Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Rừng đặc dụng lớn nhất cả nước đang bị đe doạ, bởi chính các dự án này. 

Hệ sinh thái sẽ "chết" theo sông

VQG Yoók Đôn có diện tích tự nhiên lớn nhất trong hệ thống các khu rừng đặc dụng của Việt Nam (trên 115.000ha), nằm trên địa bàn 2 tỉnh Đắc Lắc và Đắc Nông. Đây là một trong những VQG tiêu biểu của thế giới về đa dạng sinh học, với hệ sinh thái rừng khộp, nhiều loài cây quý hiếm đặc trưng cho rừng nhiệt đới Đông Nam Á như giáng hương, cẩm lai, gõ đỏ, sao lá tím...

Đoạn sông Sêrêpốk dài 60km qua VQG còn tạo nên một hệ sinh thái đặc trưng khác - hệ sinh thái rừng bán thường xanh - là nơi bảo tồn nhiều nguồn gene động, thực vật quý hiếm vào bậc nhất thế giới. Thế nhưng, tất cả đang bị đe doạ bởi hệ thống xưởng cưa, thuỷ điện, quốc lộ và vô số những điều khác.

Theo hồ sơ thiết kế, thuỷ điện Sêrêpốk 4A sẽ hứng nước trực tiếp từ Nhà máy thuỷ điện Sêrêpốk 4 ở phía trên VQG, dẫn bằng kênh đào dài 13km vào nhà máy phát điện của mình, cuối cùng mới trả lại sông Sêrêpốk ở ngoài VQG. Theo Bộ NNPTNT tại văn bản số 4598 ngày 17.8.2009, thuỷ điện Sêrêpốk 4A sẽ làm cho 20km sông Sêrêpốk qua VQG Yoók Đôn bị kiệt nước (giảm từ 220m3/s xuống còn 8,23m3/s), ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái.

Trước những băn khoăn từ Bộ NNPTNT, cuối tháng 8.2009, Sở Công thương Đắc Lắc đã chủ trì một cuộc họp báo về thuỷ điện Sêrêpốk 4A. Tại đây, Cty CP thuỷ điện Buôn Đôn (chủ đầu tư) và đơn vị tư vấn đưa ra báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được UBND tỉnh Đắc Lắc phê duyệt để khẳng định: Tuy có ảnh hưởng ít nhiều đến VQG Yoók Đôn, song những cái lợi do công trình thuỷ điện đem lại là rất lớn, vì vậy không có lý do gì để xem xét lại dự án này.

Vườn Quốc gia Yoók Đôn đang bị đe doa bởi công trình thuỷ điện Sêrêpốk 4A sắp khởi công.

Mở đường vào rừng, tăng thêm nguy cơ 

Còn quốc lộ 14C, đoạn qua vùng lõi VQG Yoók Đôn có tổng chiều dài 56km. Về cơ bản, tuyến này chạy dọc đường đất đã có từ những năm 1986 - 1987, nhưng đến km 265 thì gặp đèo cao (đèo 502). Để tránh đèo này, chủ đầu tư (Ban quản lý dự án đường bộ V, Cục Đường bộ Việt Nam) đã quyết định bẻ hướng, hình thành tuyến mới dài 13km cắt sâu vào rừng đặc dụng, sau đó nhập lại đường cũ tại tiểu khu 452.

Đây là đường cấp 4 miền núi, chiều rộng mặt đường 7,5 mét, với các công trình bêtông cốt thép có độ bền vĩnh cửu. Mới đây, UBND tỉnh Đắc Lắc cũng đã giao các cơ quan chức năng tham mưu chuyển mục đích sử dụng 172ha rừng đặc dụng để phục vụ dự án này. Không thể phủ nhận ý nghĩa kinh tế - xã hội do quốc lộ 14C mang lại, song con đường này cũng sẽ tạo điều kiện cho lâm tặc tấn công vào VQG Yoók Đôn. Bởi thực tế, vùng lõi Yoók Đôn được bảo vệ tốt một phần là nhờ sự cách trở giao thông, đặc biệt là có dòng Sêrêpốk chảy xiết bao quanh.

Sắp tới, việc thi công cầu đường và sau đó là con người, xe cộ rầm rập qua lại sẽ khiến các loài thú quý hiếm, đặc hữu của VQG - mà trước hết là voi rừng, bò rừng - không còn hiện hữu ở khu vực này nữa. Riêng mất mát của hệ sinh thái rừng bán thường xanh, tác động bởi hiện tượng kiệt nước trên sông Sêrêpốk, thì không có giải pháp nào khắc phục được.