Cũng trong năm 2007, Thái Nguyên đã tổ chức thành công lễ kỷ niệm 60 năm Bác Hồ về ATK Định Hoá lãnh đạo kháng chiến chống thực dân Pháp (20.5.2007), kỷ niệm 60 năm ra đời Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7) tại xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ...

Còn ông Đồng Khắc Thọ có lẽ là người viết nhiều nhất về ATK Định Hoá trên các báo trung ương. Hầu hết những sự kiện lịch sử, kể cả những câu chuyện về hoạt động của Bác Hồ và Trung ương Đảng ở ATK những năm kháng chiến chống pháp, ông Thọ đều viết trong các bài báo và các cuốn sách. Đi đến địa danh lịch sử nào ông cũng nói vanh vách những câu chuyện xảy ra cách đây trên 50 năm và vẫn như mới nguyên. Sự gắn bó và am hiểu của ông Thọ về ATK cũng như ông Nguyễn Bắc Son là sự gắn bó máu thịt, là thiêng liêng dù mỗi người có cách riêng của mình. Thật thú vị khi ông Thọ giải thích rằng cái tên "thủ đô gió ngàn" mà nhiều thế hệ vẫn gọi để chỉ ATK Thái Nguyên là xuất phát từ thơ... Tố Hữu: "Vui sao một sáng tháng năm/ Đường về Việt Bắc lên thăm Bác Hồ/ Suối dài xanh mướt nương ngô/ Bốn phương lồng lộng thủ đô gió ngàn".

Cũng phải nói đến một đơn vị "có công" giúp các nhà báo về nguồn - đến với ATK Thái Nguyên - là Ngân hàng Công thương VN (Vietinbank). Qua việc tham gia đền ơn đáp nghĩa trong nhiều năm qua, Vietinbank đã xoá đi hình ảnh trong nhiều người về một ngân hàng quanh năm ngày tháng chỉ lo lợi nhuận, lãi suất tiền vay tiền gửi.
 
Việc tôn tạo Nghĩa trang Trường Sơn, thành cổ Quảng Trị, Ngã ba Đồng Lộc... đều có sự đóng góp rất tích cực và thành tâm của cán bộ, viên chức Vietinbank. Vietinbank đã có sáng kiến: Mỗi ngày, một cán bộ, viên chức dành ra vài trăm đồng tiền lương của mình để làm công tác đền ơn đáp nghĩa, tính ra một năm cả ngân hàng đã có một khoản tiền lớn để giúp đỡ những người có công với nước, tôn tạo những khu di tích cách mạng. Trong chuyến về nguồn này, Vietinbank đã quyết định xây dựng nhà văn hoá Roòng Khoa tại ATK với số tiền lớn.

Trước những người như thế, trước những cơ quan như thế, tôi lại phải trách chính mình!

Lịch sử là nguồn mạch

Từng đến di tích cách mạng Địa đạo Củ Chi, Địa đạo Vĩnh Linh, và hôm nay là ATK Định Hoá, tôi mới cảm nhận hết sự vĩ đại của cha ông mình. Giá như trước đây, khi học lịch sử cách mạng VN, thế hệ chúng tôi được đến những di tích như ATK Định Hoá thì nhận thức của chúng tôi sẽ khác đi nhiều về giá trị lịch sử dân tộc.

Ngày hôm nay, nếu như các em học sinh học môn lịch sử cũng được đến những nơi như ATK Định Hoá, rộng hơn là Chiến khu Việt Bắc, để nghe, để thấy tận mắt những di tích này thì chắc rằng sẽ giảm đi rất nhiều lời ca thán về việc học sinh ngày nay không yêu thích môn lịch sử. Ao ước chắc cũng để mà ao ước, không biết ngành giáo dục có nghĩ như vậy không?

Lịch sử luôn chảy về phía trước, và lịch sử chồng lên lịch sử. Thang giá trị mỗi thời mỗi khác nhưng những thang giá trị nhân văn luôn bền vững truyền từ thời kỳ này sang thời kỳ khác. Ai cũng có cội nguồn, nhưng đánh mất cội nguồn sẽ không có những thang giá trị tinh thần cao đẹp. Lịch sử hào hùng của cha ông là nguồn mạch tinh thần của mỗi dân tộc, mỗi con người. Nếu đứt nguồn mạch thì thật là nguy hại cho hiện tại và tương lai.