Đức Thánh cha Benedict XVI tự nguyện từ bỏ ngôi vị giáo hoàng là tin bất ngờ không chỉ đối với các tín hữu, mà cả đối với các thành viên Giáo hội Roma. Lý do chính thức được công bố vì tuổi già, sức yếu xem ra không được nhiều người tán thành. Trong dư luận đã xuất hiện các phương án khác nhau về lý do thật sự để Đức Giáo hoàng từ nhiệm. Tuy nhiên, những đồn đoán xem ra không đúng với thực chất của vấn đề. Trả lời phỏng vấn Đài “Tiếng nói Nước Nga”, Tổng Thư ký Hội nghị Giám mục Công giáo Nga - cha Igor Kovalevsky - cho biết: “Tôi không nhìn thấy bất cứ điều gì bất thường. Đức Thánh cha đã giải thích nguyên nhân thực sự của việc ngài ra đi. Ngài làm điều đó vì lợi ích của giáo hội, sau khi đánh giá sức khỏe của bản thân và như vậy đã thể hiện lòng can đảm và sự khiêm nhường cao nhất...”.

Trong thánh lễ cuối cùng của mình, Đức Thánh cha Benedict XVI đã kêu gọi người Công giáo phải nhớ rằng “Đức tin không có hành động cũng giống như cái cây không có trái”. Nhân việc này, nhiều nhà phân tích đã bàn về những “vấn đề” trong Giáo hội Công giáo, có ngay từ thời Đức Giáo hoàng John Paul II. Nhà nghiên cứu tôn giáo Yuri Tabak khẳng định rằng quả thật là có các vấn đề thực sự tồn tại và cần giải quyết: “Một số lượng lớn người Công giáo- ví dụ như ở Châu Phi, có đến 80% bị AIDS. Trong khi, nhà thờ vẫn cấm các biện pháp tránh thai với tư cách là biện pháp tự nhiên ngăn chặn nạn phá thai. Ngoài ra, có một vấn đề nghiêm trọng là đời sống độc thân của giáo sĩ. Có một số linh mục- hơn 70.000 người- đã từ bỏ Giáo hội Công giáo, lập gia đình. Đó còn là vấn đề với ấu dâm mà Giáo hội Công giáo che giấu. Vì vậy, cần phải có các thay đổi cho giáo hội trở về với tầm cao mong muốn. Có lẽ, cần một giáo hoàng trẻ trung hơn, khỏe mạnh hơn, tiến bộ hơn; nhưng đó cũng là vấn đề lựa chọn giữa con đường bảo thủ và tiến bộ, và điều đó luôn luôn khó khăn”.

Sau khi giáo hoàng hiện tại thoái vị, có nhiều dự đoán về người đứng đầu Vatican trong tương lai. Trong số ứng cử viên có các hồng y từ Italia, Đức, Canada và hai vị từ Châu Phi. Đặc biệt, hai hồng y từ Châu Phi rất được công chúng quan tâm. Bởi lẽ, trong lịch sử Giáo hội Công giáo La Mã chưa hề có tiền lệ; và thứ hai, họ có thể tạo điều kiện thuận lợi cho Kitô giáo trở lại Châu Phi và Trung Đông. Tuy nhiên dù thế nào đi nữa, tương lai của Giáo hội Công giáo La Mã cũng trực tiếp phụ thuộc vào vị giáo hoàng sắp được lựa chọn. Trả lời phỏng vấn Đài “Tiếng nói Nước Nga”, Thư ký Ủy ban Đối ngoại giáo hội - Tổng linh mục Dimitry Sizonenko - cho biết: “Ngay cả nếu như tân giáo hoàng có quan điểm tự do hơn Giáo hoàng Benedict, ông vẫn sẽ không thể xa rời lời răn của Giáo hội Công giáo”.

Được biết, sau khi về nghỉ, Đức Thánh cha Benedict XVI sẽ sống một thời gian trong khu dinh thự mùa hè Castel Gandolfo, sau đó có kế hoạch chuyển đến tu viện chiêm niệm, thực tế đây là ngôi nhà cũ của người làm vườn ở Vatican. Tên tuổi người đứng đầu mới của Giáo hội Công giáo sẽ được công bố trong cuộc họp kín bầu giáo hoàng. Hiện có tin, cuộc họp đó có thể sẽ được tổ chức  trước ngày 15.3.