Báo laodong điện tử tin tức thời sự cập nhật liên tục

Đó là câu ví von so sánh của nhà ngoại giao đa phương nhiều kinh nghiệm, từng làm Phó Trưởng Đại diện Phái đoàn Việt Nam tại LHQ, ông Phạm Quang Vinh - Trưởng đoàn quan chức cấp cao Việt Nam (Trưởng SOM) tại ASEAN.

Chuyện ông “thợ xây”

Ông Phạm Quang Vinh bắt đầu câu chuyện về ASEAN bằng liên hệ: Năm 1998, chỉ 3 năm sau khi chập chững vào ASEAN, Việt Nam (VN) đã chủ trì thành công Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ sáu. Năm 2010, VN lần thứ hai đăng cai các hoạt động chính của ASEAN. So với lần trước, vị thế của VN đã khác biệt rất nhiều.

Nếu như năm 1998, VN chủ trương “tham gia tích cực và sâu rộng” thì năm 2010, VN “chủ động hội nhập”, nhất là sau khi gia nhập WTO, trở thành thành viên của Hội đồng Bảo an LHQ. Nếu 3 năm đầu VN tham gia ASEAN để học hỏi là chính, thì sau 15 năm, VN đã tham gia đầy đủ vào mọi quá trình của ASEAN. “Có thể nói, từng viên gạch, từng vạch sơn trong ngôi nhà ASEAN đều có bàn tay của VN”, ông Phạm Quang Vinh nói.

Chính ông Vinh cũng là một trong những “thợ xây” ấy. Ông là thành viên nhóm soạn thảo Hiến chương ASEAN. Ông cho biết, trong suốt 40 năm, kể từ khi ASEAN được thành lập (1967), toàn bộ tổ chức hoạt động trên cơ sở tuyên bố chính trị năm 1967 và những tập quán.

Nhưng kể từ khi Hiến chương ra đời (2007), ASEAN đã có bộ máy hoàn toàn mới. ASEAN có quy chế Chủ tịch và các hội đồng điều hành. Ông Trưởng SOM tỏ ra rất tâm đắc với ý kiến của một nhà báo Thái Lan: “Nếu ví ASEAN như một trái sầu riêng, thì sự ra đời của hiến chương đã làm cho trái sầu riêng này chín muồi từ bên trong và toả ra hấp dẫn đặc biệt với bên ngoài”.

Ông Vinh cho hay, Hiến chương đã pháp điển hoá tôn chỉ mục đích của ASEAN thành các nguyên tắc cụ thể, khiến cho những quyết định, thoả thuận trong ASEAN có tính thực hiện cao. “Trước đây, người ta có cảm giác ASEAN nói nhiều làm ít. Giờ thì họ đã phải công nhận “ASEAN nói đi đôi với làm”.

Ông Phạm Quang Vinh vẫn nhớ như in những lúc nhóm soạn thảo phải ngồi với nhau đến 1 giờ sáng, tranh luận gay gắt để đi đến thống nhất từng từ, từng chữ trong hiến chương. Sau nhiều năm soạn thảo, các thành viên hiểu nhau đến nỗi, mỗi người được gắn cho một biệt danh ứng với tính cách của họ.

Bà Đại sứ Phillippines, khi đó đã 70 tuổi, rất quyết liệt bảo vệ cho sự thành công của hiến chương, được mệnh danh Mother of The Charter (Mẹ đẻ của hiến chương). Quan chức Brunei hay kể chuyện tếu được gọi là King of Happiness (Vua sung sướng), đại diện cho Indonesia hay thắc mắc được đặt tên là King of Clerification (Vua “đề nghị làm rõ”), còn ông Vinh được các bạn thừa nhận là King of Fresh Thought (Vua ý tưởng mới).

Ông Vinh giải thích, sở dĩ ông được gọi là “Vua ý tưởng mới” bởi luôn có những giải pháp vào phút quyết định để dàn xếp những bất đồng giữa các thành viên. “Đối với tôi, làm ngoại giao ở ASEAN khác với LHQ. Tôi coi các nhà ngoại giao ở ASEAN là bạn bè, hơn là các chính trị gia. Bất cứ dịp nào có thể chia sẻ với nhau được, là tôi chia sẻ ngay”. Cũng vì thế, đại diện của VN thường xuyên là trọng tài cho các cuộc tranh cãi.

Ông “Vua ý tưởng mới” hy vọng sẽ tiếp tục phát huy những kinh nghiệm của mình khi VN làm Chủ tịch ASEAN. Trưởng SOM VN cho biết, ASEAN có tất cả những nhân tố để trở thành một lực lượng kinh tế toàn cầu. Năm 2008, ASEAN có tổng GDP là 1,5 nghìn tỉ USD, dân số 580 triệu người, và tổng thương mại là 1,7 nghìn tỉ USD. Nếu chỉ tính thương mại ngoài khối, ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ năm trên thế giới, sau Mỹ, Đức, Trung Quốc và Nhật Bản.

Theo ông Vinh, định hướng liên kết ASEAN thành một thể thống nhất đã có những bước đi trải từ năm 1992 đến nay và trong năm 2010 sẽ có những bước đi đột phá. Sở dĩ ASEAN phải bước từng bước bởi các nước có quá nhiều khác biệt.

Ông Vinh dẫn chứng: Tính về dân số, Indonesia nhiều gấp khoảng 575 lần Brunei. Tính về tổng GDP, Indonesia và Lào chênh nhau 102 lần. Tính GDP đầu người, Singapore cao hơn 81 lần so với Myanmar… “2010 sẽ là năm bản lề để hướng tới việc xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015”, Trưởng SOM cho biết.