Bài 1: Lật tẩy cơ sở “sản xuất” mũ kém chất lượng

Đóng vai khách hàng mua MBH loại rẻ tiền, chỉ vài chục ngàn chiếc, được bày bán ở vỉa hè nằm dọc theo đường Nguyễn Kiệm, quận Phú Nhuận nối liền quận Gò Vấp và nhiều nơi khác tại TPHCM. Theo sự chỉ dẫn của các “đại lý”, chúng tôi lần theo các địa chỉ của các Cty, cơ sở sản xuất MBH trên địa bàn thành phố.

Xưởng sản xuất… “cu tèo”!

Bắt đầu là địa bàn quận Tân Phú, nơi tập trung khá nhiều các đầu mối cung cấp cho thị trường MBH kém chất lượng. Địa chỉ đầu tiên mà chúng tôi đến là cơ sở Trương Thị Nội, có đăng ký sản xuất, kinh doanh MBH. Tìm đến đúng địa chỉ được cung cấp, chúng tôi té ngửa vì địa chỉ này là một ngôi nhà cấp 4 tuềnh toàng, nằm sâu trong một con hẻm bêtông, đường Lạc Long Quân, phường 5, quận Tân Phú.

Xưởng sản xuất “cu tèo”, một người dân chỉ ngôi nhà theo địa chỉ chúng tôi tìm đến, bởi họ cũng bất ngờ vì nghe hỏi là xưởng sản xuất cứ tưởng nó hoành tráng lắm. Phía trước ngôi nhà là một quán bán hàng tạp hóa, như bánh kẹo, thuốc lá, kem đánh răng... đặc biệt chẳng hề thấy bóng dáng một chiếc MBH nào. Nhìn “xưởng” chỉ chưa đầy 50m2, vậy cơ sở này sản xuất MBH bằng cách nào? Sản phẩm làm ra, họ để nơi đâu, phương tiện máy móc?

Chầu chực, quan sát cả ngày cũng không thấy cơ sở này hoạt động làm ra chiếc MBH nào, chúng tôi bắt chuyện với những người xung quanh, thì được biết, trong ngôi nhà đó có lắp ráp MBH, chứ không có sản xuất. Lâu lâu họ chở về mấy bao hàng MBH rồi mang vào nhà. Chừng vài ngày sau thì có người đến chở đi cũng mấy bao hàng, nhưng lại là các loại MBH đã hoàn thiện để mang đi bỏ cho các đầu mối bán lẻ. Nếu như họ không mang đi giao hàng được thì sẽ có những người khác chở đi, thông thường là vào lúc đêm khuya để tránh sự chú ý của những hộ dân xung quanh.

Quả đúng như lời bà con hàng xóm cho biết, sau 2 đêm bí mật theo dõi, chúng tôi đã thấy một chuyến xe gắn máy của một người đàn ông phi như bay từ ngôi nhà này ra ngoài, chở theo một bao tải MBH, hàng được giao cho một người đứng chờ tại giao lộ đường 3.2 và Tạ Uyên (quận 11) rồi mất hút trong màn đêm.

“Sản xuất” bí mật như làm hàng… cấm!

Đóng vai khách hàng, PV Báo Lao Động hỏi muốn đặt lô hàng MBH với giá “bèo” tại cơ sở S.H quận Tân Phú. Người phụ nữ (tỏ vẻ là chủ) sau khi dò xét từ đầu đến chân rồi hỏi: “Anh mua số lượng bao nhiêu?”, sau khi nghe trình bày là mua số lượng ngàn chiếc, mang về miền Trung bán, chị ta liền vui hẳn lên. Trong lúc nghe người phụ nữ giới thiệu hàng loạt những chủng loại mũ giá từ 50.000-100.000 đồng/chiếc, chúng tôi ấn nhẹ trên vành mũ, lập tức chiếc mũ biến dạng, phần xốp bên trong bung ra...
Tiếp tục tìm đến một địa chỉ khác cũng ở địa bàn quận Tân Phú, có tên là Cty S.H, chúng tôi vẫn gặp cảnh bất ngờ với quy mô của Cty này. Nằm trên một con đường nhựa mới mở quanh co, khúc khuỷu, Cty này tuy đặt tại ngôi nhà khang trang hơn với xưởng “cu tèo” trong một ngôi nhà 3 tầng, nhưng đây là nhà dùng để ở chứ không phải là một xưởng sản xuất.

Tầng trệt của ngôi nhà dùng để chứa hàng, những thùng to được bao phủ bằng lớp giấy cacton dày. Những thùng hàng này được để tràn ra cả vỉa hè của con đường sau khi được bốc xuống từ các xe ôtô chở đến. Ở phía sâu trong căn nhà là những loại máy móc lỉnh kỉnh, nhưng cũng dùng để lắp ráp các chi tiết của MBH. Khi chúng tôi tiếp cận thì cũng đã chập choạng tối, một người phụ nữ trạc 40 tuổi đang ngồi trước cửa nhà với ánh mắt dò xét.

Những thùng hàng này, theo tìm hiểu của chúng tôi là các chi tiết cấu thành MBH được chuyển về đây để gia công. Như vậy, cái tên Cty chuyên sản xuất MBH cũng chỉ là lấy từng món linh kiện tứ xứ, khắp nơi rồi về đây ráp lại thành chiếc MBH. Vì nơi đặt Cty, chỉ thực sự là... nhà kho.

Ra vùng ven, huyện Bình Chánh, chúng tôi tiếp cận một Cty có đăng ký sản xuất MBH. Tọa lạc trên một khu đất rộng chừng 1.000m2, khu nhà xưởng của Cty H.Q được xây dựng khá quy mô. Hàng rào cao, cộng với 2 chiếc camera túc trực 24/24h để theo dõi những người ra vào. Trước cổng Cty là một tấm pano in hình các loại MBH do Cty sản xuất được in một cách sặc sỡ, nhiều màu sắc.

Với một thương hiệu MHB lạ hoắc, nhưng Cty này lại có hàng chục lao động tham gia sản xuất. Với các thùng hóa chất được chất cao hàng mét xung quanh khu xưởng, những sản phẩm do Cty này làm ra đa phần là được tiêu thụ tại thị trường các vùng quê nghèo ở các tỉnh thành miền Tây, miền Trung. Để biết thông tin về Cty, chúng tôi tìm mọi cách tiếp cận với loại hình hoạt động sản xuất rất... bí mật này!

Ngồi chờ suốt buổi, khoảng hơn 11h30, hàng chục công nhân đi ra khỏi cổng thì cánh cổng mới được mở rộng, lộ rõ xưởng sản xuất. Các thùng chứa phụ kiện hiện rõ ngay phía trước, sau đó là các thùng hóa chất màu xanh. Nhà xưởng thấp, được trang bị mấy chiếc máy không rõ chủng loại và nhiều bóng đèn được bật sáng.

Tiếp cận một chị trạc 30 tuổi làm công nhân trong xưởng, chị giữ thái độ im lặng khi chúng tôi hỏi trong xưởng có sản xuất MBH hay không. Chị ta chỉ về tấm pano, nói là sản xuất MBH, công việc của chị là tra quai, đến tháng ông chủ trả đủ lương là chị vui rồi nên cũng chẳng quan tâm đến việc MBH có chất lượng hay không, tuy nhiên chị này cũng không quên nói với theo, “hàng giá rẻ, thì chất lượng miễn bàn...”. (Còn tiếp)