Đây là một trong những biện pháp được đẩy mạnh trong năm 2013 nhằm giảm tỉ lệ LĐ ở lại cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc, mở ra cơ hội cho hàng chục ngàn LĐVN đang có nguyện vọng đi làm việc tại Hàn Quốc.

Hơn 53% LĐVN “chui”

Theo Phó Giám đốc TT LĐNN Lương Đức Long: Từ tháng 6.2004, khi Bộ LĐTBXH VN đã ký kết bản ghi nhớ với Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc về việc đưa LĐVN sang làm việc tại Hàn Quốc theo chương trình EPS, đến nay VN đã đưa trên 70.000 LĐ sang làm việc tại Hàn Quốc.

Người LĐ sang làm việc tại Hàn Quốc theo chương trình này chỉ phải chi ở mức tối thiểu để làm thủ tục (630USD), có thu nhập cao (bình quân từ 900 – 1.200USD/tháng), cá biệt có những LĐ thu nhập từ 1.500-2.000USD/tháng kể cả làm thêm.

Hằng năm, LĐVN làm việc tại Hàn Quốc chuyển về nước ước tính trên 700 triệu USD. Từ cuối năm 2010, phát sinh vấn đề LĐVN sau khi hết hạn hợp đồng không về nước mà ở lại làm việc, cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc.

Theo thống kê của Hàn Quốc, đến hết năm 2012, tỉ lệ LĐVN hết hạn hợp đồng không về nước tiếp tục tăng (khoảng trên 50%), trong khi tỉ lệ chung của LĐ nước ngoài thuộc 15 nước làm việc tại Hàn Quốc chỉ ở mức 20%. Vì vậy, vừa qua Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc chưa ký gia hạn bản ghi nhớ (hết hạn vào ngày 29.8.2012).

Hệ lụy của việc trên là hơn 12.000 hồ sơ đăng ký dự tuyển đi làm việc tại Hàn Quốc của những LĐVN đạt yêu cầu qua kỳ kiểm tra tiếng Hàn trong năm 2010 và cuối tháng 12.2011 đã được đưa lên mạng của phía Hàn Quốc sẽ không được giới thiệu để chủ sử dụng lao động Hàn Quốc lựa chọn, kể cả những LĐ vừa tham dự kỳ kiểm tra tiếng Hàn trên máy tính cuối tháng 8.2012 để đăng ký dự tuyển đi làm việc tại Hàn Quốc trong lĩnh vực nông nghiệp.

Việc làm này của LĐVN không chỉ vi phạm hợp đồng ký với chủ sử dụng lao động, vi phạm pháp luật của Hàn Quốc mà còn vi phạm quy định của pháp luật VN về XKLĐ. Tình trạng này làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh LĐVN tại Hàn Quốc và có thể dẫn đến việc Hàn Quốc dừng tiếp nhận LĐVN.

Theo số liệu thống kê của TT LĐNN, tại Thái Bình, năm 2012 chỉ có 88 LĐ về nước trong tổng số 407 LĐ hết hạn hợp đồng, 321 LĐ ở lại cư trú bất hợp pháp, chiếm tỉ lệ 78,9%; riêng huyện Đông Hưng (nơi diễn ra hội thảo ngày 1.3) chỉ có 7/46 LĐ về nước (39 LĐ ở lại cư trú bất hợp pháp- chiếm 84,8%).

Một số huyện khác như: Vũ Thư có 79/97 LĐ chưa về nước; Hưng Hà: 33/43, Tiền Hải: 42/59, Kiến Xương: 48/58; Quỳnh Phụ: 22/31; Thái Thụy: 32/41 và TP.Thái Bình là 26/32. Sáu tháng đầu năm 2013, Thái Bình sẽ có thêm 230 LĐ hết hạn hợp đồng phải về nước, nhưng tính đến hết tháng 2.2013 mới có 49 LĐ về nước. Hiện nay, tỉnh Thái Bình còn 312 LĐ có hồ sơ còn hiệu lực trên mạng, chờ chủ sử dụng Hàn Quốc lựa chọn.

Tại tỉnh Phú Thọ, theo thống kê của Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc, năm 2012 có 286 LĐ, 6 tháng đầu năm 2013 có 160 LĐ hết hạn hợp đồng   phải về nước. Nếu số lao động này không về nước mà ở lại cư trú và làm việc bất hợp pháp tại Hàn Quốc, thì hồ sơ của 475 LĐ Phú Thọ còn hiệu lực trên mạng sẽ không có cơ hội được lựa chọn để sang Hàn Quốc làm việc.

Còn cơ hội, nếu ...

Phát biểu tại hội thảo, ông Đào Công Hải- Phó Cục trưởng Cục QLLĐNN - nhấn mạnh: “Mong rằng, với sự quan tâm chỉ đạo của UBND 2 tỉnh, sự vào cuộc quyết liệt, có hiệu quả của các cấp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể, các cơ quan thông tin đại chúng, của bản thân các gia đình đang có người thân cư trú, làm việc tại Hàn Quốc, tỉ lệ LĐ hết hạn hợp đồng không về nước ở lại cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc của 2 tỉnh sẽ giảm xuống dưới 40% vào cuối quý II/2013, góp phần giảm tỉ lệ LĐ cư trú bất hợp pháp chung của LĐVN tại Hàn Quốc, làm cơ sở để Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc xem xét ký lại bản ghi nhớ, tiếp tục tiếp nhận mới LĐVN sang Hàn Quốc làm việc theo chương trình EPS”.

Ông Hải cũng đề nghị, các tỉnh cần giao chỉ tiêu cho huyện, huyện giao cho xã, thôn và đến từng gia đình có kế hoạch vận động LĐ về nước với các mốc thời gian kèm theo. Nếu gia đình nào làm tốt cần được tuyên truyền, khen thưởng; ngược lại, gia đình nào chưa tốt cũng nêu trên các cơ quan phương tiện thông tin đại chúng của địa phương.

Từ thực tế tại địa phương, ông Hà Kế San – Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo XKLĐ tỉnh Phú Thọ- thừa nhận: Nguyên nhân LĐ ở lại có phần trách nhiệm của cấp ủy Đảng trong việc tuyên truyền chưa tốt. Tại hội nghị, ông San chính thức giao nhiệm vụ cho lãnh đạo huyện chỉ đạo các xã, phường, thị trấn rà soát lại chính xác số lượng LĐ, địa chỉ cụ thể của LĐ   hiện đang ở Hàn Quốc, chưa về Việt Nam, trong đó phải “chốt” được thời điểm LĐ đó về nước.

Với những địa phương còn số lượng LĐ lớn ở Hàn Quốc như TP. Việt Trì, Lâm Thao, Hạ Hòa, lãnh đạo địa phương phải tổ chức hội nghị tuyên truyền những ưu điểm của việc LĐ về đúng hạn, hệ lụy nếu về quá hạn...

Với các gia đình có con em đang làm việc ở Hàn Quốc, đề nghị phải ký cam kết thực hiện, nâng cao ý thức với cộng đồng dân cư. Với Sở LĐTBXH tỉnh, phải thường xuyên báo cáo với tỉnh về số LĐ trong tỉnh chưa về nước, tham mưu cho tỉnh các giải pháp để giảm tỉ lệ LĐ cư trú bất hợp pháp.