PV Báo LĐ đã khảo sát thực trạng giao thông tại một số tỉnh, thành khu vực Đông Bắc Bộ.

Quảng Ninh: Ngon đâu vạc đấy

QL18A - tuyến giao thông chính nối thủ đô Hà Nội và các tỉnh lân cận với Quảng Ninh - dù được nâng cấp nhiều lần, nhưng lúc nào cũng như đường làng, một phần bởi các nhà máy, công xưởng... chiếm dọc hai bên đường. Xen kẽ đó là các khu dân cư, khu đô thị mới.

Tất cả các con đường mới mở trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đều rơi vào tình trạng: Đường mở tới đâu, nhà “bâu” tới đó. Huyện Đông Triều và TP.Uông Bí làm 2 con đường tránh để giảm tải cho nội thị, nhưng vừa làm xong thì nhà cửa đã mọc san sát hai bên đường. Vì lẽ đó, TP.Uông Bí đang có kế hoạch mở tiếp... đường tránh mới, thay thế cho con đường tránh mở cách nay không lâu.

Theo một quan chức ngành GTVT địa phương, những vi phạm ảnh hưởng đến an toàn và phát triển giao thông chủ yếu thuộc về các cơ quan nhà nước. Đặc biệt là người quản lý quy hoạch thiếu tầm nhìn, “ngon đâu vạc đấy”.

Nam Định: “Cả làng cùng sai”

QL21 từ TP.Nam Định đến thị trấn Thịnh Long (huyện Hải Hậu) được chia làm 2 đoạn. Đoạn từ TP.Nam Định xuống Lạc Quần dài 23,8km, thiết kế theo tiêu chuẩn cấp III đồng bằng; đoạn Lạc Quần - Thịnh Long dài 34,4km thiết kế theo tiêu chuẩn cấp IV đồng bằng. Tổng mức đầu tư toàn tuyến hơn 1.156 tỉ đồng, thông xe vào tháng 1.2012.

Theo quy định, đối với đường cấp III đồng bằng, mỗi bên đường phải có 2m phần đất dùng để bảo vệ, bảo trì đường. Tiếp theo đó, giới hạn hành lang an toàn đường bộ là 13m. Tổng cộng tính từ taluy đường, mỗi bên phải có 15m mới đảm bảo theo quy định. Còn đối với đường cấp IV đồng bằng, con số này phải là 10m mỗi bên.

Khảo sát trên tuyến QL21 cho thấy, theo quy định trên, hầu hết các nhà dân nằm 2 bên QL này đều nằm trong hành lang ATGT. Nhiều nhà có vỉa hè, nhưng nhà vẫn nằm trong hành lang an toàn. Nhiều nhà không có vỉa hè, người dân bước khỏi nhà là ra... đường.

Anh Trịnh Huy Xanh (xã Nam Mỹ, huyện Nam Trực) - một hộ dân có nhà mặt đường QL21 - cho biết: “Nhà tôi bị lấy đi 21m2 đất để làm đường (chiều dài khoảng 4,5m), còn không bị thu hồi đất để làm hành lang an toàn. Tôi chỉ biết là Nhà nước lấy đất đến đâu để làm đường thì chấp hành thôi”.

Theo Phó GĐ Sở GTVT tỉnh Nam Định - ông Nguyễn Hữu Mịch - sở chỉ có thể thu hồi đất làm dự án, còn chưa thể thu hồi đất làm hành lang an toàn đường bộ. "Đất của những hộ hai bên mặt đường là có sổ đỏ. Mình chưa đền bù đất cho họ thì làm sao thu hồi lại để làm hành lang ATGT đường bộ? Cho nên, bảo rằng họ vi phạm cũng đúng; không vi phạm cũng đúng"- ông Mịch dẫn thêm: “Đây là tình trạng cả nước rồi, đâu chỉ riêng Nam Định”. Nghĩa là “huề cả làng”.

Hải Phòng: Tầm nhìn chóp mũi

Năm 2002, Hải Phòng khánh thành con đường xuyên bán đảo Đình Vũ. Khu vực này trở thành nơi có tốc độ phát triển nhanh  nhất Hải Phòng. Hằng ngày có trên 10 nghìn lượt xe ôtô, chủ yếu là xe tải nặng, xe container qua lại.

Chính vì mật độ lưu thông như vậy, tình trạng ùn tắc xảy ra như cơm bữa, nghiêm trọng nhất là đoạn từ ngã ba Nguyễn Bỉnh Khiêm nối tới đập Đình Vũ - nơi tập trung các bãi container.

Tháng 4.2010, Hải Phòng buộc phải triển khai dự án cải tạo, nâng cấp 2,4km đường - đoạn từ ngã ba Nguyễn Bỉnh Khiêm tới đập Đình Vũ - tổng kinh phí hơn 400 tỉ đồng. Nhưng ngay từ khi con đường cũ vừa khánh thành, các tổ chức, cá nhân đã xây nhà sát hai bên đường. Những khu đất còn trống thì đã được cấp “bìa đỏ”. Việc GPMB để sửa chữa con đường vô cùng chật vật. Riêng số tiền chi trả đền bù GPMB đã ngốn trên 100 tỉ đồng.

QL5 đi qua Hải Phòng dài 30km.  Theo quy định, từ mép đường vào sâu 30m là không được xây dựng. Thế nhưng, phần lớn dấu mốc này hiện đã bị các tường rào và nhà xưởng xây đè lên. Có chỗ chỉ cách mép QL từ 5 - 7m. QL10 (qua địa phận 4 huyện ở Hải Phòng, dài 50km), quy định hành lang ATGT là 15m. Nhưng rất nhiều đoạn qua các khu dân cư, nhà cửa xây dựng ngay sát mép đường...

Ông Đàm Xuân Lũy - GĐ Sở GTVT Hải Phòng - lý giải: “Dân không được xây dựng kiên cố trên đất hành lang ATGT, nhưng do Nhà nước chưa đền bù, nên đất vẫn là của họ. Thực ra , đó là lối quản lý nửa vời”. Một khi quản lý nửa vời, thì mọi chế tài xử lý có cũng thành ra không. Cuối cùng là triền miên TNGT, nền kinh tế cũng còi cọc đi vì hệ thống mạch máu chẳng ra mạch máu!