Thất mùa, rớt giá

Tại nhiều nơi ở Đồng Tháp, An Giang, Vĩnh Long, TP.Cần Thơ... lúa đông xuân đã chín vàng trên các cánh đồng; diện tích lúa bị đổ ngã cũng rất nhiều, nhưng nông dân chưa dám thu hoạch ngay vì... thiếu người mua. Bà Nguyễn Thị Kiều (ấp Hòa Quới, xã Hòa Tân, huyện Châu Thành, Đồng Tháp) lo lắng: “5 công lúa đã quá ngày thu hoạch gần 1 tuần nay, nhưng chưa thể cắt do tìm mãi mà chưa có thương lái tới mua. Trong khi để kéo dài lúa sẽ bị ngã hàng loạt, dẫn đến hao hụt nhiều và chi phí thu hoạch cũng tăng cao. Còn bán liền thì giá lúa thấp quá, sẽ không có lời. Đường nào nông dân cũng thiệt”. Ông Huỳnh Văn Dìm (ấp Thới Quang, thị trấn Thới Lai, huyện Thới Lai, TP.Cần Thơ) cho biết, hôm mùng 4 tết thương lái ở Cần Thơ ra coi lúa và chấp nhận mua với giá 4.350 đồng/kg (lúa tươi, giống IR 50404). Hợp đồng ngày mùng 9 tết cắt và thu mua toàn bộ diện tích 1ha, sản lượng khoảng 6,5 tấn. Thế nhưng, thu hoạch xong chờ mãi chẳng thấy thương lái đến mua, điện thoại thì báo “không liên lạc được”. Theo ông Dìm, có thể do giá lúa đông xuân hiện nay đang sụt giảm, thương lái thấy không lời nên họ “bỏ luôn” không thèm mua. 

Tại nhiều nơi khác ở ĐBSCL, diện tích lúa tới ngày thu hoạch liên tục tăng, nông dân đang đôn đáo tìm nơi bán, nhưng thương lái triển khai mua lúa chưa nhiều. Hiện giá lúa tươi tại ruộng dao động từ 4.200 - 4.300 đồng/kg (giống IR 50404); lúa tươi hạt dài giá 4.400 - 4.500 đồng/kg; lúa jasmine giá 4.600 - 4.700 đồng/kg... Đa phần nông dân ĐBSCL có thói quen bán lúa tươi ngay tại ruộng, nhằm đỡ chi phí phơi sấy và vì không có phương tiện vận chuyển. Do đó, những diện tích lúa dù đã chín, song chưa “chịu mối” được với thương lái nên nông dân không dám thu hoạch. Theo ông Nguyễn Văn Hà - chuyên viên kỹ thuật HTX nông nghiệp Mỹ Thành, huyện Cai Lậy (Tiền Giang) - chi phí đầu tư vụ này rất cao do ảnh hưởng sâu bệnh, nên  nông dân lời chỉ 5 - 6 triệu đồng/ha. Đây là mức lợi nhuận rất thấp, không thể bù cho 2 vụ hè thu và thu đông sắp tới. Theo tính toán của sở NNPTNT các tỉnh ĐBSCL, năng suất lúa đông xuân bình quân đạt khoảng 6,5 - 6,7 tấn/ha, thấp hơn cùng kỳ năm trước- đạt từ 7 tấn/ha trở lên. Ngược lại, chi phí đầu tư vụ này tăng cao từ 3.900 - 4.200 đồng/kg.

Chờ người mua


Trong khi diện tích lúa chín trên đồng tăng từng ngày, nông dân nóng lòng thu hoạch và bán lúa để giải quyết nợ nần, trả tiền mua vật tư, nhân công... thì thương lái mua lúa vẫn “nhỏ giọt”. Ông Huỳnh Phú Lộc - thương lái xã Vĩnh Thới, huyện Lai Vung (Đồng Tháp) - thừa nhận: “Rất nhiều ghe lúa còn neo đậu chưa đi mua là do các doanh nghiệp xuất khẩu gạo chưa mạnh dạn ăn hàng. Thương lái mua lúa của nông dân về xay gạo là bán liền cho doanh nghiệp, chứ không thể neo lâu sẽ bị lỗ vốn. Một khi các kho gạo đồng loạt mở cửa ăn hàng, lập tức thị trường tiêu thụ lúa ở ĐBSCL cải thiện ngay”.

Búc xúc vấn đề tiêu thụ lúa chậm hiện nay, ông Lê Minh Đức - GĐ Sở NNPTNT Long An - cho biết, toàn tỉnh đã thu hoạch hơn 35.000ha/220.000ha lúa đông xuân, diện tích còn lại sẽ thu hoạch rộ trong những ngày tới. Nóng bỏng của nông dân và ngành nông nghiệp lúc này là khâu tiêu thụ lúa quá chậm và giá thấp. Vì vậy, Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cần vào cuộc ngay, đẩy mạnh mua lúa cho dân nhằm giảm bớt áp lực. Song song đó, nên tính toán lại giá lúa cho phù hợp với điều kiện thực tế; bởi nếu để giá lúa thường 4.200 - 4.300 đồng/kg; lúa khô 5.000 đồng/kg là quá thấp!

Tiến sĩ Dương Nghĩa Quốc -Giám đốc Sở NNPTNT Đồng Tháp - trăn trở, đông xuân là vụ chính trong năm, hầu hết nông dân làm lúa đều trông cậy vào vụ này để giải quyết hàng loạt vấn đề cần chi tiêu. Do đó, ngành chức năng và doanh nghiệp cần tính toán nâng giá lúa cao hơn để hỗ trợ nông dân. Đồng thời, đẩy mạnh thu mua lúa càng nhanh càng tốt, tránh tình trạng ùn ứ khi thu hoạch rộ vào những ngày tới.

Theo Cục Trồng trọt (Bộ NNPTNT), đến ngày 18.2, toàn vùng ĐBSCL thu hoạch hơn 400.000ha/1.550.000ha lúa đông xuân; năng suất đạt 6,5- 6,7 tấn/ha. Dự kiến, hết tháng 2.2013 sẽ thu hoạch khoảng 700.000ha và đến giữa tháng 4.2013 thu hoạch dứt điểm vụ đông xuân.