Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Trong lúc nhiều việc khác của ngành còn chưa làm được thì dồn quá nhiều tiền của đầu tư cho trường chuyên là lãng phí?...

Đầu thập kỷ 60 của thế kỷ XX, thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, để khuyến khích các HS giỏi toán, Trường ĐH Tổng hợp HN phối hợp với Ty Giáo dục HN đã tổ chức một lớp bồi dưỡng toán cho học sinh giỏi (HSG) toán của Hà Nội. "Lớp toán đặc biệt" đầu  tiên của cả nước ra đời vào tháng 9.1965.

Tiếp nối các "lớp toán đặc biệt" (sau này gọi là lớp chuyên toán), trong những năm của thập kỷ 80, thập kỷ 90, các lớp chuyên ngữ văn, ngoại ngữ, vật lý, hoá học, sinh học, tin học, lịch sử, địa lý được mở đồng thời với việc thành lập các trường, khối lớp THPT chuyên tại hầu hết các tỉnh, thành phố và một số trường ĐH tạo nên hệ thống các trường THPT chuyên. Đến năm học 2006 - 2007 đã có 7 trường ĐH, 63/64 tỉnh thành có trường THPT chuyên.

Phát triển trường chuyên là cần thiết

Tuy nhiên, sau 42 năm nhìn lại, thì hạn chế đầu tiên đối với hệ thống trường chuyên được ngành giáo dục thừa nhận là "việc xác định mục tiêu của trường THPT chuyên chưa rõ". "Mục tiêu giáo dục của trường THPT chuyên còn được hiểu chưa thống nhất. Điều này dẫn đến có những mô hình, cách gọi tên khác nhau (năng khiếu, chất lượng cao, nhân tài...)" - ông Nguyễn Anh Dũng, Viện Chiến lược và chương trình giáo dục nhận xét.

Còn  ông Nguyễn Văn Tú, giảng viên Trường ĐH Sư phạm, thì thẳng thắn: "Trường chuyên có nghĩa là chỉ dạy cho HS đi thi nọ kia thôi". "Một số trường khi đến kỳ thi HSG cho HS bỏ hết các môn học khác, chỉ tập trung vào môn chuyên. Điều này làm cho các em trở nên "què cụt" về kiến thức, kỹ năng" - đó là ý kiến của ông Nguyễn Văn Lợi, Hiệu trưởng trường Chuyên ngữ, ĐH Ngoại ngữ, ĐH Quốc gia HN. Và hầu hết đều chung ý kiến: Trường chuyên là nơi luyện "gà nòi".

Hệ quả của sự "mơ hồ" về mục tiêu đào tạo này, theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Vọng, là "dẫn đến việc tập trung cao cho thi HSG, thi vào ĐH, chưa thật chú trọng đúng mức đến giáo dục toàn diện và chăm sóc sức khoẻ cho HS". Tuy nhiên, tồn tại và phát triển hệ thống trường chuyên là điều cần thiết. Ông Vọng khẳng định hơn lúc nào hết, sự nghiệp bồi dưỡng, phát triển nhân tài cho đất nước phải được đặt lên một tầm cao mới với "yêu cầu mới, nguồn lực mới và cách làm mới".

Yêu cầu mới, như dự kiến của bộ là "Xây dựng và phát triển các trường THPT chuyên thành hệ thống chủ lực phát hiện những HS có tư chất thông minh, khá giỏi nhiều môn học, bồi dưỡng các em trở thành những HS có tình yêu đất nước, có ý thức tự học, có nền tảng kiến thức vững vàng, có phương pháp tự học, tự nghiên cứu, có sức khoẻ tốt để tiếp tục đào tạo thành nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế".

Thế nhưng, như Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Bình Định, nhận xét: "Nếu theo mục tiêu này thì mới chỉ đào tạo ra con người mang phẩm chất cá nhân. Trong thời đại hiện nay, khả năng làm việc tập thể, vì cộng đồng là một yêu cầu quan trọng. Vì vậy, nếu cần xác định mục tiêu, nên thêm vào những yêu cầu như có năng lực hợp tác, khả năng giao tiếp, kỹ năng làm việc tập thể...".

Học sinh chuyên cũng "ngồi nhầm lớp"

Học sinh Trường chuyên Amsterdam (Hà Nội).

Tổng số HS THPT chuyên hiện nay là 47.500 em. "Cách tuyển sinh hiện nay không chính xác" - ông Nguyễn Huy Tú khẳng định. "Và hiện tượng "ngồi nhầm lớp" ở ngay trong trường chuyên là có thật. Với cách tuyển truyền thống, các trường ra đề thật khó, ai làm được bài sẽ tuyển. Nhưng với những dạng bài quá khó thì nếu được luyện nhiều các em có năng lực bình thường vẫn có thể làm được.

Cách ra đề như thế cũng không đánh giá được tính sáng tạo của HS. Còn nếu thi bằng phương pháp trắc nghiệm cũng chỉ nhìn ra được từ 10 - 15% năng lực của một người". Ông Đặng Đình Tới, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia HN, cũng đồng tình: "Hiện nay mỗi lớp chuyên có từ 30 - 40 em, nhưng số HS thực sự có năng khiếu ít hơn nhiều. Phụ huynh HS, và ngay cả HS, nhiều người mong muốn tìm ở trường chuyên một môi trường học tập sạch và tốt, học để thi đỗ ĐH chứ không phải để phát triển năng khiếu".

Ông Tới dẫn chứng hàng năm số HS chuyên lý của ĐH Khoa học Tự nhiên vào học khoa Vật lý của các trường ĐH chỉ chiếm 1/10, và lại không phải là những em học tốt nhất.

Nguy cơ chảy máu giáo viên

Sự phát triển ồ ạt của các trường dân lập chất lượng cao, các trường liên kết với nước ngoài khiến lãnh đạo các trường chuyên, đặc biệt các trường chuyên ở hai thành phố lớn Hà Nội và TPHCM, rất lo lắng.

Bà Lê Thị Chính, Trường THPT chuyên ngữ, ĐH Quốc gia HN, cảnh báo: "Trong khi học phí tại các trường chuyên chỉ là vài chục nghìn một tháng, và tiền lương trả cho giáo viên cũng chỉ theo đúng quy định, thì việc các trường quốc tế thu học phí tới 7 - 8 triệu/ tháng và sẵn sàng thu hút giáo viên giỏi về trường bằng mức lương "tương xứng", thì việc giáo viên sẵn sàng bỏ trường ra dạy ngoài là có thật".

Ông Nguyễn Chu Hùng, Trưởng ban đào tạo ĐH Quốc gia TPHCM "rất đau lòng trước việc đội ngũ thầy cô tốt như thế lại đang dần chảy máu về khu vực tư nhân" và coi đây là "cuộc chiến không cân sức".

Sự thiếu hụt GV dạy chuyên còn thể hiện ở chỗ, rất ít HSG chọn ngành sư phạm, và sau khi ra trường rất ít em theo nghiệp giảng dạy. "Sau hơn chục năm dạy trường chuyên, trường tôi có hàng trăm HSG cấp quốc gia. Nhưng tất cả những em này, sau khi lên TPHCM học đại học, đều ở lại lập nghiệp tại THPCM hết, không một em nào trở về địa phương chứ đừng nói là về trường dạy học..." - ông Bùi Văn Năm nhận xét.

Xây dựng 10 trường THPT chuyên chất lượng cao Dự thảo Chương trình quốc gia Bồi dưỡng, phát triển nhân tài giai đoạn 2008 - 2010 của Bộ GDĐT bao gồm 9 chương trình. Cụ thể là: Phát triển đội ngũ GV, cán bộ quản lý của hệ thống các trường THPT chuyên; Xây dựng, nâng cấp các trường THPT chuyên, đến năm 2020 có ít nhất 60% trường THPT chuyên chất lượng cao; Đổi mới công tác tuyển sinh và phương thức tuyển chọn HS vào các trường THPT chuyên; Xây dựng một số lĩnh vực chuyên mới (về quản lý, kinh tế...) đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội; đổi mới nội dung, phương pháp dạy học trong các trường THPT chuyên; Tăng cường giáo dục thể chất và hoạt động văn hoá trong các trường THPT chuyên; Xây dựng 10 trường THPT chuyên chất lượng cao trọng điểm quốc gia; Mở rộng quy mô đào tạo các lớp cử nhân tài năng, kỹ sư chất lượng cao để đến năm 2015 quy mô đạt 6.000 đến 8.000, đến năm 2020 trên 10.000 SV; Quản lý từ khâu tuyển chọn, bồi dưỡng đến đãi ngộ, sử dụng để đảm bảo sự liên thông, tính hiệu quả của chương trình quốc gia bồi dưỡng, phát triển nhân tài.                                                   H.NG ghi