Sự thống nhất ý chí là sức mạnh của Đảng. Trong ảnh: Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An ngày 17.10.	Ảnh: GIAO HƯỞNG
Sự thống nhất ý chí là sức mạnh của Đảng. Trong ảnh: Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An ngày 17.10. Ảnh: GIAO HƯỞNG

Đẩy mạnh xây dựng nhà nước pháp quyền

Mở đầu buổi hội thảo, PGS-TS Nguyễn Văn Động (ĐH Luật HN), người đã từng tham gia xây dựng Cương lĩnh chính trị cho ĐH Đảng X nêu ý kiến: “Từ lâu Đảng ta đã khẳng định dân chủ XHCN vừa là động lực, vừa là mục tiêu của cách mạng. Thế nhưng trong cương lĩnh vấn đề dân chủ XHCN được đề cập rất ít và được ghép vào phần IV – hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của Đảng. Theo tôi cần bổ sung vào cương lĩnh một phần độc lập trước phần IV. Phần bổ sung này sẽ có tên là: “Những định hướng hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa”, trong đó nêu lên những biện pháp chủ yếu của việc xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ ở nước ta trong điều kiện một Đảng cầm quyền và xây dựng nhà nước pháp quyền dân chủ ở Việt Nam.

Các biện pháp đó tập trung vào những lĩnh vực sau: a) Cải cách chế độ bầu cử ĐBQH, HĐND; b) Bảo đảm, phát huy quyền làm chủ của nhân dân; c) Tôn trọng và bảo đảm quyền con người; d) Bảo đảm và không ngừng mở rộng các quyền và lợi ích chính đáng của công dân; đ) Hoàn thiện các thiết chế dân chủ và các chế tài pháp lý bảo đảm thực hiện và phát huy dân chủ; e) Vai trò lãnh đạo của Đảng trong xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ ở nước ta.

Cần phải luật hoá quyền của Đảng

Đóng góp vào việc xây dựng mô hình tổ chức bộ máy nhà nước, GS-TS Đinh Văn Mậu đề nghị nên áp dụng chế độ chủ tịch nước là người nắm quyền lực thực sự chứ không chỉ là biểu tượng cho quốc gia. Bổ sung vào ý kiến này, PGS-TS Phạm Minh Đoan  khẳng định: “Việc nhất thể hoá giữa các chức vụ trong bộ máy đảng với nhà nước đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng và có hiệu quả. Chẳng hạn người đứng đầu đảng cầm quyền thì sẽ kiêm nhiệm chức vụ thủ tướng hoặc tổng thống. Ở Việt Nam đã thí điểm trong thời gian khá dài “bí thư kiêm chủ tịch” và trên thực tế bí thư đã kiêm rất tốt chức vụ chủ tịch. Chúng tôi cho rằng, nhất thể hoá một số chức vụ đảng và nhà nước là một chủ trương đúng đắn cần được nhân rộng và mạnh dạn áp dụng ngay trong thời gian tới”.

Để củng cố cho luận điểm này, PGS-TS Phạm Minh Đoan đã nêu ra 10 luận điểm để  khẳng định việc nhất thể hoá là hợp lý. Trong đó có những luận điểm như: Bộ máy của Đảng được tổ chức từ những đảng viên ưu tú, có năng lực quản lý, lãnh đạo tốt. Trên thực tế hầu hết những chức vụ quan trọng và cao cấp trong bộ máy nhà nước ở Việt Nam cũng đều do những đảng viên có chức vụ cao trong Đảng đảm nhiệm; việc nhất thể hoá sẽ nâng cao hơn được trách nhiệm của những người đảm nhiệm các chức vụ quan trọng trong bộ máy đảng và nhà nước...

Về vấn đề vai trò lãnh đạo của Đảng, TS Vũ Đức Khiển, nguyên Chủ nhiệm UBPL của QH đề nghị các văn kiện của Đảng cần phải nói đậm hơn nữa về vấn đề đảng cầm quyền. TS Khiển cho rằng hiện nay dự thảo văn kiện còn đề cập đến vấn đề này khá mờ nhạt, chưa làm rõ mối quan hệ giữa quyền lực của Đảng với quyền lực của Nhà nước và phải phân biệt được vai trò lãnh đạo của Đảng với vai trò lãnh đạo của Nhà nước.

TS Nguyễn Đình Lộc - nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng cho rằng điểm yếu của dự thảo văn kiện đó là chưa nêu rõ vấn đề đảng cầm quyền và cần phải luật hoá quyền của Đảng. TS Lộc cũng khẳng định việc Đảng cầm quyền là đúng, là phù hợp với vai trò của Đảng, nhưng cũng cần phải làm rõ khuôn khổ cầm quyền của Đảng, Bác Hồ đã rất nhiều lần đề cập đến vấn đề này vì nói như vậy không phải là hạn chế quyền của Đảng mà chính là tăng cường sức mạnh cho Đảng...

Kết thúc cuộc hội thảo, PGS-TS Hoàng Thế Liên - Hiệu trưởng Trường ĐH Luật HN đã ghi nhận toàn bộ ý kiến đóng góp của các nhà khoa học và sẽ chuyển những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học tới Tiểu ban Văn kiện ĐH Đảng XI xem xét.

Chí Tùng