“Cát tặc” ngang nhiên khai thác giữa sông Hồng (đoạn gần chân cầu Chương Dương).
Sông Hồng vẫn bị “khoét ruột”
Gần nửa năm, kể từ khi Bộ GTVT có văn bản chấn chỉnh việc khai thác cát trên hành lang đường thủy số 1, mới đây là văn bản của UBND TP.Hà Nội về việc phối hợp với Cục Đường thủy nội địa VN kiểm soát và chấn chỉnh việc khai thác cát trên sông Hồng, song đến nay, tình trạng vi phạm trong khai thác vẫn diễn ra...
Nhức nhối nạn “xẻ thịt” lòng sông, nhưng...
Tại khu vực gần Nhà máy đóng tàu Sông Hồng (Trần Phú, quận Hoàng Mai, HN) tồn tại nhiều điểm khai thác cùng lúc: Một bên là bãi khai thác cát của Cty CP xây dựng Sông Hồng, phía bên kia sông là bãi khai thác của một số cơ sở đóng tại địa bàn tỉnh Hưng Yên và các tàu hút tự do giữa dòng. Theo thống kê của Phòng CSGT đường thủy HN, đây chỉ là vài điểm khai thác cát trái phép đang tồn tại dọc sông Hồng, song các đối tượng này thường hoạt động không cố định nên khó kiểm soát.
Theo ông Đỗ Đức Thịnh - Chi cục trưởng Chi cục Đê điều và PCLB Hà Nội - việc khai thác đồng thời tại những điểm gần kề trên sông rất dễ gây ra tình trạng xói mòn, gây sạt lở đê. Đặc biệt, nó làm dòng chảy biến đổi, rất nguy hiểm cho các tàu thuyền khi qua đây.
Đứng trên cầu Thanh Trì nhìn xuống, hoạt động khai thác cũng diễn ra tấp nập. Tiếng động cơ hoạt động ầm ĩ, cùng với đó là từng lớp bụi mù mịt khi xe chở cát chạy qua.
Tại các khu vực bến đò: Bến phường Lĩnh Nam (quận Hoàng Mai), bến Vân Phúc (huyện Phúc Thọ)..., tình trạng khai thác cát diễn ra tràn lan, đe dọa trực tiếp đến an toàn của người và các phương tiện qua đây.
Theo thượng tá Nguyễn Văn Cương - Phó Trưởng phòng CSGT đường thủy HN - hiện trên sông Hồng có khoảng 30 điểm khai thác cát. Trong đó, chỉ có hai điểm khai thác trên bãi Nổi (đoạn Sơn Tây - Từ Liêm) là có giấy phép khai thác, còn lại hầu như là hoạt động không phép tập trung tại địa bàn các quận, huyện: Đông Anh, Long Biên, Hoàng Mai, Phú Xuyên...
Với đủ mọi loại phương tiện, từ tàu thuyền thô sơ đến hiện đại đều được các đối tượng sử dụng nhằm nạo hút lòng sông theo kiểu “ăn liền”: Cát được hút lên và xử lý tạm thời rồi chuyển sang thuyền nhỏ đưa vào bờ.
… khó xử lý “cát tặc” (!?)
Trước tình trạng khai thác cát trái phép, sai quy cách diễn ra tràn lan đe dọa an toàn, tính mạng của người và phương tiện qua sông trong mùa sóng cả, lực lượng chức năng, trực tiếp là Phòng CSGT đường thủy đã thường xuyên kiểm tra, xử lý các đối tượng vi phạm. Tuy nhiên, vì cái lợi trước mắt mà nhiều “cát tặc” vẫn ngang nhiên, hoặc lén lút khai thác... Theo tính toán, chi phí cho một mét khối cát khi khai thác lén lút từ 70.000 - 80.000 đồng, nhưng lại được bán ra với giá cao gấp 2 - 3 lần. Do vậy, “cát tặc” sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng khi bị xử lý.
Bên cạnh đó, việc các xã, phường cho các tổ chức, cá nhân thuê bến, bãi làm nơi chứa VLXD cũng góp phần làm gia tăng tình trạng khai thác cát trái phép, bởi trên thực tế, hằng năm những chủ tàu đã đóng góp phần không nhỏ cho ngân sách địa phương.
Theo ông Hồ Xuân Minh - Chủ tịch phường Trần Phú (quận Hoàng Mai): “Hiện việc xử lý các đối tượng này còn vướng đủ đường. Chỉ tính riêng việc tịch thu phương tiện cũng không có chỗ chứa, bởi mỗi chiếc tàu dài gần 20m, rộng 3m; cả giàn thuyền, tàu vi phạm bị tạm giữ thì không thể chứa hết. Đặc biệt, các chế tài xử phạt hiện vẫn chưa đủ sức răn đe, ngoại trừ lực lượng thanh tra cấp sở thì các cấp còn lại không có nhiều quyền hạn xử lý”.
Tuy nhiên, hiện các lý do mà các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương đưa ra liệu có thuyết phục trước tình trạng sông Hồng vẫn bị “khoét ruột” rất nóng bỏng hiện nay?