Bản nhạc nào cũng có trầm - bổng, cuộc đời nào cũng hiện hữu thịnh - suy. Cái khoảng cách giữa hai thái cực ấy có khi chỉ là tích tắc. Nỗi lo mất việc đang là nỗi ám ảnh của nhân viên đến cấp quản lý của những ngành “nóng”.

Ảm đạm chứng khoán, bất động sản

Mảnh ghép cuối cùng cho bức tranh kinh doanh tối màu của Cty chứng khoán (CTCK) SBS, đó chính là bức tâm thư của vị tân TGĐ SBS gửi cho nhân viên về việc buộc phải cắt giảm nhân sự. Đứng trước thách thức “tồn tại hay không tồn tại”, SBS không còn đủ khả năng để trang trải cho những chiến lược kinh doanh hào nhoáng, tham vọng và mạo hiểm nữa. SBS cần phải “khéo co thì ấm” cho hoạt động của mình để tìm kiếm cơ hội tồn tại. Một trong những giải pháp dù không muốn vẫn phải làm là tiếp tục thu hẹp hoạt động, tái cơ cấu lại nhân sự. Và theo như lời tâm sự của một nhân viên SBS, SBS dự kiến cắt giảm thêm 40%. Đây là lần cắt giảm nhân sự thứ ba của SBS kể từ tháng 6 năm ngoái. Từ 384 nhân viên, kể cả đợt cắt này, SBS sẽ chỉ còn khoảng 100 nhân viên, chủ yếu giảm ở khối hỗ trợ, tập trung phát triển khối kinh doanh.

Khủng hoảng nổ ra, “cái chết bất ngờ” đến với TTCK. Trong cơn suy thoái, hàng loạt các CTCK đóng cửa chi nhánh, cắt giảm nhân sự nhằm giảm thiểu chi phí, từ đó kéo theo hàng loạt nhân sự cao cấp tìm đường đào thoát, các nhân viên môi giới thì nối tiếp “ra đường”. Từ những khoản thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, giờ đây những người còn sống sót ở lại cũng phải đối mặt với giảm lương thưởng, áp lực doanh số nặng nề trong điều kiện thị trường ảm đạm, giao dịch lèo tèo vài ba trăm tỉ/phiên... Thế là, hàng ngàn con mắt trong xã hội đối với nghề broker từ ngưỡng mộ đã chuyển sang... thương mại.

Cùng cảnh ngộ đó là nhân sự của ngành kinh doanh BĐS. Từng là phó GĐ Cty BĐS của một Cty xây dựng lớn, lương mỗi tháng vài chục triệu đồng, giờ anh Thiện đang lâm vào tình cảnh tiến thoái lưỡng nan. Cty kinh doanh hầu như không có doanh thu. Mới đây, bản thân anh đã được vận động tự nguyện xin nghỉ việc vì Cty mẹ sẽ giải tán Cty BĐS mà anh đang quản lý. Nếu không, anh phải chấp nhận làm một công việc khác ở tại Cty mẹ với mức lương thấp hơn rất nhiều. Và cũng như anh Thiện, hiện nay không ít nhân sự của ngành kinh doanh BĐS từ cao cấp đến nhân viên môi giới đang phải vật vờ tìm kiếm những việc khác tìm đường sống qua ngày.

Lao đao vì tái cấu trúc

Chị L.T.Q - phó GĐ tiếp thị của một NH có trụ sở tại TPHCM - quyết định nghỉ việc chuyển sang đơn vị truyền thông. Lý do khiến chị chia tay ngành tài chính mà chị gắn bó gần 10 năm không chỉ bởi áp lực công việc mà vì thông tin NH sẽ thay đổi vị trí quản lý. “Lúc nào tôi cũng trong trạng thái căng thẳng vì công việc và những áp lực mới. Dù rằng mức thu nhập ở Cty mới không bằng khi ở NH, nhưng mình phải chủ động tìm đường rút trước khi quá muộn” - chị L.T.Q tâm sự.

Là quản lý một bộ phận tín dụng ở một NH nước ngoài tại TPHCM, chị M cho biết với mục tiêu cơ cấu lại mô hình hoạt động để đối phó với khủng hoảng kinh tế, chị đã nhận được lệnh là phải tiến hành thanh lọc lại bộ máy nhân sự. Chị M. cho biết chỉ trong hơn 1 tháng qua, riêng bộ phận của chị đã phải thanh lý trên 20 nhân viên bán hàng, tư vấn tín dụng. “Cái khó là phải quyết định ai là người sẽ ra đi. Những nhân viên có hợp đồng lao động sắp kết thúc thời hạn đều rơi vào tầm ngắm. Trong khi đó, bản thân những người làm quản lý như chúng tôi cũng có những nỗi lo riêng. Bởi vì sau nhân viên thì sẽ đến quản lý, những bộ phận nào bị đánh giá không hiệu quả rất dễ bị giải tán - chị M tâm sự. Và mới đây bản thân chị M được thông báo là sẽ bị điều chuyển qua làm quản lý ở một bộ phận khác không phù hợp với chuyên môn, mất quyền lợi, cơ hội thăng tiến... Những điều đó rất dễ gây ra áp lực và sẽ dễ đi đến quyết định tự xin nghỉ việc. Tuy nhiên, để tìm kiếm một cơ hội việc làm tốt trong giai đoạn hiện nay là quá khó” - chị M tâm sự.

Lãnh đạo một NH có hơn 16.000 nhân viên trong toàn hệ thống cho biết, năm nay hệ thống NH thương mại đang có tình trạng khủng hoảng thừa nhân sự, nhất là khi xu hướng hợp nhất, sáp nhập đang diễn ra. Theo đó, nhiều lãnh đạo từ phó tổng GĐ trở lên ở những NH nhỏ đã đón đầu “nhảy” sang nơi khác khi biết NH cũ có sự thay đổi lớn về nhân sự. Ngoài ra, sự chuyển đổi từ hình thức NH thương mại sang NH đầu tư (không cần quá nhiều nhân lực) dẫn đến tình trạng cắt giảm lao động. Đặc biệt, sự thắt chặt các quy định đối với NH sẽ làm cho ngành tăng trưởng chậm lại hoặc mức tăng lương, thưởng sẽ không hậu hĩnh như thời vàng son.

Thay vì tuyển dụng là cơ cấu lại Năm 2012, các NH không tuyển dụng ồ ạt như trước mà rất chọn lọc nhân viên. Đây cũng là năm có nhiều thay đổi trong ngành khi xảy ra các hoạt động sáp nhập, mua bán dẫn đến tình trạng các NH thay vì tuyển dụng nhân viên mới thì phải cơ cấu lại tổ chức. Bà Nguyễn Vân Anh - GĐ điều hành NavigosSearch Lần này sẽ khác Từ những cuộc nói chuyện của chúng tôi với nhiều quản lý cao cấp của ngành tài chính, dự báo 3 yếu tố thị trường khó khăn, khối lượng giao dịch thấp, hàng loạt vụ IPO thất bại sẽ khiến tình hình thị trường việc làm của ngành tài chính còn khó khăn hơn nữa. Phần lớn Cty đều đã rất nỗ lực để tránh sa thải nhân viên bởi mỗi lần sa thải như vậy, 6 tháng sau đó khi xem xét lại quyết định, họ không khỏi tiếc nuối. Nhưng mọi chuyện lần này sẽ khác.    Ông Russell Kopp - chuyên gia tại Cty nhân sự Correlate Search Asia