"Nhà nước nên nắm những cái then chốt"
Thứ Ba, 27.3.2007 | 06:04 (GMT + 7)
Nhắc lại hai hình ảnh nổi bật (Thủ tướng Australia chạy bộ, trò chuyện với người dân Hà Nội quanh bờ hồ Hoàn Kiếm và Tổng thống Mỹ đến thăm một quán ăn ở TP.Hồ Chí Minh), nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười mỉm cười hỏi tôi có nhận xét gì, rồi không đợi tôi nói, ông tự trả lời bằng lời khen cơ quan báo chí ta rất nhanh nhạy. Ông bình luận: Chỉ hai hình ảnh và tin tức đó đủ nói đất nước ta hoà bình, an ninh, mến khách, thân thiện và các nhà lãnh đạo mọi quốc gia hãy nhận một thông điệp là nhân dân thế giới mong muốn hoà bình ổn định, hợp tác phát triển bền vững.
Sự kiện Hội nghị APEC, VN gia nhập WTO và những trăn trở của một nhà lãnh đạo lâu năm của Đảng, Nhà nước về các chiến lược, sách lược tầm quốc kế, dân sinh, dường như hoà quyện lại. Ông tiếp tục đưa ra những kiến giải sắc sảo xung quanh các vấn đề về ngoại giao, kinh tế đối ngoại, việc học hỏi, vận dụng kinh nghiệm quốc tế, nhất là của các nước có hoàn cảnh tương tự như ta.
Ông rút ra một phương châm đối ngoại ngắn gọn của nhiều quốc gia hiện nay là: Phát triển đối tác, hạn chế đối tượng và tránh hẳn đối đầu. Trong sân chơi rộng lớn WTO, sự cạnh tranh diễn ra đồng thời cùng sự hợp tác; sự cạnh tranh không chỉ giữa các DN nước này với nước kia mà có cả sự đấu tranh về mặt luật pháp giữa các nhà nước với nhau, cạnh tranh bằng các chính sách liên quan đến DN, thu hút đầu tư; nâng cao thương hiệu, uy tín quốc gia; tạo sự liên kết, tin cậy lâu dài trong giao thương quốc tế, quan hệ song phương, đa phương.
Ngoài ra, một vấn đề có ý nghĩa quyết định là sự đấu tranh của quần chúng nhân dân nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi của NLĐ. Giọng ông chợt trầm xuống, khi ông cho rằng, gia nhập WTO, người nông dân sẽ gặp nhiều thách thức hơn các tầng lớp khác. Ông nói: Rồi đây, các nhà đầu tư sẽ vào nhiều, họ muốn lấy những vùng đất màu mỡ, bằng phẳng để xây dựng nhà máy.
Như vậy là nông dân sẽ mất đất canh tác. Đất đai canh tác của ta đã ít ngày càng bị thu hẹp lại do quá trình công nghiệp hoá. Đó là một nguy cơ về an ninh lương thực. Một vấn đề nữa, muốn đẩy mạnh công nghiệp hoá nông nghiệp, cung cấp các máy móc không quá phức tạp như phục vụ cày bừa, gặt đập, công nghệ sau thu hoạch, v.v..., ta nên tập trung đầu tư đúng mức cho ngành cơ khí, thép...
"Thức ăn" cho công nghiệp chế biến nông sản của ta rất dồi dào, phong phú, do đó vấn đề là sau khi vào WTO, ta phải tổ chức lại sản xuất theo cách hiện đại: Tìm ra giải pháp đầu tiên có thể thí điểm sau mở rộng sao cho tập trung được nhiều nhà nông chung lưng đấu cật, tránh manh mún, nhỏ lẻ; giải quyết tận gốc bài toán về vốn, ứng dụng và chuyển giao khoa học - công nghệ, tìm đầu ra ổn định cho nông sản, tiến tới xây dựng các DN nông nghiệp đủ năng lực cung cấp số lượng nông sản qua chế biến, đúng chuẩn và các quy định của WTO, theo đơn hàng số lượng lớn của quốc tế.
Ông kết luận: Để giành được thị trường trong cuộc cạnh tranh lâu dài với các nước khác, phải chú ý đúng mức tới khâu gốc rễ là sản xuất. Ông liên hệ với những cuốn sách mà gần đây ông đã đọc như cuốn: "Những đỉnh cao chỉ huy" của Daniel Yergin, cuốn "Thế giới phẳng" của Thomas L.Friedman. Theo tác giả của hai quyển sách này thì vai trò của nhà nước ngày càng thu hẹp lại, vai trò của thị trường ngày càng lớn hơn.
Ông nhấn mạnh: Một số ngành kinh tế then chốt thì dứt khoát Nhà nước phải nắm, còn lại phải đa dạng hoá các loại hình DN với các hoạt động phong phú cùng các ngành hàng khác nhau; cần chú trọng phát triển cả các DN trong những ngành dịch vụ mới, các ngành có hàm lượng chất xám cao mà ta có khả năng đáp ứng.
Một khi xã hội ngày càng quy củ, thị trường hoạt động hiệu quả và rộng mở thì Nhà nước phải chủ động liên tục hoàn thiện chính sách và bộ máy để đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới, đủ uy tín và năng lực làm quản lý, làm người thay mặt quốc gia bảo vệ quyền lợi cho DNVN khi có tranh chấp quốc tế.
Khi tôi đề cập vấn đề công nhân (CN) và nêu ý kiến của các chuyên gia về lợi thế sức LĐ giá rẻ đã không còn quan trọng như trước đây, ông nói ngay: Hiện đã, đang và sẽ có thêm nhiều nhà đầu tư đến nước ta lập nhà máy, công xưởng, khu chế xuất, tuyển hàng ngàn CN, họ cần nhận thức sòng phẳng rằng nhà đầu tư có của, còn CN ta có công, đó chính là sức LĐ, cũng là góp vốn.
Do đó, người CN phải nắm vững luật pháp, ký hợp đồng lao động công khai, chặt chẽ và làm việc theo đúng hợp đồng đã ký, chủ động tham gia giải quyết tốt mối quan hệ giữa chủ DN và NLĐ, bảo đảm cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau. Nhưng vào WTO rồi, Nhà nước nên tổ chức lại hệ thống trường nghề theo chuẩn quốc tế, phù hợp với sự phát triển lâu dài của đất nước, bởi vì muốn nâng cao giá trị LĐ thì người CN thời công nghiệp hoá, hiện đại hoá phải có tay nghề cao, hiểu biết pháp luật, có kiến thức về kinh tế thị trường, văn hoá - xã hội...
Biết gia đình chúng tôi có nhiều người từng là quân nhân, ông bày tỏ tâm tình: Để giành được độc lập đất nước, biết bao thế hệ phải ra chiến trường, chịu nhiều hy sinh, mất mát. Ông đã đọc đi, đọc lại nhiều lần tuyển tập của Bác Hồ, tác phẩm Thư vào Nam của đồng chí Lê Duẩn, lần nào ông cũng xúc động, càng thấu hiểu sâu sắc vấn đề độc lập và phụ thuộc; tự chủ và hợp tác, phát triển.
Ông triết lý: Trong phạm vi gia đình thì việc nhà anh, anh phải tự giải quyết, chứ chẳng ai đứng ra giải quyết hộ anh; suy rộng ra việc quốc gia dân tộc cũng vậy. Do đó, phải tìm được sở trường của mình mà phát huy; phải có nội lực đủ mạnh để giữ độc lập, tự chủ, hợp tác với chung quanh ở thế chủ động và phát triển bền vững, lâu dài...