Trong ấn bản chuẩn bị mừng sinh nhật Hoàng thân Philip tròn 90 tuổi vào ngày 10.6 tới, tờ The Daily Telegraph đã ca ngợi sự cống hiến âm thầm của ông cho sự nghiệp thành công của Nữ hoàng Elizabeth II.

Nữ hoàng Anh cũng từng nhận định về chồng: “Ông ấy là người không mấy thoải mái với những lời khen tặng. Nhưng Philip, nói một cách đơn giản, chính là sức mạnh và chỗ dựa của tôi trong tất cả những năm qua”.

Thời niên thiếu khó khăn

Theo cây gia phả, Hoàng thân Philip và Nữ hoàng Elizabeth là anh em họ xa và cùng gọi Nữ hoàng Anh Victoria là kỵ. Philip sinh ngày 10.6.1921, trên một bàn bếp trong căn nhà tồi tàn tại đảo Corfu của Hy Lạp. Ông là con út và là con trai duy nhất trong gia đình 5 con của Công chúa Anh Alice và Hoàng tử Andrew của Hy Lạp và Đan Mạch.

Cha của Philip khi đó là quân nhân chuyên nghiệp trong Quân đội Hy Lạp. Khi Thổ Nhĩ Kỳ xâm lược Hy Lạp năm 1922, cha của Philip bị buộc tội phản quốc và bị đối mặt với án tử hình. Mẹ ông phải cầu cứu người anh họ, Vua George V của Anh – Cha của Nữ hoàng Elizabeth II – để đưa cả gia đình chạy trốn trên tàu HMS Calypso sang Pháp. Khi đó, Philip mới 18 tháng tuổi.

Trong 8 năm sau đó, gia đình Philip phải sống cuộc đời lưu vong khó khăn, cậy nhờ sự cưu mang của họ hàng và người thân. Cha mẹ cho cậu học tiếng Anh, Pháp và Đức, ngoại trừ tiếng Hy Lạp. Cả 4 người chị gái của Philip sau đó đều kết hôn với những người thuộc giới quý tộc Đức và chuyển sang nước này sinh sống.

Năm 1931, cha Philip chạy theo người tình. Mẹ của ông bị suy sụp sau cú sốc và được đưa sang Thụy Sĩ điều trị, để Philip – 9 tuổi - một mình tại Pháp.

Những năm tháng sau đó, Philip được đưa sang Anh, sống lần lượt cùng bà ngoại và 2 người chú. Khi tròn 17 tuổi, với sự giúp đỡ của người chú, Philip gia nhâp Hải quân Hoàng gia Anh.

Tình yêu sét đánh

Năm 1939, Philip có cuộc gặp gỡ định mệnh với công chúa Elizabeth, khi đó mới 13 tuổi, tại lễ cưới của người em họ. Theo lời kể lại, công chúa Elizabeth đã lập tức trúng mũi tên ái tình.

Trong 6 năm chiến tranh sau đó, hai người thường xuyên viết thư cho nhau và chỉ gặp lại vào năm 1943, khi Philip được mời đến đón Giáng Sinh cùng Hoàng gia Anh. Theo người em họ của Nữ hoàng: “Bà chưa từng để mắt đến bất cứ ai khác ngoài Philip”.

Elizabeth nhận lời cầu hôn của Philip vào mùa hè năm 1946, mà không hề hỏi ý kiến của cha mẹ. Vì tình yêu, Philip đã từ bỏ tước mọi tước hiệu từ phía cha là hoàng gia Hy Lạp-Đan Mạch và chuyển sang họ ngoại là Philip Mountbatten. Trong một lá thư Philip gửi cho Nữ hoàng, ông đã tự hỏi liệu có xứng đáng “với tất cả những điều tốt đẹp đang xảy đến”, đặc biệt là với “tình yêu say đắm và nồng nhiệt đang có”.

Một trong rất nhiều khó khăn mà vợ chồng Nữ hoàng đối mặt là phải vượt qua là thái độ thiếu tôn trọng ông Philip của nhiều người trong hoàng tộc. Thậm chí, đôi vợ chồng trẻ còn phải sống trong cảnh thiếu thốn khi sinh con trai đầu là Hoàng tử Charles.

Tháng 10.1949, Philip được thăng hàm và chuyển đến đóng quân tại Malta. Cuối năm, Elizabeth dọn đến ở với chồng. Đây là giai đoạn bà có cuộc sống bình dị và hạnh phúc nhất.

Chuyển họ “Mountbatten-Windsor”

Sau khi Vua George V qua đời, Elizabeth trở thành Nữ hoàng Anh. Đó cũng là ngày Hoàng thân Philip buộc phải tự điều chỉnh mình để phù hợp với vai trò “mờ nhạt” bên cạnh Nữ hoàng Anh. Điều này rõ ràng không phải là dễ dàng với một cựu binh chiến tranh, đặc biệt vào thời điểm lịch sử mà đàn ông vẫn là người cai quản gia đình.

Điều nặng lòng lớn nhất của Hoàng thân Philip là quyết định của Nữ hoàng Elizabeth trong việc giữ họ Windsor cho bà và các con, theo lời khuyên của Thủ tướng Anh Winston Churchill khi đó. Theo một số nguồn tin hoàng gia, Hoàng thân Philip rất giận dữ: “Tôi là người đàn ông duy nhất ở đất nước này không được phép để các con mang họ mình”.

Đây đã là một chủ đề nhạy cảm trong Hoàng gia nhiều năm sau. Khi Thủ tướng Harold Macmillan đến thăm Nữ hoàng vào tháng Giêng 1960, bà đã yêu cầu ông chỉnh sửa lại tên họ. “Nữ hoàng chỉ muốn làm một điều gì đó để làm hài lòng chồng – người mà bà yêu hết lòng”, Thủ tướng Macmillan viết trong nhật ký.

Theo thỏa thuận được công bố ngày 8.2.1960, Hoàng gia sẽ tiếp tục mang tên “Gia đình và Dòng họ Windsor”, nhưng những người nối dõi của Nữ hoàng sẽ có họ đệm là “Mountbatten-Windsor”.

Trong suốt hơn 60 năm làm rể Hoàng gia Anh, Hoàng thân Philip cũng nổi tiếng về các bình luận gây tranh cãi. Chẳng hạn như năm 1986, ông nói với một sinh viên Anh tại Trung Quốc là sẽ có “đôi mắt ti hí” nếu ở lại quá lâu. Một trong những bình luận gây tranh cãi khác là hồi năm 2000, khi nữ hoàng khai trương Đại sứ quán Anh, trị giá đến 29,5 triệu USD, tại Berlin. “Đây quả là một sự lãng phí diện tích”, Hoàng thân Philip phát biểu tại buổi chiêu đãi sau buổi lễ.