Trạm xử lý nước thải KCN Thọ Quang vừa đưa vào sử dụng đã lạc hậu. Ảnh: Thanh Hải
Khu công nghiệp thuỷ sản Thọ Quang, Đà Nẵng:
Ô nhiễm nghiêm trọng, nguyên nhân từ... chính quyền
Khu công nghiệp dịch vụ thuỷ sản Thọ Quang, Đà Nẵng bao gồm cảng cá với quy mô lớn nhất miền Trung, hình thành gần 10 năm, thu hút hàng chục DN thu mua, chế biến thuỷ sản; tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có hệ thống thoát và xử lý nước thải hoàn chỉnh.
Tình trạng gây ô nhiễm môi trường xảy ra liên tục, kéo dài nhiều năm, nhưng, giải pháp của chính quyền chỉ nửa vời, kéo dài và kém hiệu quả...
Tầm nhìn ngắn
Rõ nhất là tầm nhìn quy hoạch. Khi xây dựng KCN dịch vụ thuỷ sản Thọ Quang (quận Sơn Trà), chính quyền TP.Đà Nẵng không tính toán đến “sự có mặt” của cảng cá thương mại với quy lô lớn nhất miền Trung này. Lúc đó, ngân sách nhà nước đã đổ hàng chục tỉ đồng để hiện đại hoá cảng cá ở Thuận Phước (thuộc quận Hải Châu), trong đó có việc hoàn chỉnh hệ thống cầu cảng, hệ thống thoát và xử lý nước thải.
Nhưng, cảng cá Thuận Phước vừa bàn giao, hoạt động chưa được bao lâu thì buộc phải... đập bỏ, di chuyển sang KCN dịch vụ thuỷ sản Thọ Quang để “phù hợp với điều chỉnh quy hoạch mới” của TP, biến đất cảng cá (cũ) thành nền đất vàng. Hạ tầng ở KCN Thọ Quang thành chắp vá, không đồng bộ. Ô nhiễm bắt đầu trở thành “điểm nóng” với nhiều cuộc phản ứng, đối đầu giữa dân và các DN.
Nhân dân bức xúc, HĐND chất vấn liên tục tại nhiều kỳ họp. Trước tình hình đó, chính quyền TP quyết định đầu tư xây dựng 1 trạm xử lý nước thải vào năm 2010. Nhưng, cũng chính vì “cái nhìn ngắn”, nên nhà máy này lại không đủ công suất, không đáp ứng được việc xử lý. Trong một cuộc làm việc mới đây với Phó Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng (ngày 8.5), ông Nguyễn Điểu - GĐ Sở TNMT - cho biết, KCN Thọ Quang có 15 DN đang hoạt động, mức sử dụng nước thực tế từ 3.500-7.000m3/ngày đêm.
Trong khi đó, trạm xử lý nước thải tập trung chỉ có công suất 2.000m3/ngày đêm. Công nghệ lại lạc hậu, thường xuyên hỏng hóc (liên tiếp 2 sự cố nghiêm trọng đã xảy ra vào tháng 6 và tháng 10.2011) khiến người dân khu vực xung quanh bức xúc, kéo đến đập phá. Chính quyền đã phạt DN đầu tư – Cty Quốc Việt. Song, mọi nỗ lực của chính quyền lẫn Cty Quốc Việt cũng không giải quyết được nạn ô nhiễm.
Tiếp tục lãng phí
Sau mỗi “cuộc xung đột” giữa dân và DN gây ô nhiễm bùng nổ, UBND TP, ngành môi trường và các đơn vị liên quan thường họp, bàn, mổ xẻ những nguyên nhân gây ô nhiễm. DN chế biến thuỷ sản cho rằng họ bị phạt oan vì hệ thống đấu nối bất cập, tiền phí xử lý cao, nhà máy xử lý kém hiệu quả... Đơn vị vận hành trạm xử lý thì bảo do thiết kế, công suất không phù hợp, quá tải, nước thải của các DN vượt ngưỡng ô nhiễm...
Phần lớn các ý kiến đều đúng. Không có ai có lỗi trước thực trạng ô nhiễm này, chỉ có nhân dân phải hứng chịu suốt thời gian dài. Cũng tại cuộc họp, giải quyết điểm nóng ô nhiễm này, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Ngọc Tuấn đã cho biết sẽ đầu tư, xây dựng 1 trạm xử lý nước thải mới, có công suất 10.000m3/ngày đêm để thay trạm cũ. Kinh phí... chờ vay Ngân hàng Thế giới.
Không thấy ông Tuấn đề cập đến trách nhiệm của đơn vị, cá nhân trong quy hoạch, quản lý đầu tư, giới thiệu DN không đủ năng lực, mua thiết bị lạc hậu... xung quanh vấn đề gây điểm ô nhiễm tại đây. Ông Tuấn cũng chỉ đạo các đơn vị liên quan thực hiện hàng loạt giải pháp cấp thiết để hạn chế ô nhiễm trong thời gian hoàn tất dự án xây dựng mới này. Trước mắt, người dân vẫn phải tiếp tục “chung sống” với ô nhiễm, ít nhất thêm 1 năm.
Điều đáng nói, là trong các đồ án quy hoạch khu vực này, cũng chính UBND TP.Đà Nẵng đã phê duyệt, tính đến việc sẽ di chuyển cảng cá và cả KCN này đến địa điểm mới. Tương lai, khu vực này trở thành một khu đô thị du lịch hiện đại, thân thiện với môi trường. Vậy liệu có lãng phí khi đi vay cả chục tỉ đồng để xây mới một trạm xử lý nước thải tại đây?