Quyền cơ bản được bảo vệ
Thứ Hai, 4.1.2010 | 08:16 (GMT + 7)
Từ năm 2003, khi Nghị quyết 388 được ban hành, người bị oan sai do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng hình sự gây ra được bồi thường vật chất và tinh thần. Tuy nhiên, trong xã hội còn tồn tại nhiều nỗi oan khác, không chỉ ở trong phạm vi xét xử các vụ án hình sự.
Công dân, tổ chức, doanh nghiệp còn có nhiều mối quan hệ với các cơ quan công quyền, nên các hoạt động của họ luôn bị chi phối bởi quyền lực của những người thi hành công vụ. Nếu như người nhà nước nắm vững chuyên môn nghiệp vụ, vững vàng về pháp luật, có lương tâm nghề nghiệp thì công dân được thụ hưởng tối đa các lợi ích thuộc về quyền cơ bản, còn ngược lại công dân sẽ bị mất quyền lợi.
Trên thực tế, có nhiều vụ việc doanh nghiệp phải mất thời gian vài năm, đi qua nhiều cửa, nhận nhiều con dấu để thực hiện một dự án. Nhiều người dân, doanh nghiệp bị các cơ quan công quyền hành về thủ tục, dẫn đến thiệt hại vật chất và mất cơ hội làm ăn. Thế nhưng, việc bồi thường thiệt hại cho cá nhân, doanh nghiệp rất hạn chế do chưa có luật điều chỉnh.
Các nhà nghiên cứu pháp luật đánh giá công dân VN được Luật Trách nhiệm bồi thường nhà nước bảo vệ các quyền tự do thân thể, quyền tự do kinh doanh và quyền sở hữu, bởi vì luật này quy định bồi thường trong các lĩnh vực: Quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án. Luật này còn có tác động tích cực đến tiến trình cải cách hành chính. Từ nay, các cơ quan công quyền, người thi hành công vụ sẽ có ý thức hơn về vai trò, trách nhiệm của mình; hoạt động hành chính sẽ thông suốt, người dân, doanh nghiệp bớt đi những gánh nặng thủ tục, thời gian chờ đợi, vòi vĩnh tiền bạc.
Luật quy định rất rõ ràng, đảm bảo sự công bằng và văn minh. Nhưng sự công bằng chỉ có được khi nó áp dụng hiệu quả vào đời sống. Đối với án hình sự, oan sai được xác định rất cụ thể bằng một kết luận của các cơ quan tố tụng, bản án của tòa án. Nhưng đối với những thiệt hại gây ra từ những hoạt động hành chính của các cơ quan công quyền, của những người thi hành công vụ sẽ rất phức tạp, khó xác định lỗi, trách nhiệm của một cá nhân cụ thể.
Nếu để cho người dân, doanh nghiệp bị thiệt hại do cơ quan công quyền gây ra, còn phải mất thời gian thưa kiện để đòi cho được bồi thường nữa thì thiệt hại nhân lên gấp đôi.