Mặt trời trong tim sáng tỏa
Cách đây 2 năm, có một sự kiện làm xôn xao giới nhiếp ảnh cả nước, đó là bức ảnh “Mặt trời trong lăng sáng tỏa” của nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Trần Lam được một doanh nghiệp mua với giá 1 triệu USD. Tác giả đã dùng toàn bộ số tiền đó cho mục đích từ thiện, nhờ đó mà 500 trẻ em bị bệnh tim ở ĐBSCL được cứu sống.
Đó chỉ là một phần nhỏ mà NSNA Trần Lam đã làm vì bệnh nhân nghèo - công việc ông còn say mê hơn cả nhiếp ảnh. Việc làm của ông đã khiến GS Vũ Khiêu phải thốt lên: “Lòng từ thiện trùm lên đại chúng / Chí anh hùng rực sáng từ tâm”.
Bức ảnh đắt nhất Việt Nam
Trong lúc đang tìm đề tài sáng tác để hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, tình cờ Trần Lam có chuyến công tác Hà Nội trùng với ngày sinh nhật Bác 19.5.2007. Ông đã nhờ các đồng nghiệp ở Hội NSNA Việt Nam đưa đi “thực tế sáng tác” ở khu vực Quảng trường Ba Đình. Sau đó, ông chọn bức ảnh ưng ý nhất trao cho ông Chu Chí Thành – Chủ tịch Hội NSNA Việt Nam – nhờ đặt tên. Ông Thành đặt tên bức ảnh “Mặt trời trong lăng sáng toả” theo ý thơ của Viễn Phương. Chủ tịch Nước Nguyễn Minh Triết đã xem và ký tên lên bức ảnh này (khổ 75x105cm).
Sau đó, ông Trần Lam đã tặng cho Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo (BTBNN) tỉnh Kiên Giang bức ảnh có chữ ký của Chủ tịch Nước để bán lấy tiền cứu chữa bệnh nhân nghèo. Cuối tháng 11.2008, bà Đặng Thị Hoàng Yến - Chủ tịch Tập đoàn Tân Tạo - đã mua bức ảnh này với giá 1 triệu USD trong một cuộc bán đấu giá. Tuy sau đó xảy ra chuyện “lùm xùm” xung quanh “tác quyền” bức ảnh, nhưng giới chuyên môn đã không khó để khẳng định chính Trần Lam là tác giả bức ảnh “Mặt trời trong lăng sáng toả”, bức ảnh cho tới thời điểm này có giá bán đắt nhất Việt Nam.
 |
| Ông Trần Lam bên những chiếc xe lăn sắp trao cho người tàn tật. Ảnh: K.Q |
Nền nhiếp ảnh nước nhà sẽ không có “Mặt trời trong lăng sáng toả” cùng hàng trăm bức ảnh có giá trị khác, nếu như ông Trần Lam - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang – không bị vết thương thời chiến tranh tái phát gây bệnh nặng, phải xin “nghỉ mất sức” lúc 55 tuổi. Trước đó, ông từng là Bí thư Tỉnh đoàn, Trưởng ty Văn hóa - thông tin...Trong thời gian chữa bệnh, ông đã tập tành chụp ảnh nghệ thuật như cái thú tiêu khiển. Và như “thuốc tiên”, nhiếp ảnh đã giúp ông vượt qua bệnh tật. Thử gửi ảnh dự thi khu vực ĐBSCL, ông giành ngay giải thưởng lớn. Rồi các cuộc thi ảnh quốc gia, quốc tế cũng ghi danh người đoạt giải Trần Lam. Ông trở thành hội viên Hội NSNA Việt Nam, được phong tước hiệu A.VAPA (NSNA Việt Nam) và E.FIAP (Liên đoàn Nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế)...
Năm 2002, ông tổ chức triển lãm đầu tay “Kiên Giang một góc nhìn” cùng cuốn sách ảnh “Kiên Giang quê tôi”. Các giải thưởng trong nước và quốc tế cứ trải dài theo ống kính của ông. Trong năm 2010, mình ông đã “ôm” 3 giải vàng quốc tế FIAP trong tổng số 9 giải được trao cho các NSNA Việt Nam... Cứ tưởng nhiếp ảnh sẽ là niềm vui chính trong những năm cuối đời Trần Lam, nhưng không, ông bất ngờ có một niềm đam mê dữ dội khác khi đã ở tuổi 63, đó là lo cho bệnh nhân nghèo!
Rực sáng từ tâm
Ngày 23.11, ông Trần Lam mệt nhoài sau chuyến đi và về tới Gia Lai để tổ chức mổ mắt miễn phí cho 300 người khiếm thị của tỉnh này. Ông phải vội về để kịp lên đường đi Hà Nội dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc vào ngày 28.11 (sau đó ông được thông báo đại hội dời qua tháng 12). Với những việc làm không mệt mỏi lo cho người nghèo, bệnh nhân nghèo, tháng 5.2008 ông đã vinh dự được Chủ tịch Nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.
Nhân dịp này, GS Vũ Khiêu đã đề tặng Trần Lam câu “Tận trung báo quốc / Dĩ đức đối nhân” được ông treo trang trọng tại nhà. Mọi việc bắt đầu từ cái lần Trần Lam tình cờ gặp ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp – Chủ tịch Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo (BTBNN) TPHCM. Bị thu hút bởi công việc từ thiện của ông Nghiệp và chứng kiến cảnh nhiều người nghèo Kiên Giang không có tiền trị bệnh, NSNA Trần Lam đã đứng ra vận động thành lập Hội BTBNN tỉnh Kiên Giang vào năm 2003.
Ra đời với 2 bàn tay trắng, Hội BTBNN tỉnh Kiên Giang có được nguồn quỹ ít ỏi ban đầu từ tiền bán những bức ảnh của ông Chủ tịch hội – NSNA Trần Lam. Vừa đi vận động cho quỹ hội, Trần Lam vừa tranh thủ sáng tác. Những tác phẩm ưng ý được ông phóng to, lồng khung thật đẹp, treo trang trọng tại trụ sở hội kèm theo giá bán. Toàn bộ số tiền bán ảnh được đưa hết vào quỹ của hội. Khi đã có một số bệnh nhân nghèo được quỹ hội tài trợ mổ mắt miễn phí, Hội BTBNN tỉnh Kiên Giang bắt đầu được nhiều người biết đến, Chủ tịch hội Trần Lam đã thân chinh đi tìm nguồn tài trợ và ông trở thành “kiện tướng đi xin” với tổng số tiền xin được đem về cho hội đã lên đến hơn 300 tỉ đồng.
Ở nơi trang trọng nhất trong trụ sở Hội BTBNN Kiên Giang, ông trân trọng ghi tên những nhà tài trợ cho quỹ hội. Mọi đóng góp đều được trân trọng, tôn vinh, từ bà Năm bán xôi ở đầu đường góp mỗi tháng 20 ngàn đồng, đến “nhà tài trợ số một” Cty Vincom đóng góp cho quỹ hội 40 tỉ đồng... Ông có trí nhớ rất tốt, có thể nhớ từng cá nhân, đơn vị và số tiền ủng hộ trong số hàng ngàn cái tên trong bảng vàng từ thiện của hội.
Họ đã bớt nghèo khổ
Ban đầu, mục tiêu của các ông đề ra khá khiêm tốn: Xóa mù cho người nghèo Kiên Giang. Chỉ sau 2 năm, hơn 10 ngàn người khiếm thị trong tỉnh đã được trả lại ánh sáng, Kiên Giang trở thành tỉnh được “xóa mù” vào năm 2005. Chương trình “Trả lại ánh sáng cho người mù nghèo” của Hội BTBNN Kiên Giang mở rộng ra cả vùng ĐBSCL, lên Tây Nguyên, ra miền Bắc và qua cả nước bạn Campuchia. Hơn 2 ngàn người dân nước bạn đã nhờ các ông mà thoát cảnh tối tăm. Cuối năm nay, các ông sẽ “ăn mừng” ca mổ tim thứ 1.000. Nhờ các ông kết nối những trái tim nhân hậu mà đã có gần 1.000 trẻ em nghèo bị bệnh tim bẩm sinh ở Kiên Giang và cả vùng ĐBSCL thoát khỏi bàn tay thần chết.
Ở TP.Rạch Giá có một người ngồi xe lăn bán vé số tên là Hưng, mỗi tháng đến Hội BTBNN Kiên Giang ủng hộ 100 ngàn đồng cho bệnh nhân nghèo. Anh là một trong số khoảng 5.000 người tàn tật được hội giúp xe lăn, nhờ đó đã từ giã cảnh lê lết trên đường, ngồi xe lăn bán vé số đủ sống, còn có dư giúp đỡ người nghèo.
Hơn 25 ngàn phụ nữ nghèo ở nông thôn đã được quỹ hội giúp khám, điều trị bệnh phụ khoa, trong đó hơn 1.000 người bị ung thư đã được phẫu thuật, xạ trị... Tại xã Định Hòa, huyện Gò Quao (Kiên Giang), có một phụ nữ thoát khỏi cảnh cùng cực, trở nên khấm khá sau một lần đến Hội BTBNN Kiên Giang. Chị tên Lê Thị Hạnh, 37 tuổi, bị bệnh u nang buồng trứng đau đớn nhiều năm mà không có tiền chữa trị, gia đình suy sụp. Hội đã giúp chị toàn bộ chi phí phẫu thuật, điều trị. Khỏe mạnh trở về, chị chăn nuôi, trồng rau màu,...
Nay nhà chị đã có đầy đủ tiện nghi, chị đang chuẩn bị bán heo để xây lại nhà. Khi đã “khấm khá”, quỹ hội còn “phủ sóng” sang xây dựng cầu, trường học (tổng cộng hơn 200 công trình); xây nhà cho người nghèo (hơn 1.000 căn); tặng hồ, lu chứa nước; trao xe đạp, học bổng cho học sinh nghèo...
Trong những ngày này, ông Trần Lam vừa lo cho đợt khám - chữa bệnh người dân nghèo Campuchia, vừa tập trung hàng trăm xe lăn cho người khuyết tật, vừa tất bật với công trình Trung tâm Y học cổ truyền Thái An (thuộc Hội BTBNN Kiên Giang). Ông cho biết, công trình trị giá 8 tỉ đồng này dự kiến đi vào hoạt động đầu năm tới, sẽ bảo đảm cho người nghèo được chữa bệnh miễn phí trong điều kiện của dịch vụ cao cấp. Thế nhưng, ông lại áy náy khi có nhà tài trợ tặng cho hội 2 chiếc xe con có giá hơn 1 tỉ đồng để đi lại.
Ông nói: “Để số tiền đó lo cho bệnh nhân nghèo sẽ thiết thực hơn, tụi này còn khỏe đi xe gì chẳng được”. Ông có thói quen, sau mỗi chuyến công tác xa, mỗi lần đi làm từ thiện về hoặc khi quá mỏi mệt vì công việc, ông đến ngồi ở phòng truyền thống hội, ngắm nhìn bức chân dung Bác Hồ của Chủ tịch Nước tặng, ngắm chữ “đức” và chữ “tâm” do Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Y tế tặng, để có thêm nghị lực mà tiếp tục lo cho bệnh nhân nghèo!
Kỳ Quan