Tai hoạ, nợ nần và nguy cơ phá sản

Nhiều ngư dân - chủ tàu bị cháy, bị giữ tàu hiện ngập trong đống nợ nần. Lục Nghĩa Minh - chủ tàu cá QNg 94799TS - cho biết: “Tàu QNg 94799 bị chúng cướp mất, coi như mất trắng cả tỉ đồng. Giờ lại còn món nợ vay đóng tàu chưa trả hết cho Ngân hàng NNPTNT chi nhánh Sa Huỳnh 190 triệu đồng, lãi suất 17%/năm, đến ngày 19.7 này là hạn phải trả. Thêm món vay nóng 50 triệu đồng để mua dầu nhớt ra khơi chuyến vừa rồi, lãi suất gấp 2 - 3 lần”.

Tương tự, gia đình có 4 anh em ngư dân Việt - Nam - Thống - Nhất cùng cậu ruột là Võ Ngọc Thạch bị trọng thương trên tàu, bị Trung Quốc thu toàn bộ tài sản và 1 tàu cá, giờ đối mặt với món nợ gần 1 tỉ đồng, quá nửa là vay Ngân hàng NNPTNT chi nhánh Sa Huỳnh, còn thì vay nóng.

Ông Phan Hiển - Chi hội trưởng Chi hội Nghề cá xã Phổ Thạnh - cho biết: “Khốn khổ nhất là đống nợ chồng chất của các ngư dân sau khi gặp tai họa trở về. Nhà cửa đều cầm cố, thế chấp ngân hàng và chủ nợ, họ thật sự lâm bước đường cùng. Nếu không có sự giúp đỡ kịp thời từ Nhà nước, cộng đồng, hoặc sự dãn nợ, khoanh nợ của ngân hàng, thì họ cầm chắc phá sản”.

Tại tỉnh Quảng Nam, ông Dương Văn Hải - ở xã Tam Giang, huyện Núi Thành, chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu cá QNa 91054 bị cháy, chìm dưới lòng biển ngoài khơi quần đảo Trường Sa ngày 10.6 - cũng đang khốn đốn với món nợ khổng lồ. Chiếc tàu ông Hải mua cách đây 2 năm, có công suất 500CV, trị giá 1,9 tỉ đồng, ngư cụ của các ngư dân khoảng 20 triệu đồng, tiền dầu máy, lương thực thực phẩm... khoảng 600 triệu đồng, công sức của gần 1 tháng câu mực, được hơn 1 tấn mực khơi, tổng cộng hơn 3 tỉ đồng cháy sạch trong cơn tai nạn.

Ông Hải ngậm ngùi: “Mua tàu tốn 1,9 tỉ đồng, thì hết 800 triệu vay Ngân hàng NNPTNT chi nhánh Núi Thành, lãi suất 1,45%/năm, giờ vẫn còn nợ 650 triệu. Còn lại thì đành vay ngoài, giờ còn nợ 750 triệu đồng, lãi suất đến 20%/năm. Giờ nhà cửa bị cầm cố, biết đào đâu ra tiền mà trả đống nợ nần, rồi còn đóng tàu để ra khơi trả nợ, kiếm cơm”.

Việc mua bảo hiểm cho ngư dân trước giờ xuất bến ở Quảng Ngãi lâu nay bị “bỏ rơi” - ảnh: Thanh Hải

Cái khó... bó cái khôn

Nếu như ở TP.Đà Nẵng, 100% ngư dân đánh bắt xa bờ đã được chính quyền trích ngân sách, mua tặng bảo hiểm miễn phí để ra khơi, hành nghề, thì đến nay, tại Quảng Ngãi, việc mua bảo hiểm cho ngư dân trước giờ xuất bến bị “bỏ rơi” cho ý thức tự thân của ngư dân. Phó Chủ tịch Nghiệp đoàn Nghề cá xã An Hải, huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi - ông Nguyễn Quốc Chinh - cho biết: Toàn đảo có 20.000 dân, phần lớn đàn ông đều đi biển trên 500 con tàu của toàn huyện.

Thế nhưng, cho đến nay, chưa hề có sự hỗ trợ nào cụ thể để giúp ngư dân có được bảo hiểm tính mạng khi ra khơi. Nếu chỉ trông chờ vào ý thức tự thân của từng ngư dân thì việc mua bảo hiểm cho ngư dân sẽ khó hiện thực.

Nhiều người cũng biết rằng nếu có bảo hiểm, khi hoạn nạn sẽ có nguồn chi trả để chữa bệnh, thậm chí lo hậu sự, nhưng cũng vì khó khăn về kinh tế nên họ còn né tránh. Mặt khác, việc mua bảo hiểm hiện do chủ tàu chịu trách nhiệm, nhưng nhiều tàu lại làm ngơ, không mua đủ cho bạn hoặc mua không đúng tên người đi biển. Chủ yếu là họ đối phó với lực lượng biên phòng khi kiểm tra hải trình xuất bến.

Cũng theo ông Chinh, sau khi thành lập Nghiệp đoàn Nghề cá An Hải, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã tài trợ 1 tỉ đồng, mua 100 bảo hiểm để tặng cho những ngư dân khó khăn, bị mất tàu, hoạn nạn... tại Lý Sơn. Tuy nhiên, điều khó hiểu là mức phí mua mỗi hợp đồng bảo hiểm lên đến 10 triệu đồng, song mức đền bù chỉ 8 triệu/1 trường hợp bị thương và chỉ... 2 triệu/người chết (?). Trong khi đó, tại Đà Nẵng, cho đến thời điểm hiện nay, 100% trong số 2.998 ngư dân hành nghề trên biển, trên những con tàu có công suất 50CV trở lên đã được chính quyền hỗ trợ, mua tặng miễn phí bảo hiểm. Mức phí bảo hiểm dù chỉ có 64.000 đồng/người/năm, nhưng mức bồi thường tối đa lên đến 20 triệu đồng/trường hợp (chết, mất tích).

Việc mua bảo hiểm cho thân vỏ tàu, máy, trang thiết bị và ngư cụ cũng chưa có ràng buộc cụ thể nào. Thuyền trưởng tàu QNg - 66101 Lê Vinh - thôn Đông, xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi - cho biết, kinh phí mua bảo hiểm cao, song việc đền bù khó khăn, không được cao nên ngư dân cũng không thiết tha với việc mua bảo hiểm con tàu, ngư cụ. Đặc biệt, với việc bị nước ngoài bắt, thu tàu thì dù có mua bảo hiểm thì cũng không được đền bù. Vì thế, phần lớn ngư dân chưa đầu tư vào bảo hiểm.

PVI thành lập Quỹ Bảo hiểm an ngư Ông Trương Quốc Lâm - TGĐ Cty bảo hiểm PVI - cho biết: PVI đang xây dựng đề án thành lập Quỹ Bảo hiểm an ngư, dự kiến sẽ ra mắt trong tháng 7 này với mục tiêu bảo hiểm cho ngư dân ra khơi phải chịu nhiều rủi ro, thậm chí sạt cả cơ nghiệp nếu chẳng may tàu bị chìm, hoặc gặp sự cố ngoài biển. Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) đã chỉ đạo Cty mẹ của bảo hiểm PVI là PVI Holdings thành lập quỹ này. Lúc đầu, quỹ chỉ có 2 thành viên với số vốn khoảng 2 tỉ đồng. Nhưng hiện Bộ Nội vụ đang hướng dẫn thành lập quỹ theo quy định mới. Sắp tới, quỹ sẽ có 3 thành viên và số vốn sẽ hơn 5 tỉ. Quỹ còn huy động nguồn vốn an sinh xã hội của các đơn vị thuộc tập đoàn để hỗ trợ nhiều hơn cho ngư dân. Năm 2011, bảo hiểm PVI phối hợp với Hiệp hội Nghề cá triển khai hỗ trợ bảo hiểm cho ngư dân Quảng Ngãi, Phú Yên và Đà Nẵng với khoảng 50 ngư dân được nhận tham gia bảo hiểm, số tiền 400 triệu đồng/tàu. Sau khi triển khai bảo hiểm, người dân rất phấn khởi, vì từ nay họ có điểm tựa vững chắc là Cty bảo hiểm.     Quỳnh Trang Tàu cá thuộc Nghiệp đoàn Nghề cá An Hải bị bắt, tịch thu sẽ được đền bù Một cán bộ đại diện Cty Bảo Minh TPHCM cho biết, hiện việc mua bảo hiểm vật chất đối với tàu cá đi biển như truyền thống xưa nay của ngư dân, nếu bị bắt, thu tàu thì bảo hiểm không đền bù. Tuy vậy, để hưởng ứng lời phát động của Tổng LĐLĐVN, chương trình Tấm lưới nghĩa tình của Quỹ Tấm lòng vàng Lao Động, sắp đến (14.7) Bảo Minh sẽ triển khai hỗ trợ bảo hiểm vật chất cho tàu cá ngư dân thuộc Nghiệp đoàn Nghề cá An Hải, huyện đảo Lý Sơn. Phương thức mở rộng phạm vi bồi thường trong hợp đồng, có phần rủi ro chiến tranh. Trong đó có việc bị bắt, thu tàu, phá tàu... Trường hợp ngư dân bị nước ngoài bắt, thu tàu sau 3 tháng, Bảo Minh sẽ xem như tổn thất hoàn toàn thực tế. Mức đền bù sẽ tối đa. Cũng dịp phát động lần này của Tổng LĐLĐVN, Bảo Minh sẽ hỗ trợ bảo hiểm vật chất cho 20 tàu thuộc Nghiệp đoàn Nghề cá An Hải với mức đền bù tối đa là 14 tỉ đồng. Trong đó, 1 tàu bị tổn thất hoàn toàn sẽ thụ hưởng mức đền bù tối đa là 700 triệu đồng.       An Thượng