Cần xin lỗi nhân dân

“Điều lãnh đạo TP. Hải Phòng cần phải làm bây giờ là xin lỗi nhân dân chứ không phải là nhận trách nhiệm tập thể một cách chung chung”- nguyên Phó Tổng thanh tra Chính phủ Vũ Phạm Quyết Thắng đã đặt vấn đề như vậy sau khi Thành ủy Hải Phòng công khai thông tin về việc xử lý vụ cưỡng chế thu hồi khu đầm của ông Đoàn Văn Vươn.

Ông có đánh giá gì về việc đình chỉ một loạt cán bộ có liên quan, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng cũng xin nhận trách nhiệm trước Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Đảng bộ, nhân dân?

- Đến thời điểm này, bên cạnh việc xử lý nghiêm khắc những cán bộ cấp dưới vi phạm, điều lãnh đạo TP cần làm là có lời xin lỗi nhân dân. Nếu cán bộ ở đây ý thức được trách nhiệm, dám nhận trách nhiệm và xin lỗi nhân dân thì tôi tin sự việc đã không phức tạp và gây bức xúc lớn đến như vậy trong dư luận nhân dân kéo dài suốt thời gian qua.

Nhưng tại cuộc họp báo, Bí thư Thành ủy Hải Phòng đã khẳng định “đợi khi có kết luận rõ ràng, việc xin lỗi sẽ được tính toán cụ thể”?

- Tôi không tin đồng chí Bí thư Thành ủy lại phát biểu như vậy, có sự nhầm lẫn chăng? Vì một lời xin lỗi trước sai phạm của địa phương mình mà lại phải khó khăn đến thế. Để xảy ra một vụ việc nghiêm trọng như vậy gây tâm lý sáo trộn, bất an trong đời sống xã hội, gây dư luận xấu, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân đối với Đảng và cơ quan nhà nước...Vậy mà chỉ một lời xin lỗi, lãnh đạo TP Hải Phòng vẫn phải cân nhắc và chờ kết luận.

Tôi nhớ cách đây không lâu ở Nhật Bản một Bộ trưởng chỉ phát biểu lỡ lời. Ngay lập tức sau đó ông lên Truyền hình Quốc gia xin lỗi người dân và nộp đơn từ chức. Văn hóa đó quá hay nhưng bao nhiêu năm qua chúng ta vẫn chưa với tới. Tôi nghĩ chỉ có sự thành tâm trong nhận lỗi và dũng cảm xin lỗi mới lấy lại được niềm tin trong nhân dân. Người dân chờ đợi điều đó hơn là thông điệp “Ban Thường vụ xin nhận trách nhiệm trước Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng bộ và nhân dân thành phố”. Đó là cách nhận trách nhiệm chung chung theo kiểu “công của tôi, lỗi của chúng ta” vốn đã tồn tại quá lâu

Một việc cưỡng chế cá thể ở cấp huyện nhưng hậu quả là nó buộc Thủ tướng phải yêu cầu báo cáo và đích thân phải chủ trì cuộc họp giải quyết. Việc đó nói lên điều gì thưa ông?

- Đó là minh chứng rõ nhất cho sự thiếu tinh thần trách nhiệm của cán bộ cơ sở và cán bộ lãnh đạo của TP. Hải Phòng.  Nó cũng báo động về kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ. Việc phân cấp hành chính đã quá rõ ràng, luật pháp về lĩnh vực này đã quy định khá chặt chẽ và cụ thể theo đó mỗi cấp hành chính đều có quyền năng và trách nhiệm, nghĩa vụ cụ thể. Nhưng chính quyền cấp dưới chậm trễ, đùn đẩy

Phải dùng mệnh lệnh của người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước để trực tiếp xử lý một việc cụ thể ở cấp huyện là điều tối kỵ.

Bằng kinh nghiệm của những năm công tác, tôi cho rằng chỉ cần các cơ quan chức năng có thông tin đầy đủ đến Thủ tướng để xin ý kiến chỉ đạo giúp Hải Phòng trực tiếp giải quyết vụ việc. Đưa người đứng đầu Chính phủ vào vụ việc như thế là không đúng thẩm quyền và chức trách cần thiết. Bằng tất cả công việc của mình tôi nghĩ để Thủ tướng phải bận tâm nhắc Hải Phòng xử lý việc này đã là quá lắm rồi. Huống hồ Thủ tướng phải nhiều lần yêu cầu thành phố báo cáo. Không thấy thỏa mãn, Thủ tướng  buộc phải chỉ đạo các Bộ vào cuộc kiểm tra và đích thân chủ trì cuộc họp xử lý.

Sau quá trình giám sát, điều mà đoàn công tác của TƯ  MTQT lo ngại là “hố ngăn cách giữa người dân và chính quyền”, còn Thành ủy Hải Phòng thì nhận ra bài học về công tác dân vận? Với kinh nghiệm của ông, điều gì cần rút ra nhất sau vụ việc này?

- Có quá nhiều bài học sâu sắc cần được rút ra sau sự việc này. Vụ ông Đoàn Văn Vươn là vụ việc cá thể nhưng không phải là đơn nhất. Báo cáo của Chính phủ hằng năm cho thấy, số vụ khiếu nại về đất đai trong dân luôn chiếm tới gần 80% trong tổng số vụ khiếu nại, cho thấy lòng dân chưa yên và hệ thống những quy định của nhà nước về vấn đề này còn nhiều tồn tại, bất cập.

Sau vụ việc này điều cần thiết nhất là phải rà soát lại chính sách pháp luật, trong đó đặc biệt là chính sách pháp luật về đất đai, về tổ chức bộ máy, kỷ luật công vụ và chính sách pháp luật đối với nông nghiệp, nông thôn và nông dân. Làm sao để đất đai luôn nằm trong tay nông dân và nhà nước cần có chính sách để họ yên tâm sản xuất và giữ đất. Một đất nước gắn với nền văn minh lúa nước, 70% số dân cư sống ở nông thôn mà phải chứng kiến người dân mất ruộng ly hương, ly nông, đời sống bấp bênh hơn trước là một điều đáng phải suy ngẫm và đau xót.

Ở đây còn có bài học cho các đoàn thể chính trị xã hội: MTTQ, Hội Nông dân cấp cơ sở ở đâu và nói gì trong vụ việc này. Vấn đề không chỉ là đến khi hậu quả rồi cấp trung ương mới cử đoàn xuống kiểm tra rồi kiến nghị

Nếu được chọn làm tư vấn, ông sẽ tham mưu gì cho Thủ tướng trong xử lý vụ việc này?  

- Tôi sẽ cố gắng thúc đẩy theo hướng không phải để Thủ tướng tham gia trực tiếp vào việc xử lý vụ việc như ở Hải Phòng, vì ông còn quá nhiều việc phải làm. Nhiều vấn đề nổi cộm chưa được khắc phục hết. Với bộ máy chức năng của VPCP sau khi được ý kiến chỉ đạo của ông có đủ điều kiện để hỗ trợ Hải Phòng xử lý vụ viẹc một cách êm thấm.

Khi mà cả hệ thống chính trị đã vào cuộc, tôi tin Thủ tướng có đủ thông tin và bộ máy giúp việc để xử lý vụ việc này. Xin không nói về những khái niệm công tâm, khách quan, đúng pháp luật...vì tất cả những điều đó đã trở thành nguyên tắc tối thượng trong thực thi công vụ. Tôi chỉ muốn nhấn mạnh rằng hãy nhanh chóng rà soát lại hệ thống các quy định của pháp luật trong đó đặc biệt là chính sách pháp luật đất đai, chính sách tam nông và đạo đức, kỷ luật, kỷ cương công vụ. Để việc thuộc thẩm quyền cấp huyện, cấp huyện đủ sức giải quyết. Không đùn đẩy, né tránh, đẩy việc cấp cơ sở lên cho Thủ tướng.

Hãy để và buộc mỗi cấp chính quyền của mình phải hoàn thành được trọng trách của mình.