Công lý
Với tất cả những gì đã xảy ra trong thời gian vừa qua, Tiên Lãng, Văn Giang, Cái Răng… không còn chỉ là tên làng, tên đất. Các địa danh này đã trở thành biểu tượng của những xung đột nóng bỏng về đất đai. Thế nhưng, các xung đột nói trên vẫn mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm khổng lồ về tranh chấp đất đai.
Theo báo cáo của Thanh tra Chính phủ, trong những năm 2008 - 2011, có đến 70% trong số 1.571.500 lượt người và 672.990 đơn thư liên quan đến những khiếu nại, tố cáo về đất đai. Đất đai - hay đúng hơn là tranh chấp về đất đai - vì vậy đang là vấn đề nóng bỏng nhất của xã hội ta hiện nay. Đây là vấn đề có thể gây chia rẽ sâu sắc và gây mất ổn định xã hội nặng nề.
Tuy nhiên, giải quyết vấn đề tranh chấp đất đai trong khuôn khổ pháp luật hiện nay là điều không dễ. Thực tế cho thấy, nhiều nơi các quy định của pháp luật về đất đai đã được tuân thủ nghiêm chỉnh, thế nhưng tranh chấp vẫn cứ xảy ra, người dân vẫn không chấp nhận cách giải quyết của chính quyền. Như vậy, vấn đề đặt ra là phải tìm kiếm cho được một thứ luật phù hợp hơn với cuộc sống, một thứ luật hài hòa hóa được lợi ích của người nông dân, nhà đầu tư, cũng như lợi ích của quốc gia. Và sửa đổi Luật Đất đai hiện hành phải là ưu tiên hàng đầu trong chương trình lập pháp của Quốc hội.
Sửa đổi Luật Đất đai không phải là việc làm mới. Việc này chúng ta đã làm nhiều lần. Sau mỗi lần sửa đổi chúng ta cũng đã giải quyết được một số vấn đề cụ thể, nhưng lại phải đối mặt với một loạt vấn đề mới phát sinh. Thực tế cho thấy hoàn toàn không có căn cứ để khẳng định cứ lần sửa đổi sau là sẽ tốt hơn lần trước. Và nếu lần này chúng ta lại vẫn tiếp tục sửa đổi luật theo cách cũ, vấn đề tranh chấp đất đai chắc sẽ khó được giải quyết.
Một triết lý mới là rất cần thiết cho việc sửa đổi Luật Đất đai. Đó là các quy định của Luật Đất đai phải tiếp cận được với công lý. Công lý chính là sự kết tinh của lẽ phải, lương tri và đạo đức. Mặc dù, không phải ai trong số chúng ta cũng đều đưa ra được một định nghĩa bằng lời công lý là gì, nhưng ai trong chúng ta cũng mang tình yêu công lý trong tim. Cưỡng chế thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, vì lợi ích quốc gia sẽ được chúng ta chấp nhận. Cưỡng chế thu hồi đất vì lợi ích tư sẽ rất khó được đồng tình.
Xây dựng hệ thống pháp luật về đất đai nói riêng và toàn bộ hệ thống pháp luật nói chung tiệm cận công lý là một công việc to lớn và khó khăn. Tuy nhiên, với tình yêu công lý đã được lập trình sẵn trong gene di truyền, với sự chủ động hội nhập và tiếp thu thành tựu của thế giới văn minh, chúng ta nhất định sẽ thành công.