Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Trong khi các nước lao đao với khủng hoảng kinh tế toàn cầu, tăng trưởng âm, thất nghiệp cao,... Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn mà báo cáo đã đề cập tới như xuất khẩu giảm, bội chi ngân sách tăng, các chỉ số ổn định kinh tế vĩ mô chưa tốt, v.v... Nhưng, theo báo cáo, Việt Nam đã chặn được suy giảm kinh tế, tốc độ tăng GDP của năm nay sẽ ở khoảng 5,2%, chỉ số giá tiêu dùng 7% so với hơn 20% của năm 2008. Số tiền chi về an sinh xã hội khoảng 22.470 tỉ đồng, tăng 62% so với năm 2008. 

Về tình hình lao động, báo cáo viết "Do tác động  của suy giảm kinh tế, việc bảo đảm an sinh xã hội và phúc lợi xã hội còn nhiều khó khăn. Chỉ tiêu tạo việc làm, xuất khẩu lao động không đạt kế hoạch, tỉ lệ lao động thất nghiệp thành thị tăng (4,66% so với 4,65% năm 2008)". Nếu xét kỹ con số của báo cáo, thì có thể rút ra kết luận rằng khuyết điểm về đảm bảo công ăn việc làm năm nay thực ra là một thành tích tuyệt vời, đáng ca ngợi của Việt Nam.

Tại các nước văn minh, người bị thất nghiệp có khuyến khích để đăng kí rằng mình đang bị thất nghiệp, bởi vì có đăng kí như vậy thì người thất nghiệp mới được hưởng các loại trợ cấp thất nghiệp. Cơ chế khuyến khích này làm cho người dân thấy lợi ích của mình để đăng kí nếu bị thất nghiệp.

Tại các nước đó, bảo hiểm thất nghiệp, các chính sách trợ cấp xã hội phủ toàn bộ dân cư. Chính vì thế họ có các số liệu thống kê định kì khá cập nhật và tương đối chính xác về tình hình công ăn việc làm cũng như tỉ lệ thất nghiệp của từng địa phương, ngành và cả nước. Có các số liệu thống kê thường kì khá chính xác như vậy là rất quan trọng cho việc hiệu chỉnh chính sách.

Các số liệu do Văn phòng Thống kê Cộng đồng Châu Âu (Eurostat) công bố ngày 1.10 vừa qua cho thấy trong tháng 8.2009, tỉ lệ thất nghiệp vẫn tiếp tục tăng cao, tới 9,6% tại khu vực đồng tiền euro và 9,1% trong toàn châu lục. Tỉ lệ thất nghiệp ở Mỹ cũng ở mức cao khoảng 9,4-9,5%. Theo đánh giá của các chuyên gia, tỉ lệ thất nghiệp ở Mỹ và một số nước phát triển sẽ còn tăng trong năm 2010.

Tại Việt Nam, rất khó tính toán hay ước lượng tỉ lệ thất nghiệp. Ơ nước ta, chưa có các cơ chế tạo khuyến khích cho việc đo lường thất nghiệp. Bảo hiểm xã hội chưa phủ đến vùng nông thôn, nơi gần 70% người lao động làm việc. Bảo hiểm thất nghiệp chưa có. Chính vì thế, người bị thất nghiệp chưa có khuyến khích để họ tự khai báo.

Các doanh nghiệp phải báo cáo số liệu thống kê hàng quý, hàng năm, nhưng cũng không có khuyến khích hay chế tài buộc phải cung cấp số liệu chính xác. Có doanh nghiệp muốn giấu số lao động mất việc làm để cho số liệu của họ được đẹp. Các địa phương có lẽ cũng thế. Việc thống kê số người thất nghiệp vì thế gặp rất nhiều khó khăn.

Còn cần nhiều nỗ lực và thời gian để Việt Nam có thể xây dựng được một hệ thống đo lường kịp thời và chính xác về lao động. Chính vì thế ở nước ta chỉ có ước lượng tỉ lệ thất nghiệp thành thị. Vào đầu năm, các con số dự báo thất nghiệp mỗi nơi một khác. Bộ Lao động Thương binh Xã hội cũng đã chẳng đưa ra được con số dự báo đáng tin cậy. Các cơ sở nghiên cứu đưa ra các dự báo hết sức ảm đạm.

Các nước phát triển, trong thời bình thường cũng mơ ước nếu có tỉ lệ thất nghiệp dưới 5%. Trong khủng hoảng như hiện thời, tỉ lệ thất nghiệp gần 10% với họ là không khó hiểu. So với những con số đó, tỉ lệ thất nghiệp thành thị của ta ở mức 4,66% là một thành tích đáng ca ngợi. Hơn thế, so với mức 4,65% của năm ngoái, 2008, mức năm nay chỉ tăng có 0,01% là thành tích có một không hai trên thế giới.

Tuy nhiên, con số thất nghiệp cũng có thể tiết lộ nhiều ý nghĩa khác không kém phần quan trọng. Tỉ lệ thất nghiệp tăng cũng là một chỉ báo về mức độ tái cơ cấu của nền kinh tế. Có thể thấy quy mô tái cơ cấu các doanh nghiệp ở các nước phát triển diễn ra mạnh mẽ hơn ở ta rất nhiều. Cái giá thất nghiệp phải trả hôm nay lại có thể tạo cơ hội cho sự phát triển mạnh mẽ hơn, bền vững hơn trong tương lai.

Tái cơ cấu nền kinh tế, chủ yếu, diễn ra một cách tự phát ở các doanh nghiệp. Gắn với tái cơ cấu là việc tổ chức lại sản xuất kinh doanh, đóng cửa các bộ phận không hiệu quả, sa thải nhân công, tái đào tạo lại nguồn nhân lực, v.v... Xét về khía cạnh này thì con số khá thấp của tỉ lệ thất nghiệp và mức tăng không đáng kể (có thể nhỏ hơn sai số ước lượng) của tỉ lệ thất nghiệp năm nay ở nước ta lại có thể là chỉ báo đáng lo ngại cho sự phát triển của kinh tế Việt Nam trong các năm tới.

Có thể xem xét các con số dưới nhiều góc độ khác nhau. Và việc đo lường chúng một cách chính xác, cũng như xem xét chúng dưới nhiều góc cạnh là những việc làm cần thiết.