Cuộc họp lớn trong tuần

Sáng tinh mơ, tại thôn Bana-Kon Tum Kpơng thuộc phường Thắng Lợi, TP.Kon Tum, Trưởng thôn Y Bưn đã ăn mặc chỉnh tề lên nhà rông của thôn chuẩn bị lễ chào cờ đầu tuần. Thôn Bana-Kon Tum Kpơng có 355 hộ với hơn 1.000 khẩu. Mọi công việc cần triển khai trong tuần đã được Y Bưn lên kế hoạch từ trước để phổ biến trong “giao ban” buổi sáng này. Gần 6 giờ, người trong thôn kéo đến nhà rông. Buổi sáng cao nguyên se lạnh, nhưng vẫn có nhiều bà mẹ địu con đi chào cờ. Hai lãnh đạo đại diện cho phường Thắng Lợi cũng đã có mặt. Nơi tổ chức lễ chào cờ là cái sân trước của nhà rông đang trong quá trình sửa chữa.

Thông thường, buổi lễ bắt đầu bằng việc phổ biến các chủ trương mới của Đảng, chính sách của Nhà nước. Trong tuần, có những triển khai mới từ phường thì trưởng thôn cũng thông báo dưới cờ. Tuần này, Y Bưn triển khai đến bà con việc hoàn thành nhà rông Kon Tum Kpơng, là việc quan trọng của thôn. Nhà rông này được xây dựng từ năm 2004, nay đã xuống cấp cả phần mái, kèo. Tiền mua sắm vật liệu như tranh, nứa được hỗ trợ từ cấp trên, nhưng công xây dựng vận động hoàn toàn trong dân; ngoài ra, ai có điều kiện thì đóng góp thêm. Mỗi ngày, khoảng 30 người được vận động chia làm 2 nhóm lên nhà rông thi công, số công này được chia đều đến từng hộ gia đình. Y Bưn nhắc nhở: “Mọi người cố gắng cử người đến giúp việc thôn đầy đủ, nhưng quan trọng nhất là phải đảm bảo an toàn trong lúc làm việc, mái nhà rông cao vậy không cẩn thận là ngã đó”.

Buổi lễ chào cờ sáng đầu tuần của đồng
bào dân tộc thiểu số tại làng Kon Tum Kpơng.

Xong việc nhà rông, Y Bưn chuyển sang các vấn đề khác. Y Bưn nói: “Nhà nước, tỉnh đã khuyến cáo và ra nhiều luật rồi, bà con nhớ về dặn con cháu trong nhà đi xe máy thì phải đội mũ bảo hiểm nhé. Không có cái mũ đó, nhiều người bị tai nạn phải vào bệnh viện lắm rồi đó”. Y Bưn tiếp: “Mấy cái tà đạo như Hà Mòn bà con nhớ tránh xa, không để kẻ xấu rủ rê. Mình có tôn giáo riêng (Thiên chúa giáo), bà con chỉ theo Chúa và sống dưới luật pháp Nhà nước, đừng nhẹ dạ theo kẻ xấu rủ rê mà không lo làm ăn, rồi đói rách”. Dưới sân nhà rông, những phân tích, căn dặn của vị trưởng thôn được người già đến người trẻ gật gù tán thành. Bởi họ hiểu rằng, những điều mà Y Bưn nói đều muốn mang lại cuộc sống ấm no và đủ đầy cho họ.

Bất chợt, anh Y Yoang đứng dậy phát biểu ý kiến: “Cái chỗ ruộng nước của mình, năm nay khô nước rồi, lúa chết mất rồi, không biết mùa sau có được Nhà nước hỗ trợ cái giống cho không?”. “Có chứ, nhưng phải chờ chính quyền đi kiểm tra, thống kê đã rồi mới phân chia” - Y Bưn trả lời. Tiếp đó nhiều người ý kiến rằng có nhiều hộ không đi chào cờ vào buổi sáng này, buổi sáng nọ, Y Bưn lại ghi lại và nói sẽ tự thân xuống từng nhà vận động bà con những lần tới đi đông đủ.

Y Bưn kể: “Từ khi tổ chức lễ chào cờ này, mình phổ biến được các chính sách, kế hoạch của phường và thành phố xuống bà con nên mọi hoạt động trong thôn thay đổi hẳn. Trước đây, chỉ có già làng quán xuyến việc làng, bà con thì mỗi người lo mỗi chuyện nên việc tập hợp mọi người lại rất khó. Cũng vì vậy, buổi chào cờ vào mỗi sáng thứ hai này được xem như một buổi “giao ban tuần”. Vào mỗi sáng, ngoài việc hướng dẫn các chính sách, luật lệ do Nhà nước ban hành, mình và Bí thư chi bộ Y Klưng còn vận động bà con nhiều việc như kế hoạch hóa gia đình, phát triển kinh tế, đưa gia súc ra khỏi gầm nhà sàn, thậm chí giải quyết từ những chuyện xích mích gia đình, cách nuôi dạy con cái...”.

Đưa bản làng phát triển

Cứ thế, vào mỗi sáng đầu tuần, cả sân nhà rông lại rộn ràng bàn tán về những việc xung quanh cuộc sống. Hiện, trong thôn có 26 em học sinh học cấp hai, cấp tiểu học có 130 em. Những lúc nhà trường cần vận động phụ huynh như đóng góp quỹ xã hội hóa, động viên học sinh đi học... đều nhờ qua Y Bưn trao đổi vào buổi chào cờ. Hoặc đến mùa này, dịch sốt xuất huyết, dịch cúm gia cầm hay bùng phát, trạm y tế phường lại nhờ Y Bưn thông báo cho bà con cùng hay.

Trưởng thôn Y Bưn phổ biến công việc
trong tuần đến bà con trong thôn.

Già làng Y Yưnh (70 tuổi) nãy giờ chăm chú theo dõi Y Bưn nói như nuốt từng lời. Mắt ông ánh lên vẻ tự hào: “Trước đây không tổ chức chào cờ thì cứ lâu lâu vào khoảng 19h tối già mới tập hợp mọi người để bàn việc làng, nhưng cũng chỉ việc làng thôi. Nay cấp trên và Y Bưn tổ chức cho bà con chào cờ vào mỗi buổi sáng và truyền đạt đủ các chính sách của Đảng, Nhà nước và giải quyết được cả việc làng, già thấy tốt lắm”.

Xong phần phổ biến các công việc trong tuần, từ lãnh đạo phường, trưởng thôn, già làng và bà con tự động xếp hàng vào lễ chào cờ. Hai người đàn ông trong thôn được cắt cử lên bục kéo cờ cho buổi chào. Sau tiếng hô “Nghiêm. Chào cờ, chào!” của Trưởng thôn Y Bưn, từ người già tới trẻ nhỏ cất lên bài Tiến quân ca hùng tráng.

Không cần loa đài, máy móc, tiếng quốc ca vang dậy cả 61 bản làng của TP.Kon Tum vào sáng đầu tuần. Thành phố nay có 21 đơn vị hành chính với 61 thôn làng đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm hơn 30% thôn, làng, tổ dân phố) gồm 5 dân tộc Ba Na, Gia Rai, Xê Đăng, Giẻ Triêng, Rơ Ngao. Lễ chào cờ được triển khai đồng loạt trên 61 thôn làng này từ năm 2006. Đây là một trong những hoạt động nằm trong Nghị quyết 01 của Thị ủy Kon Tum (nay là Thành ủy) khóa IX về “xây dựng các làng đồng bào dân tộc thiểu số vững mạnh toàn diện”. Ông Võ Ảnh - Phó Bí thư thường trực thành phố Kon Tum - đánh giá: “Việc thực hiện lễ chào cờ vào mỗi sáng thứ hai trong những năm qua đã xây dựng được nền nếp cho đồng bào, người dân được phổ biến và chấp hành đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước”. Nền nếp tổ chức chào cờ đầu tuần ở đây còn là một hoạt động văn hóa xã hội độc đáo, hiếm có ở địa phương nào trên cả nước.

Theo ông Võ Ảnh, hoạt động chào cờ như thế này đã góp phần làm đổi được thói quen về sinh hoạt của bà con dân tộc là dậy đi làm muộn, tập trung giải quyết mọi việc theo hương ước chung và dần đi theo khuôn khổ pháp luật. “Đã có rất nhiều tập tục cũ không phù hợp của bà con dần được thay đổi. Như thay vì sử dụng nước giọt theo tập tục thì nay bà con đã thoải mái dùng nước giếng sạch sẽ. Hay chăn nuôi thả rông và nhốt gia súc dưới gầm nhà sàn của các dân tộc như một thói quen nay đã được bỏ hẳn. Nhiều chuồng trại bài bản đã được bà con xây dựng, đàn gia súc tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số nay đã lên tới gần 30 ngàn con, đàn gia cầm là hơn 60 ngàn con...” - ông nói.

Đặc biệt, những tập quán sản xuất kinh tế tự cung tự cấp cũng dần được xóa bỏ, thay vào đó là hàng hécta lúa nước, hàng ngàn hécta caosu, bời lời, mía đường... ngút ngàn mọc lên. Cùng với việc phát triển công, nông nghiệp, thành phố đã tập trung huy động các nguồn hỗ trợ để đầu tư khôi phục, phát triển các làng nghề thủ công truyền thống, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Những mái nhà rông, qua sự vận động cũng dần mọc lên và phủ khắp thành phố (54/61 làng). Năm 2011 có 100% số hộ đồng bào dân tộc thiểu số đăng ký xây dựng gia đình văn hóa, có 5.998 hộ được công nhận gia đình văn hóa; có 40/61 thôn làng được công nhận danh hiệu làng văn hóa...

Ông Võ Ảnh phấn khởi: “Sắp tới, chúng tôi sẽ triển khai thêm nhiều chương trình như xây dựng làng kinh tế mới nhằm dãn dân; nhân rộng mô hình trồng cây, chăn nuôi;... tất cả sẽ được phổ biến, giám sát và tuyên truyền qua những buổi chào cờ đầu tuần”.