Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Bơm vốn từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ra chỉ là biện pháp xử lý tình thế. Cần có những giải pháp triệt để, gốc rễ hơn.

Thiếu vốn - căn bệnh chưa dứt

Tốc độ tăng vốn huy động năm 2009 của toàn ngành thấp hơn tốc độ tăng dư nợ 11,71%. Ở nhiều NH, mức chênh này còn cao hơn nhiều. Ví dụ NH Đầu tư và Phát triển (NHĐT&PT), huy động vốn năm 2009 chỉ  tăng 7,9% trong khi tốc độ tăng dư nợ là 29,2%. Tình hình này sang nửa đầu tháng 1.2010 vẫn chưa được cải thiện mà có phần  trầm trọng hơn.

Thiếu vốn khiến thanh khoản của hệ thống NH vẫn âm ỉ có vấn đề. Ai cũng biết là trần lãi suất huy động VND dưới 10,5%/năm  do Hiệp hội NH đề ra và NHNN ủng hộ bằng các biện pháp thanh tra, kiểm tra không có tác dụng trong thực tế. Mức lãi suất (LS) thực trả của các NH cho khách hàng có món tiền gửi lớn đều cao hơn thế từ 1%-gần 3%/năm.

Cạnh tranh huy động vốn giữa các NHTM đang rất gay gắt trong dịp gần Tết Canh Dần trong bối cảnh Kho bạc Nhà nước, Bảo hiểm xã hội  (những khách hàng gửi tiền lớn của NH) rút tiền về chi cuối năm. Bên cạnh đó, khách hàng (chủ yếu là DN) cho NHTM vay nóng cuối năm dương lịch để làm đẹp cân đối cũng rút tiền ra.

Tiền gửi dân cư không còn tính ổn định như những năm trước. Kỳ vọng lãi suất cơ bản tăng cộng lo ngại lạm phát cao và chờ đợi những cơ hội đầu tư khác, khiến người gửi chỉ chọn kỳ hạn ngắn... Những yếu tố trên khiến các NHTM luôn ở trong tình trạng căng thẳng về nguồn vốn.

Khó cân đối để cho vay

Với LS đầu vào như vậy, LS đầu ra của NH cũng đang tăng. Theo thông tin từ trang website của NHNN thì LS cho vay thỏa thuận của các TCTD  đối với các nhu cầu vốn phục vụ đời sống, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng hiện phổ biến ở mức 15 - 17%/năm, nhưng theo phản ánh của khách hàng với báo chí thì mức LS cao nhất mà họ phải trả cho NH đã là 19%/năm (trong này có một số loại phí).
 
Tuy nhiên, với mức đó cũng chưa phải DN nào cũng vay được. Một số NH vẫn nói không với các khách hàng DN mới và nhu cầu vay tiêu dùng. Tình trạng này là do các NH đó không thể cân đối vốn huy động để cho vay.

Có thông tin do không vay được vốn từ NH một số DN phải vay tín dụng phi chính thức với mức LS 30%/năm để không bỏ lỡ cơ hội kinh doanh. Ngay một số NHTM CP nhỏ cũng đã có lúc phải trả LS 30%/năm khi vay tiền các NH lớn trên thị trường liên NH.

Bơm vốn – chỉ là giải pháp tình thế

Từ cuối năm 2009, NHNN đã có kế hoạch hỗ trợ thanh khoản cho các TCTD. Một mặt, NHNN chỉ đạo các NHTM chỉ sử dụng vốn liên NH để bù đắp thiếu hụt dự trữ bắt buộc và đảm bảo thanh khoản, tiếp tục hỗ trợ vốn cho thị trường liên NH ở mức hợp lý khi thừa thanh khoản.

Mặt khác, NHNN cũng tăng cường hỗ trợ vốn cho các TCTD thông qua nghiệp vụ thị trường mở với 2 phiên giao dịch/ngày bắt đầu từ ngày 23.12.2009. Có thông tin NHNN đã bơm ra 15.000 tỉ đồng cho các NHTM (mức này cho đến nay chắc phải cao hơn). Trong kế hoạch cũng có biện pháp thực hiện tái cấp vốn trực tiếp cho các NHTM bị thiếu hụt thanh khoản tạm thời.

Theo GS-TS Trần Ngọc Thơ thì việc  bơm cho các NHTM chỉ là hoạt động nghiệp vụ bình thường của một NHTƯ (bơm tiền ra và hút tiền vào) để cải thiện thanh khoản của các NHTM. Tuy nhiên đã bơm tiền ra lưu thông, dù ít dù nhiều cũng tác động đến lạm phát, nhất là tạo ra tâm lý “tát nước theo mưa” đẩy giá tiêu dùng tăng lên như hiệu ứng tăng lương.

Rất nhiều chuyên gia cho rằng việc bơm tiền ra của NHNN chỉ nên là biện pháp xử lý tình huống, không nên sử dụng liên tục cho dù chỉ bơm ra với thời hạn ngắn rồi hút về. Để tăng vốn huy động cho các NH có hai con đường. Huy động tiền nhàn rỗi từ xã hội (biện pháp bền vững) và ngân hàng trung ương bơm tiền ra (lạm dụng rất nguy hiểm vì tăng nguy cơ lạm phát).

Cho đến lúc này vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp về tình trạng thiếu thanh khoản của hệ thống NH và nếu nói rộng hơn là thiếu thanh khoản của nền kinh tế. So với 31.12.2008, tổng phương tiện thanh toán năm 2009 tăng 26,02%, tín dụng đối với nền kinh tế ước tăng 37,73%. Dư nợ cho vay theo cơ chế hỗ trợ lãi suất đến cuối năm 2009 là gần 447 nghìn tỉ đồng. Như vậy, qua số liệu ai cũng thấy  tiền từ NH vào lưu thông năm 2009 là rất lớn.

Theo một nguyên lý thông thường thì tiền NH đưa ra phải quay trở lại NH qua công tác thu hồi nợ. Nếu NH làm tốt hoạt động cho vay-thu hồi nợ-cho vay... thì vòng quay vốn sẽ nhịp nhàng và thanh khoản sẽ không ách tắc.
 
Thiếu vốn như hiện nay phải chăng do tình hình thu hồi nợ của các TCTD có trục trặc? Có điều gì liên quan giữa số liệu về hàng tồn kho năm 2009 với số thu nợ của các NH? Có chăng tình trạng tiền NH cho vay đang nằm trong hàng tồn kho của DN, trong BĐS và CK của các NĐT chưa quay về NH đúng hạn?

Bên cạnh đó cần phải tìm hiểu xem tiến từ ngân sách nhà nước ra lưu thông qua chi tiêu Chính phủ và các gói kích thích kinh tế bằng chính sách tài khóa đã vận hành thế nào?... Có quá nhiều câu hỏi cần câu trả lời đầy đủ, rồi từ đó mới có giải pháp đúng đắn cho vấn đề khát vốn của NH và nền kinh tế hiện nay.