Tư vấn sức khoẻ tiền hôn nhân: Chưa có mô hình chuẩn
Chủ Nhật, 28.12.2008 | 05:41 (GMT + 7)
Nhưng những thông tin tư vấn liên quan đến bệnh di truyền thì hầu như còn bỏ trống. PGS.TS Đỗ Ngọc Tấn, Phó Vụ trưởng Vụ Dân số - Tổng cục DSKHHGĐ, cho biết: Mô hình " Kiểm tra sức khoẻ tiền hôn nhân" thí điểm từ năm 2003, bắt đầu tại Hưng Yên, Nam Định, Thừa Thiên - Huế, đến quý II/2004 mở rộng thêm 3 tỉnh Phú Thọ, Bình Định, Bến Tre. Đến nay đã có 12 tỉnh tham gia chương trình này, nhưng tại mỗi tỉnh mới chỉ thí điểm tại 1 huyện và 2 xã. Tính đến năm 2008 có 179 xã đã và đang triển khai.
- Qua một số năm hoạt động, chúng tôi nhận thấy những mô hình này còn nhiều điều chưa sát với đối tượng đích, chưa quan tâm thật sự đến những nhu cầu thông tin mà họ mong muốn. Ví dụ như có nơi chủ trương "dạy" kỹ năng sống trong gia đình, quan hệ vợ chồng, con cái trong gia đình cho các bạn trẻ từ 15 - 24. Những kiến thức chuẩn bị cho cuộc sống hôn nhân này cũng rất cần thiết, nhưng họ lại chưa "nói" nhiều về những vấn đề cũng ảnh hưởng rất lớn đến các vấn đề sức khoẻ khác như bệnh viêm gan B, lây nhiễm HIV/AIDS, các bệnh di truyền... Thậm chí, mô hình các CLB chăm sóc sức khoẻ làm đã 3 năm nay, nhưng có tỉnh chỉ đưa ra chỉ tiêu mà chưa làm gì. Vai trò tổ chức của những nơi này rất mờ nhạt.
- Nguyên nhân vì sao hiệu quả thấp như vậy, thưa ông?
- Đến nay mới có được 28/63 tỉnh/TP thực hiện hai mô hình liên quan đến chăm sóc sức khoẻ sinh sản và nâng cao chất lượng dân số này. Nhưng nhiều nơi đang thực hiện chương trình, ngay ở chính quyền địa phương cũng không chú trọng vấn đề này. Vài năm trước, có các Trung tâm Tư vấn và Dịch vụ dân số, gia đình trẻ em đặt ở tỉnh. Vì chỉ phủ được ở tuyến tỉnh nên chỉ xuống các địa phương làm theo đợt, hoặc có số điện thoại tư vấn, nhưng không nhiều người biết.
Địa điểm đặt các CLB Vị thành niên thường đặt ở nhà văn hoá thôn hoặc liên thôn, thậm chí ở nhà trưởng thôn/bản nên có thể không đảm bảo sự riêng tư, dễ dàng cho các bạn trẻ tiếp cận được chuyên gia tư vấn cho họ những vấn đề riêng của mỗi người. Trong khi đó, có những vấn đề không chỉ cần tư vấn chung chung, mà cần có các ý kiến của bác sĩ, sự can thiệp của các phương tiện y tế mới có hiệu quả.
- Tổng cục Dân số - Kế hoạch hoá gia đình đã có những đề án nâng cao chất lượng dân số. Vấn đề tư vấn, xét nghiệm di truyền có được đề cập trong đó?
- Tất nhiên là có. Vì thế hiện nay, Tổng cục DSKHHGĐ đang rà soát lại các mô hình này, xem cái gì nên bỏ, nên để và bổ sung những vấn đề mới, đặc biệt là thực hiện ở cấp nào, xã hay huyện cho hiệu quả. Trong năm 2009, Việt Nam sẽ triển khai sàng lọc 4 bệnh cho trẻ sơ sinh: Suy giáp trạng bẩm sinh; thiếu men G6PD; tăng sản thượng thận bẩm sinh và bệnh Thalassemia.
Hiện tại đã có 20 tỉnh/thành xây dựng đề án sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh. Vì thế mà vấn đề tư vấn, xét nghiệm liên quan đến các bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh sẽ phải được coi trọng, nhất là ở những nơi mà người dân có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
- Xin cảm ơn ông!