Trung Quốc đã chi gần 1 tỷ USD cho việc xây dựng một giàn khoan biển sâu 981 để hoạt động thăm dò tại vùng biển xa . Đây là giàn khoan của công ty dầu khí nhà nước Trung Quốc CNOOC và được mô tả là “lãnh thổ di động”.

Di chuyển sang vùng tranh chấp?

Cho đến nay, việc thăm dò ngoài khơi của CNOOC và hai “ông lớn” dầu khí nhà nước Trung Quốc là PetroChina và Sinopec Corp phần lớn giới hạn ở vùng nước dọc theo bờ biển hoặc gần với thềm lục địa Trung Quốc.

Trong khi đó, các chuyên gia năng lượng Trung Quốc cho hay Bắc Kinh cuối cùng rồi sẽ di chuyển giàn khoan này đến thăm dò tại những vùng biển sâu và nhiều dầu khí hơn ở Biển Đông. Những vùng biển này là nơi một số nước Đông Nam Á cũng tuyên bố chủ quyền. Với sự cải thiện trong công nghệ khoan ngoài khơi của Trung Quốc, việc CNOOC tiến sâu vào những khu vực ở giữa và phía Nam Biển Đông chỉ còn là vấn đề thời gian.

Lin Boqiang, giáo sư và giám đốc của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Năng lượng tại Đại học Hạ Môn Trung Quốc, cho hay: "Nếu CNOOC không di chuyển giàn khoan đến vùng biển tranh chấp, các nước khác sẽ làm. Vậy tại sao CNOOC lại không?" Tuy nhiên, CNOOC đã từ chối cho biết có di chuyển giàn khoan 981 vào vùng biển tranh chấp hay không.

Thêm vào đó, sự triển khai giàn khoan CNOOC và việc có những đề xuất rằng Trung Quốc phát triển lĩnh vực chuyên môn cần thiết để xây dựng những thiết bị phụ trợ phức tạp khác, bao gồm cả tàu đặt đường ống, cho thấy việc thăm dò có thể di chuyển về phía nam nơi có vùng nước rất sâu. Trước đó, Tân Hoa Xã cho hay khoảng 70% các nguồn tài nguyên dầu khí tại Biển Đông nằm ở vùng biển sâu. Các nhà địa chất nói rằng hầu hết tài nguyên ấy có thể nằm ở những vùng nước sâu từ hàng trăm mét đến 3.000 m, có những nơi sâu đến 4.700m.

Miếng bánh hấp dẫn

Nguồn tài nguyên dầu khí phong phú được cho là nằm dưới trung tâm và phía nam của Biển Đông, nơi đang xảy ra tranh chấp. Ước tính trữ lượng dầu chưa được khai thác trong toàn bộ phạm vi biển này là từ 28 tỷ đến 213 tỷ thùng dầu, khiến truyền thông Trung Quốc gọi biển Đông là "Vịnh Ba Tư thứ hai".

Các khu vực nước sâu của Biển Đông vẫn chưa được khai thác, chủ yếu do căng thẳng giữa các bên tranh chấp đòi chủ quyền. Việc này khiến các công ty dầu và những công ty tư nhân xây dựng giàn khoan lo sợ về những phiền toái.

Tình trạng thiếu thiết bị cũng ngăn cản các công ty nước ngoài thăm dò vùng biển nước sâu của Biển Đông, thêm vào đó họ cũng miễn cưỡng đối với việc liên doanh để thăm dò những khu vực đang tranh chấp.

Trong khi đó, Trung Quốc muốn biến mộng thành thực sau khi đã phải chờ đợi mới có giàn khoan nước rất sâu này của riêng mình, và không dễ thuê các giàn khoan tư nhân. 90-100% các giàn khoan nước sâu đều đã được sử dụng.

 “Lãnh thổ di động”

Giàn khoan 981 thuộc sở hữu của CNOOC (Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc). Đây là một công ty có số vốn 89 tỷ USD với tài sản trải đều ở Indonesia, Iraq, Australia, châu Phi, Bắc và Nam Mỹ, và Trung Quốc.

Sử dụng giàn khoan 981, Trung Quốc lần đầu tiên có khả năng khoan dầu ở vùng biển sâu 3.000m. Giàn khoan này hiện đang khoan ở độ sâu chỉ 1.500 m. Đây là lý do khiến một số chuyên gia nói giàn khoan 981 này có thể được di chuyển đến phía nam.

Giàn khoan 981 dài 114 m, rộng 90 m, có năm tầng cao 136 m (tương đương tòa nhà 45 tầng). Trọng tải tịnh hơn 30.000 tấn. Diện tích boong tương đương sân vận động bóng đá đúng tiêu chuẩn. Giàn khoan này có đầy đủ hệ thống phục vụ cho 160 công nhân làm việc và nghỉ ngơi.

Đây là giàn khoan hoạt động như một pháo đài trá hình, là cơ sở nghiên cứu khoa học đại dương và nhà máy khoan dầu khổng lồ. Vì thế giới quan sát quan ngại nó sẽ là hiểm họa đối với các nước láng giềng về quốc phòng an ninh, về khai thác tài nguyên khoáng sản biển sâu.

Tuy nhiên, bất kỳ quyết định nào liên quan đến khu vực tranh chấp sẽ phải được giới hoạch định chính sách tại Bắc Kinh đưa ra, không phải là CNOOC. Một số nhà quan sát trong ngành cho biết bất kỳ sự thăm dò nào đều không thể tiến hành được trong khu vực khi căng thẳng vẫn cao. Dù vậy, người ta vẫn quan ngại rằng sự tìm kiếm dầu khí của Trung Quốc sẽ đưa Bắc Kinh tiến sâu vào khu vực tranh chấp tại Biển Đông và có khả năng xảy ra một cuộc đối đầu mới.