Ngành gỗ Bình Định:

Sự ngắc ngoải của một “thủ phủ”

Thế nhưng, sự phát triển liên tục trong nhiều năm của công nghiệp chế biến gỗ đang có nguy cơ... đứt mạch.

Dễ làm và dễ... chết

Thế mạnh gia công các mặt hàng giản đơn giờ trở thành điểm yếu sinh tử của ngành gỗ Bình Định. Số liệu thống kê đến quý I/2012 của Sở Công Thương Bình Định cho thấy, không có ngoại lệ nào cho các đại gia ngành gỗ trước làn sóng sụt giảm thê thảm doanh số, sản lượng. TCty Pisico, đơn vị kinh tế đa ngành song vẫn là một “quyền lực” trong cộng đồng doanh nghiệp gỗ và lâm sản xuất khẩu, đến hết tháng 3, vẫn ì ạch ở mức 1,4 triệu USD, tương đương 74% cùng kỳ năm trước. Nhiều tên tuổi khác: Cty CP công nghệ gỗ Đại Thành, kim ngạch 1,7 triệu USD, bằng 29% quý I/2011; Cty CP thương mại sản xuất Duyên Hải, 1,9 triệu USD, bằng 60%; Cty TNHH Phú Hiệp, 694 ngàn USD, gần bằng 59%...

Ở Khu công nghiệp Phú Tài, Cty TNHH Trí Tín là một trong những đơn vị có máu mặt. Năm 2011, Trí Tín đạt doanh thu 420 tỉ đồng, xuất khẩu 9,3 triệu USD (gần 200 tỉ), thị trường trải rộng từ Châu Âu, Châu Úc đến Châu Mỹ... Nay thì Trí Tín cũng đang lao đao, lận đận. Ông Nguyễn Văn Thâm - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Cty - mô tả tình trạng doanh nghiệp là “nín thở chờ trụ hạng”, nghĩa là phải vật vã xoay trở, tránh kết cục suy sụp, đổ vỡ “Làm ăn không có lãi thì để tồn tại đã trầy vi tróc vảy, chứ nói gì đến phát triển. Lãi suất ngân hàng cứ ngất ngưởng như thế, trong khi doanh nghiệp nào cũng dựa vào vốn vay, ít thì 40 - 50%, nhiều có khi đến 70%. Thời buổi này, làm cũng chết mà không làm cũng chết” - ông Thâm than thở.

Tình trạng mất việc, nhảy việc, bỏ việc, vất va vất vưởng của người thợ đầu tắt mặt tối, không phải là chuyện lạ. Điều đáng lo ngại là xu hướng ấy đang lấn sang cả đội ngũ cán bộ quản lý. Ông Nguyễn An Điềm - Chủ tịch HĐQT TCty Pisico - cho biết, có 2/4 giám đốc xí nghiệp chế biến gỗ của TCty khăng khăng dứt áo ra đi. Ông Điềm là chủ tịch đương nhiệm của Hiệp hội sản xuất - xuất nhập khẩu gỗ và lâm sản Bình Định, quy tụ 83/160 doanh nghiệp với tỉ lệ sản lượng chiếm tới 85% mặt hàng gỗ tại địa phương, đưa ra những số liệu thống kê ảm đạm: Hơn 20.000 lao động bị đẩy vào tình thế phập phù, việc làm - thu nhập hư hao, gián đoạn. Tỉ suất lợi nhuận bình quân từ 10 - 15% trước kia, nay còn 3 - 5%. Trong đội hình hiệp hội, số có khả năng làm ra đồng lãi chỉ 15%; số bị lỗ vốn, phải ăn lạm vào tài sản của mình, của ngân hàng lên đến 33%, đặc biệt có không ít doanh nghiệp hiện đang đứng trên bờ vực phá sản.       

Bốn bề là sức ép

Áp lực nặng nề nhất dồn lên vai cộng đồng các doanh nghiệp gỗ Bình Định là lãi suất ngân hàng. “Chỉ yếu tố này thôi cũng đủ làm chúng tôi chới với, bởi có thời điểm lãi suất lên đến 20 - 22%. Ngay khi lãi suất cơ bản giảm từ 14% xuống còn 13 - 12%, thì lãi suất thực vay mà doanh nghiệp phải chấp nhận cũng tới 15 - 15,5%. Đã vậy lại còn bị khống chế. Vừa rồi, chúng tôi đã phải kiến nghị tăng hạn mức tín dụng lên khoảng 15 - 20% để doanh nghiệp đủ vốn hoạt động”- Chủ tịch Hiệp hội sản xuất - xuất nhập khẩu gỗ và lâm sản Bình Định Nguyễn An Điềm cho hay. Sau ngân hàng là sự “nhảy dựng” của chi phí nguyên phụ liệu, của cước vận chuyển. Giá xăng điều chỉnh liên tục đã kéo cước phí vận chuyển nội địa tăng thêm 25 - 30%.

Đấy là chưa kể, nếu quy định thu phí bảo trì đường bộ của Bộ Giao thông Vận tải có hiệu lực vào tháng 6, mỗi xe container phải mất thêm 1.450.000 đồng/tháng, tính ra cước phí vận chuyển nguyên liệu, hàng hóa từ nhà máy đến cảng và ngược lại phải “gồng gánh” thêm 10%. Tương tự là cước vận tải biển. Theo một khảo sát của Văn phòng hiệp hội, kể từ tháng 3 đến nay, các hãng vận tải đã 2 lần tăng giá cước. Một container 20 feet từ 950USD đã vọt lên 2.100USD trong khi container 40 feet tăng từ 1.900USD lên 4.200USD. Tốc độ tăng giá 115 - 121% trong vòng một tháng quả là đòn giáng sấm sét lên sức cạnh tranh của đồ gỗ Bình Định đối với các đối thủ trong khu vực như Malaysia, Trung Quốc.