Hiệu quả giám sát
Quốc hội vừa thảo luận về một trong các hoạt động quan trọng của Quốc hội tại các kỳ họp là hoạt động giám sát.
Bên cạnh những tiến bộ rất đáng ghi nhận trong các khoá gần đây, thì phải thẳng thắn chỉ ra rằng: Chức năng giám sát thực thi pháp luật của Quốc hội, hiệu lực chưa mạnh, hiệu quả chưa cao. Nhìn vào lĩnh vực và ngành, địa phương nào cũng cho thấy thực trạng yếu, kém trên, mà trong tất cả các cuộc đại biểu Quốc hội gặp gỡ cử tri, đều nghe thấy được nỗi băn khoăn, bức xúc đó của cử tri. Điển hình là lĩnh vực đất đai có quan hệ trực tiếp đến lợi ích đất nước, quyền lợi thiết thân của người dân và lợi ích nhà nước, đã và đang là nóng nhất, chiếm tới trên 70% tổng số đơn thư, khiếu nại của nhân dân.
Hiến pháp năm 1992 quy định: “Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, bảo đảm sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả” (Điều 18). Điều 1, Luật Đất đai 1993 cũng quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý”. Hằng năm, Quốc hội và Chính phủ đều có nghị quyết về sử dụng hợp lý, tiết kiệm đất đai, nhưng đất đai đã và đang sử dụng lãng phí nhất.
70.000ha của 261 khu công nghiệp mới lấp đầy được 50%, 918 cụm công nghiệp địa phương với 40.000ha mới lấp đầy 25% số diện tích, nhưng vẫn xin cấp thêm đất, trong khi tài nguyên đất không tái sinh. Hàng vạn hécta khu kinh tế cửa khẩu, hiệu quả sử dụng rất thấp. Đó là chưa kể tình trạng xâm chiếm đất công, đất rừng trong nhân dân, biến đất công thành đất riêng trong một số cán bộ có chức quyền đang khá phổ biến. Qua báo chí phát hiện và khi gặp dân, các đại biểu Quốc hội đều ghi nhận và hứa sẽ phản ánh với cơ quan có trách nhiệm quản lý đất đai, nhưng phần rất lớn, đâu vẫn vào đó.
Từ sự kiện điển hình về đất đai cho thấy Quốc hội cần tăng cường và làm tốt hơn nữa chức năng giám sát, đặc biệt là hiệu lực, hiệu quả giám sát, không chỉ giám sát tại các cuộc họp Quốc hội, các lần nghe cơ quan nhà nước báo cáo, giải trình, mà cần xuống tận thực địa và đeo bám đến cùng việc cơ quan hành pháp thực hiện kết luận giám sát và kiến nghị của mình.
Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát, thiết tưởng Quốc hội và các đại biểu Quốc hội cần có phương thức giám sát phù hợp với quyền hạn, trách nhiệm của mình. Cách đi, cách làm việc và cách nói của đại biểu Quốc hội phải khác với cách làm của cơ quan thanh tra nhà nước, cách kiểm tra của tổ chức Đảng và các đoàn thể nhân dân.
Có thế mới khắc phục được tình trạng chồng chéo giám sát, thanh - kiểm tra gây khó khăn cho đối tượng liên quan, nhất là thực trạng đang phổ biến là ai cũng nghe, cũng ghi nhận và hứa hẹn, nhưng không ít vấn đề bức xúc của cử tri, của người dân bị tồn đọng, trì trệ, chậm trễ, trách nhiệm của quản lý không được minh định, kiến nghị và quyền lợi chính đáng của người dân không được đáp ứng thỏa đáng, thậm chí bị “buông xuôi” kéo dài và rơi vào im lặng!
Đan Tâm