Theo “Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ” được ban hành vào năm 2011, trong đó quy định rất rõ ràng, cụ thể về đối tượng, mục đích, cách thức sử dụng chất nổ. Trong trường hợp này, những quy định trên đã không được thực hiện nghiêm túc.

Thứ nhất: Nguồn gốc vật liệu nổ của ông Phương có xuất xứ không rõ ràng. Theo thông tin từ các đồng nghiệp trong hãng phim mà ông làm giám đốc, những vật liệu nổ ông mua chủ yếu từ chợ Kim Biên. Sau khi mua về, ông tiến hành pha trộn để tạo ra loại vật liệu nổ, cháy mới theo yêu cầu của kịch bản phim.

Thứ hai: Nơi tàng trữ vật liệu nổ của ông Phương không đảm bảo an toàn, yêu cầu của pháp luật quy định. Nơi ông cất trữ vật liệu nổ lại chính là ngôi nhà ông thuê, trong lòng khu dân cư đông đúc.

Thứ ba: Mặc dù chưa xác minh được ông Phương có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn về sử dụng chất nổ hay chưa, nhưng theo quy định của “Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ” thì người sử dụng thuốc nổ phải có những bằng cấp, chứng chỉ được cơ quan có thẩm quyền cấp.

Thứ tư: Qua khám nghiệm hiện trường, cơ quan chức năng đã phát hiện rất nhiều vỏ đầu đạn. Chưa thể khẳng định ông Phương có lấy chất nổ từ đầu đạn hay không, nhưng nếu chất nổ được lấy từ đầu đạn, ông Phương đã vi phạm việc sử dụng chất nổ (chỉ được sử dụng chất nổ công nghiệp phi quân sự).

Theo thông lệ của các chuyên gia tạo hiệu ứng khói lửa cho các đoàn làm phim, thì sau khi dùng đủ vật liệu nổ cho việc dàn dựng, phần chất nổ thừa phải được tiêu hủy ngay sau đó. Công việc pha trộn chất nổ, chất cháy cũng phải được tiến hành tại nơi an toàn, xa khu dân cư. Người tiến hành pha trộn, gắn kíp, vận hành cũng phải có đầy đủ bằng cấp chuyên môn được pháp luật công nhận.

Cũng phải nói rằng, nghề chuyên viên tạo hiệu ứng khói lửa cho phim vẫn chưa có cơ sở nào đào tạo chính quy, bài bản. Đa phần những người làm nghề này chủ yếu là dựa vào kinh nghiệm, đam mê, tự tìm tòi và học hỏi lẫn nhau. Vốn là một nghề nguy hiểm nên cũng ít ai muốn tham gia, do đó cả nước chỉ có vài người.

Sự ra đi của ông Phương mang theo niềm tiếc nuối của bạn bè, đồng nghiệp… Song, trên khía cạnh pháp lý thì ông đã vi phạm rất nhiều quy định pháp luật về lĩnh vực nghề nghiệp đặc thù này. Vì sự bất cẩn của mình mà chính bản thân ông và 9 người vô tội nữa đã mãi mãi ra đi trong đau thương. Âu đây cũng là một bài học cho những ai đã, đang và sẽ tham gia vào cái nghề đòi hỏi sự tỉ mẩn, cẩn thận và lắm hiểm nguy này.

Dù việc điều tra nguyên nhân của vụ nổ vẫn chưa được cơ quan chức năng chính thức kết luận, nhưng tâm lý của người dân ở khu vực gần hiện trường vụ nổ vẫn chưa được ổn định, còn lắm hoang mang sau những gì đã chứng kiến, trải qua.

Theo quy định tại điều 27, chương III, Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ:

“1. Tổ chức, đơn vị sử dụng vật liệu nổ công nghiệp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Được thành lập theo quy định của pháp luật, có đăng ký kinh doanh hoạt động ngành nghề, lĩnh vực cần sử dụng vật liệu nổ công nghiệp;
b) Có hoạt động khai thác khoáng sản, dầu khí hoặc công trình xây dựng, nghiên cứu, thử nghiệm cần sử dụng vật liệu nổ công nghiệp;
c) Có kho chứa, công nghệ, thiết bị, phương tiện, dụng cụ phục vụ công tác sử dụng vật liệu nổ công nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật;
d) Có địa điểm sử dụng vật liệu nổ công nghiệp bảo đảm các điều kiện về an ninh, trật tự;
đ) Người quản lý, chỉ huy nổ mìn, thợ nổ mìn và những người khác có liên quan đến việc nổ mìn phải đáp ứng yêu cầu về an ninh, trật tự; có đủ trình độ chuyên môn tương xứng với vị trí, chức trách đảm nhiệm, được huấn luyện về kỹ thuật phòng cháy và chữa cháy.
2. Tổ chức, đơn vị sử dụng vật liệu nổ công nghiệp phải theo quy định sau đây:
a) Chỉ được mua vật liệu nổ công nghiệp có trong danh mục vật liệu nổ Việt Nam từ các tổ chức kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp hợp pháp;
b) Vật liệu nổ công nghiệp thừa, không sử dụng hết phải bán lại cho tổ chức kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp hợp pháp;
c) Thực hiện việc bổ nhiệm người chỉ huy nổ mìn và thực hiện đầy đủ các quy định tiêu chuẩn, quy chuẩn về kỹ thuật an toàn trong sử dụng vật liệu nổ công nghiệp khi tiến hành nổ mìn;
d) Có thiết kế, phương án nổ mìn được cơ quan cấp giấy phép nổ mìn phê duyệt và được ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cho phép, phù hợp với quy mô sản xuất, trong đó có các biện pháp bảo đảm an toàn khi nổ mìn, việc giám sát việc tiêu thụ, tiêu hủy vật liệu nổ công nghiệp trong và sau khi nổ mìn.
3. Chính phủ quy định việc cấp giấy phép sử dụng, giám sát tiêu thụ, tiêu hủy vật liệu nổ công nghiệp trong và sau khi nổ mìn.
...

Điều 36. Xử lý vi phạm

“1. Trường hợp có căn cứ để cho rằng trong người hoặc trên phương tiện đang giấu, cất giữ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ trái phép thì các lực lượng chức năng đang thi hành công vụ phải kiểm tra, kiểm soát, thu giữ, tạm giữ người, phương tiện để xử lý theo quy định của pháp luật.
2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm các quy định của pháp lệnh này và các quy định khác của pháp luật có liên quan về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, thì tuỳ theo tính chất, múc độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường; cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
3. Cơ quan, tổ chức, cá nhân bao che cho người vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ hoặc thiếu trách nhiệm trong việc quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ gây hậu quả nghiêm trọng thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường; cá nhân vi phạm còn có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật”.