Điện than ở ĐBSCL: Nỗi lo ẩn họa môi trường

TRẦN LƯU
Một góc nhà máy nhiệt điện Duyên Hải lúc đang xây dựng.

Với quy mô và công suất lớn nhất cả nước, những nhà máy điện than ở ĐBSCL đang đặt ra hàng loạt những lo ngại. Do vậy, cần xem xét kỹ lưỡng quá trình hoạt động của những nhà máy này, nhất là đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nếu không muốn ĐBSCL rơi vào mối ẩn họa về môi trường.

Đó là nội dung được nêu bật tại Hội thảo “Sự tham gia của cộng đồng trong đánh giá tác động môi trường (ĐTM) - từ chính sách đến thực tiễn” diễn ra ngày 19.9 do Ban Chỉ đạo Tây Nam Bô (BCĐ TNB) phối hợp với Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) tổ chức…

Quá nhiều bất cập

Quy hoạch điện phê duyệt, đến năm 2030, ĐBSCL sẽ có 14 nhà máy nhiệt điện than với tổng công suất khoảng 18.270 MW, chiếm 32,38% tổng công suất điện than cả nước; gấp khoảng 40 lần miền Đông Nam bộ, lớn hơn cả vùng Đông Bắc bộ cộng với Đồng bằng sông Hồng. Đáng lo ngại nhất là các nhà máy nhiệt điện than đã, đang và sẽ được xây dựng tại khu vực này với công nghệ lạc hậu sẽ đặt thêm một lớp áp lực và thách thức mới cho sự phát triển bền vững của vựa lúa lớn nhất cả nước. Các trung tâm nhiệt điện than này sẽ có những tác động không nhỏ tới môi trường và nền kinh tế của vùng.

Bà Ngụy Thị Khanh - Giám đốc GreenID cho biết: Trong điện than, để sản xuất ra 1 MWH điện thì cần đến hơn 4.000 lít nước. Nước tiêu thụ riêng cho nhà máy điện Long An 1 trong 1 ngày gấp 3 lần hệ thống cấp nước sạch ở TP.Hà Nội. Đặc biệt, các công nghệ xử lý ô nhiễm không khí được áp dụng có thể sẽ làm tăng ô nhiễm nguồn nước vì các nguồn thải độc từ khí được lưu giữ  và sớm muộn sẽ thải vào nguồn nước. Trong khi nước là nguồn nguyên liệu quan trọng bậc nhất đối với sự phát triển của ĐBSCL.

PGS.TS Lê Anh Tuấn - Phó Viện Trưởng Viện nghiên cứu BĐKH ĐH Cần Thơ dẫn câu chuyện về nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1 và 3 (Trà Vinh): Vấn đề rất quan ngại là ĐBSCL không có nguồn nguyên liệu than cho các nhà máy. Tương lai các nhà máy nhiệt điện than này sẽ phải nhập nguyên liệu từ nước ngoài. Như vậy sẽ dẫn đến nguy cơ ĐBSCL không đảm bảo an ninh năng lượng do phụ thuộc nguồn cung nhiên liệu và thiết bị từ nước ngoài. Quan trọng hơn, việc phát thải khí nhà kính của các nhà máy điện rất lớn, sẽ gây những ảnh hưởng tiêu cực đến BĐKH. Đó là chưa kể, các nhà máy này không có báo cáo đánh giá môi trường chiến lược (SEA), báo cáo môi trường tích lũy (CIA), báo cáo kế hoạch quản lý môi trường (EPM). Đặc biệt là không có luận chứng kinh tế - kỹ thuật vì sao chọn công nghệ, thiết bị xây dựng và vận hành từ Trung Quốc mà không chọn những quốc gia khác?.

Cần đánh giá kỹ lưỡng và hợp lý

Theo các chuyên gia, hiện nay thông tin về quy hoạch phát triển nhiệt điện than và những nguy cơ, rủi ro tác động của loại hình phát triển này dường như chưa đến được với công chúng và người dân các tỉnh ĐBSCL. Điều này có thể dẫn tới việc người dân và các bên liên quan chịu ảnh hưởng của các nhà máy nhiệt điện than không có đủ thông tin để có thể chủ động tham gia vào quá trình ra quyết định và giám sát việc thực hiện các dự án để tránh sự cố đáng tiếc có thể xảy ra trong tương lai.

Kết quả khảo sát thực tế của trung tâm GreenID đối với người dân xã Dân Thành xung quanh dự án nhiệt điện Duyên Hải cho thấy, những bà con được hỏi đều không ủng hộ sự phát triển của dự án và họ thấy bị ảnh hưởng nhiều tới đời sống hiện tại với những nỗi lo ô nhiễm khói bụi, úng ngập, mất sinh kế và sinh kế không bền vững…

Chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái ĐBSCL - Nguyễn Hữu Thiện cho biết thêm: Trong tham vấn cộng đồng, các quy định và hướng dẫn còn quá sở sài, nhà đầu tư chỉ được yêu cầu gửi văn bản kèm theo tóm tắt ĐTM đến UBND và MTTQ xã rồi nhận lại phản hồi bằng văn bản. Tất nhiên, những cơ quan này không đủ năng lực để hiểu và hầu hết họ đều bày tỏ sự ủng hộ dự án, cũng không có quan ngại nào ngoài việc yêu cầu bồi thường thỏa đáng. Do vậy Bộ TNMT nên sửa đổi hướng dẫn về tham vấn, có thể tham khảo những cách làm tốt trên thế giới để việc tham vấn có ý nghĩa hơn và các bên có liên quan được tham gia tất cả các giai đoạn của ĐTM.

Các chuyên gia cũng đề xuất cần xem xét và tiến hành đánh giá tác động tích lũy của ô nhiễm không khí và những tác động đến sức khỏe cộng đồng khi quy hoạch các nhà máy điện ở ĐBSCL. Trong đó , chú ý tới việc công khai dữ liệu và về mức phát thải của nhà máy tại từng thời điểm và hàng năm để qua đó, đánh giá các tác động và cải thiện việc thực thi. Quan trọng nhất là đánh giá lại phương án phát triển các nguồn phát điện của vùng cho phù hợp với nhu cầu phát triển và liên kết vùng…

Hội thảo lần này gồm có hai phiên, phiên thứ nhất sẽ tập trung thảo luận về các dưn án điện tại ĐBSCL dưới lăng kính môi trường và xã hội; phiên thứ hai sẽ phân tích về bài học thực tiễn về sự tham gia của cộng đồng trong ĐTM và giải pháp…

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Các phút gay cấn nhất trong cuộc tranh luận thế kỷ Clinton-Trump