Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Tuy nhiên, cần xem xét kỹ việc tăng giá điện, nhất là trong vòng 4 tháng tới.

"Không thể không tăng giá điện"

Nói như Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, chúng ta đang ở vào tình thế "không thể không tăng giá điện" do ngày càng thiếu điện nên phải tăng tốc đầu tư, mà tăng tốc đầu tư thì phải có vốn, trong đó có một phần vốn trông chờ từ việc tăng giá bán điện.

Xét trên bình diện khác, chúng ta đã khẳng định chủ trương xây dựng các chính sách và thực hiện lộ trình hợp lý của việc điều hành giá cả đối với những hàng hoá thiết yếu theo nguyên tắc của thị trường, có sự can thiệp thích hợp của Nhà nước.

Chính vì vậy, với ngành điện "đường đi" đã rõ ràng, vấn đề còn lại chỉ là "nước bước" với lộ trình điều chỉnh phù hợp và triển khai thực hiện.

Xét trên bình diện rộng hơn, những "đường đi, nước bước" trong việc tăng giá bán điện đương nhiên sẽ là một bộ phận đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế thị trường của nước ta. Trong khi đó, do thực tế tăng giá điện trong những năm qua luôn luôn là cái "cớ" để giá tiêu dùng ồ ạt tăng, nhưng những diễn biến trên thị trường trong nước hiện nay cho thấy, đây dường như là thời điểm tốt nhất kể từ năm 2004 đến nay để tăng giá điện vì tốc độ tăng giá tiêu dùng nhìn chung thấp hơn so với cùng kỳ năm 2004 và năm 2005.

Lộ trình và bước đi?

Tuy nhiên, có ba vấn đề quan trọng sau đây cần phải xem xét trước khi tăng giá mặt hàng này:

Thứ nhất, theo "tập quán" đã hình thành từ hàng chục năm nay, nền kinh tế nước ta đang cận kề "mùa tăng giá", cho nên đây không phải là thời điểm thích hợp để tăng giá điện. Các số liệu thống kê cho thấy, tháng cuối cùng của năm trước và hai tháng đầu của năm mới, đặc biệt là tháng 1 đầu năm bao giờ cũng là những tháng giá tiêu dùng "bùng nổ".

Cụ thể, chỉ xét từ năm 1996 đến nay, nếu như giá tiêu dùng cả năm 1996 tăng 4,5%, thì riêng 2 tháng đầu năm và tháng 12 tăng tổng cộng 4,4%. Các cặp số liệu này (cả năm và 3 tháng) của các năm tiếp theo lần lượt là: 1997: 3,6% và 3,6%; 1998: 9,2% và 4,7%; 1999: 0,1% và 4,1%; 2000: -0,6% và 2,1%; 2001: 0,8% và 1,7%; 2002: 4,0% và 3,6%; năm 2003: 3,0% và 3,6%; năm 2004: 9,5% và 4,7%; năm 2005: 8,4% và 4,4%.

Có nghĩa là bất kể cả năm tăng hay giảm, giá tiêu dùng ở 2 tháng đầu năm và tháng cuối cùng của năm vẫn cứ tăng cao, thậm chí "phi mã". Do vậy, việc Bộ Công nghiệp trình Chính phủ quyết định tăng giá điện trong vòng bốn tháng tới chắc chắn sẽ không khác gì "đổ dầu vào lửa".

Thứ hai, "bài toán" tăng giá điện cũng cần được xem xét cùng với việc tăng giá một số mặt hàng cơ bản khác của nền kinh tế. Như Chính phủ đã báo cáo trước Quốc hội, ngay trong năm 2007 sắp tới, xi măng, sắt thép, phân bón sẽ phải kinh doanh theo giá thị trường, còn giá dầu cũng phải giảm mạnh bù lỗ và giá than cũng sẽ không được bù lỗ. Tức là hầu như toàn bộ giá những mặt hàng thiết yếu và mặt bằng giá của nền kinh tế nước ta hiện nay sẽ bị đảo lộn.

Trong bối cảnh như vậy, khó có khả năng Chính phủ sẽ xem xét và chấp thuận việc tăng giá từng mặt hàng này một cách riêng rẽ, bởi giữa chúng có các mối quan hệ phụ thuộc và quyết định lẫn nhau.

Thứ ba, trong lần đề nghị tăng giá điện ở thời điểm 1.7 vừa qua, giá bán 100 KWh đầu tiên chỉ tăng từ 550 đồng lên 620 đồng (tăng 70 đồng/KWh, trong khi ở bậc thang 401-500 KWh tăng tăng thêm 380đ/KWh, tức là tăng gấp 5,43 lần so với mức tăng giá bán ở 100 KWh đầu tiên). Nhưng ngay cả mức tăng giá rất thấp đối với 100 KWh đầu tiên như vậy cũng là vấn đề cần được cân nhắc kỹ.

Số liệu thống kê năm 2004 cho thấy, đối với nhóm 20% dân cư có thu nhập thấp nhất của nước ta, trong khi thu nhập chỉ là 141.800 đồng/người/tháng thì chi tiêu là 160.400 đồng/người/tháng (chi tiêu cao hơn 13,12% so với thu nhập). Mặc dù giá tiêu dùng liên tục tăng "phi mã" ở tất cả nhóm hàng hoá và dịch vụ thiết yếu nhất trong gần ba năm qua, nhưng do không thể không chi cho tiêu dùng, nên mức độ "thâm thủng" ngân sách gia đình của nhóm dân cư "yếu thế" nhất này trong xã hội chắc chắn sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa.

Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng phải chú ý nhiều hơn tới yếu tố xã hội khi thực hiện lộ trình tăng giá điện trong tổng "bài toán" giảm bù lỗ, xoá bao cấp qua giá chung của nền kinh tế.