Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Tuy nhiên, dư luận người dân và nhiều nhà nghiên cứu văn hoá dân gian cho rằng, cái giá 2 tỉ là quá đắt, bởi trên thực tế, nhiều hạng mục trong công trình có gần 200 năm tuổi này đã bị "làm mới".

Biến không thành có 

Được xây dựng vào những năm 20 của thế kỷ 19, là nơi an nghỉ của danh thần Thoại Ngọc Hầu (Nguyễn Văn Thoại, 1761-1829), 2 vị phu nhân (Châu Thị Tế, Trương Thị Miệt) và nhiều quan quân cùng thời, nhưng đến nay lăng vẫn giữ được gần như nguyên vẹn. Nhờ vậy mà nhiều thế hệ hôm nay được hạnh phúc mắt thấy, tay sờ di tích cấp quốc gia này (công nhận năm 1980).

Tuy nhiên, thời gian gần đây, khi đầu tư hơn 2 tỉ đồng lên tận TPHCM thuê Cty TNHH xây dựng Hà Phúc về trùng tu, thì niềm hạnh phúc ấy như dần trôi qua bởi nạn “làm mới” di tích. Nổi bật là chuyện khoác màu sơn tươi sáng và bóng loáng, khiến khu lăng mộ cổ này “mới và nổi bật hơn cả những ngôi nhà mới xây”. Với nhiều nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, đau lòng nhất là chuyện “đắp” mới hình tượng trang trí long - hổ lên vách mộ ông và phụng - cúc lên vách mộ bà.

Nhà biên khảo Liêm Châu - người đã gắn bó cả đời với vùng đất Châu Đốc - khẳng định: “Vách mộ ông và mộ 2 bà đều không có hoa văn long, hổ chi cả”. Cùng nhận xét này, nhà biên khảo Nguyễn Hữu Hiệp - người có nhiều công trình nghiên cứu về sơn lăng Thoại Ngọc Hầu, còn cung cấp nhiều bức ảnh minh chứng.

Theo nhà biên khảo Nguyễn Hữu Hiệp, việc đắp vẽ hình rồng và cọp lên vách mộ ông, hình phụng và bông cúc trên vách mộ bà chẳng những không nói lên được ý nghĩa tiêu biểu đích thực, mà còn trực tiếp “hạ cấp” và nhạo báng đối với chủ nhân các ngôi mộ. Bởi rồng và phụng chỉ dành riêng cho vua và hoàng hậu, còn cọp biểu trưng cho những vị quan thuộc hàng tam - tứ phẩm, trong khi Thoại Ngọc Hầu là quan tùng nhất phẩm.

Theo “Vân đài loại ngữ” và “Đại Nam điển lệ toát yếu” thì biểu trưng của Nguyễn Văn Thoại, về tước (tước hầu và là trung đẳng thần) phải là kỳ lân và bạch trạch; về phẩm (tùng nhất phẩm) phải là sư tử mới đúng.

Theo ông Hiệp, nếu quả thật trước đây hiệp thợ nào đã đắp vẽ những hình ảnh như thế thì nay cũng nên xem xét lại, vì như thế không chỉ làm xáo trộn lịch sử, phá vỡ sự hài hoà của kiến trúc cổ, mà còn thể hiện sự thất kính với tiền nhân.

Trong khi đó sản phẩm “làm mới” này có chất lượng tương đương công trình của... thợ hồ, không tương xứng với tầm vóc của danh thần khai mở vùng ĐBSCL ngày nay. Ông Nguyễn Hữu Sàng - cán bộ lão thành của vùng đất núi Sam - bức xúc: “Hình tượng cọp trên vách mộ “bé mọn” và thiếu nét oai dũng, dễ khiến người ta hiểu nhầm là hình con chó”.  

Đừng để … “hoá bùn”

Đợt trùng tu, tôn tạo này xuất phát từ ý tưởng tốt là gìn giữ di tích tiền nhân, tạo thêm cảnh quan, sản phẩm phục vụ du khách, nhưng có lẽ do thiếu hiểu biết nên người ta đã làm biến dạng di tích gần 200 tuổi. Chúng tôi đã gõ cửa nhiều cơ quan  để tìm hiểu sự thật, nhưng sau nhiều ngày, chúng tôi chỉ nhận được những câu trả lời theo kiểu “đá bóng trách nhiệm”.

Ông Nguyễn Minh Sang - Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh An Giang - cho rằng, hoa văn trên vách mộ hiện nay là làm theo đường nét sẵn có và tất cả đều được đơn vị thi công chụp ảnh lưu lại trước khi phục dựng. Thế nhưng đến ngày 11.3, tại buổi làm việc với lãnh đạo Ban Văn hoá - xã hội HĐND tỉnh, đại diện Bảo tàng An Giang vẫn chưa có trong tay hình ảnh chứng minh nên phải nhờ đại diện Cty TNHH xây dựng Hà Phúc báo cáo thay.

Chưa thật đồng thuận trước những hình ảnh lờ mờ và chứng cứ của Cty Hà Phúc đưa ra, nhưng điều khiến nhà điêu khắc Trần Thanh Phong - Trưởng ban Văn hoá - xã hội HĐND tỉnh - bức xúc nhất là chuyện... nhờ đóng thế vai: “Đây là di tích cấp quốc gia, lẽ ra ngành bảo tàng phải là người hiểu đến chân tơ kẽ tóc của vấn đề, nhưng sao lại phải nhờ đơn vị thi công nói thay?”.

Rõ ràng việc tự tiện sử dụng màu sắc, “làm mới” di tích khi trùng tu phần nào cho thấy công tác quản lý di tích còn mang nặng tác phong... nông nghiệp.

Chúng tôi xin kết thúc bài viết này bằng lời khẩn cầu: Ngành chức năng An Giang sớm giải quyết dứt điểm vụ việc, đừng để... “hoá bùn” như đã từng xảy ra với một số di tích cấp quốc gia nằm ngay trong khu vực núi Sam này. 

>> Hồn quốc gia, da... xóm ấp
>> “Cơn ác mộng” trùng tu