Ông Koichiro Gemba trong cuộc hội đàm với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta. Ảnh: Z.

>> Trung Quốc sẽ bảo vệ 2.000 tàu cá tiến vào Senkaku
>> Nhật kêu gọi Trung Quốc ngăn chặn bạo động
>> Hai đội tàu hải giám Trung Quốc rầm rập tiến vào Senkaku
>> Mỹ sẽ bảo vệ Nhật nếu đảo Senkaku bị tấn công
>> 
Nguyên do Senkaku châm ngòi chiến tranh thương mại Trung-Nhật
>> Báo Nhật đánh giá khả năng Trung Quốc đánh chiếm Senkaku

Nhật Bản: "Không có bất cứ thỏa thuận nào"

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã chỉ trích việc Nhật Bản quốc hữu hóa phần chính của quần đảo Senkaku hiện do Nhật Bản kiểm soát nhưng Trung Quốc cũng có tuyên bố chủ quyền, coi đây là hành động vô hiệu hóa thỏa thuận ngầm giữa hai nước.

Tại cuộc họp báo, Ngoại trưởng Gemba dẫn những trao đổi giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nhật Bản hồi đầu thập niên 1970, mà nhiều đoạn trong đó đã được ấn hành như là văn kiện thể hiện lập trường của chính phủ vào tháng 10.2010.

Năm 1972, thời điểm Thủ tướng Kakuei Tanaka thăm Trung Quốc để khôi phục quan hệ giữa hai nước, ông Tanaka đã hỏi quan điểm của Thủ tướng Chu Ân Lai về cuộc tranh chấp này. Ông Chu Ân Lai cho biết ông "không muốn nói về điều đó vào lúc này".

Vị Thủ tướng Trung Quốc khi đó nói với ông Tanaka rằng, quần đảo trên trở thành một vấn đề vì vùng biển ngoài khơi có các mỏ dầu.

Theo lời ông Gemba, ông Chu Ân Lai còn nhận định rằng cả Đài Loan và Mỹ sẽ không mảy may quan tâm đến quần đảo này nếu ở đó không có dầu mỏ.

Ngoại trưởng Gemba cho biết: "Vấn đề với cuộc trao đổi này là ở chỗ, liệu chúng ta có thể khẳng định đã có một thỏa thuận như vậy? Quan điểm của chúng tôi là không có bất cứ thỏa thuận nào".

Nhật Bản coi chuỗi đảo nhỏ này là một bộ phận cố hữu của lãnh thổ Nhật Bản và khẳng định không tồn tại bất cứ tranh chấp nào liên quan đến chủ quyền của quần đảo này.

Cùng ngày, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Osamu Fujimura cho biết, chính phủ nước này sẽ duy trì cảnh giác đối với các tàu hải giám Trung Quốc đang ở vùng biển gần quần đảo Senkaku.

Ông nói: "Chúng tôi sẽ nỗ lực thu thập thông tin liên quan và duy trì giám sát thông qua Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản và các cơ quan hữu quan của chính phủ".

Trung Quốc: Nhật nên "ứng xử kiềm chế"

Ngày 19.9, Phó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng, Nhật Bản nên "kiềm chế trong cách ứng xử của mình" và ngừng xâm phạm chủ quyền của Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng bùng phát liên quan đến tranh chấp lãnh thổ giữa hai nước.

Trong khi đó, phát biểu trong chương trình truyền hình TBS tối 18.9 về việc cửa kính Đại sứ quán và một số tổng lãnh sự quán Nhật Bản ở Trung Quốc bị ném vỡ, Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda thể hiện ý định yêu cầu Trung Quốc bồi thường khi nói rằng "nếu có thiệt hại cho các doanh nghiệp, tòa nhà của Chính phủ Nhật Bản hoặc các công dân Nhật Bản, đương nhiên việc Trung Quốc phải chịu trách nhiệm là thông lệ".

Theo Tân Hoa xã và Reuters, cùng ngày, Vụ trưởng Vụ Châu Á - Châu Đại Dương Sugiyama thuộc Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã gọi điện cho Công sứ Đại sứ quán Trung Quốc để phản đối về việc người biểu tình Trung Quốc gây thiệt hại cho Đại sứ quán Nhật Bản và tàu của Cục Hải dương quốc gia Trung Quốc xâm phạm lãnh hải Nhật Bản.

Về phía Mỹ, Nhà Trắng bày tỏ hy vọng Nhật Bản và Trung Quốc giải quyết tranh chấp thông qua "các biện pháp hòa bình".