Báo động tình trạng doanh nghiệp xuất lậu tài nguyên

LĐ - 215 Khánh Linh
Theo các chuyên gia, Theo chuyên gia, Việt Nam hoàn toàn có thể và nên tham gia EITI.

Tại tọa đàm “Việt Nam tham gia sáng kiến minh bạch trong ngành công nghiệp khai thác (EITI): Cơ hội hay rào cản?” tổ chức sáng 13.9 tại Hà Nội, các chuyên gia kinh tế và môi trường đều nhận định Việt Nam nên nhanh chóng tham gia EITI để giảm thiểu thất thu ngân sách nhà nước (NSNN) trong lĩnh vực khai thác khoáng sản. Điều đáng nói là dù Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận EITI từ năm 2007 và Bộ Công thương được chỉ định là cơ quan đầu mối xem xét thực thi nhưng sau gần 10 năm xem xét, Việt Nam vẫn chưa có tuyên bố rõ ràng về việc tham gia sáng kiến này.

Thất thu khoảng… 21.000 tỉ đồng (!)

Theo PGS.TS Lê Xuân Trường - Học viện Tài chính, trong thời gian qua, thất thu NSNN trong lĩnh vực khai thác khoáng sản khá lớn. Điển hình là dạng trốn thuế bằng cách khai thác lậu, xuất lậu tài nguyên. Cụ thể, theo thanh tra tỉnh Quảng Nam, Công ty TNHH Lan Anh và Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Phú Lan Anh đã mua bán cát trắng trái phép, trốn thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường hơn 31 tỉ đồng. Theo Cục thuế Quảng Nam, trong quá trình khai thác cát trắng tại mỏ cát Đông Quế Sơn, Cty TNHH Phan Văn Minh cũng đã trốn thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường với số tiền 945 triệu đồng trong khi không có giấy phép khai thác chế biến khoáng sản theo quy định.

Cũng theo ông Trường, nhiều DN khai thác tài nguyên tiêu thụ trong nước song lại làm giả các thủ tục để thực hiện xuất khẩu nhằm chiếm đoạn tiền hoàn thuế giá trị gia (GTGT) tăng từ NSNN. Điển hình là vụ gian lận thuế của CTCP đầu tư Khoáng sản và Thương mại Bình Thuận đã làm giả 39 bộ hồ sơ hải quan và các chứng từ có liên quan nhằm chiếm đoạt NSNN qua hoàn thuế GTGT với khối lượng xuất lậu lên tới hàng chục ngàn tấn quặng titan.

Ngoài ra, theo ông Trường, nhiều DN còn “lách luật” bằng cách kê khai thuế không đúng nơi khai thác thực tế để được áp dụng giá tính thuế thấp hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Điển hình như trường hợp mỏ vàng Bồng Miêu được cấp giấy phép cách đây 16 năm, thời điểm mỏ được nhận ưu đãi thuế tài nguyên ở mức 3%, thuế thu nhập DN là 18% và có ưu đãi tuyệt đối vừa được xuất khẩu vừa được tiêu thụ nội địa. Trong khi đó, mỏ vàng Phước Sơn có giấy phép cách đây 6 năm, đang phải áp mức thuế tài nguyên là 15% giá trị sản phẩm khai thác, thuế TNDN bằng 40% lợi nhuận thu được và chỉ được xuất khẩu chứ không được tiêu thụ trong nước. Vì thuế suất áp dụng có sự chênh lệch lớn nên Tập đoàn Besra Việt Nam đã “phù phép” sản lượng vào tại hai mỏ bằng cách chuyển vàng từ mỏ Phước Sơn sang mỏ Bồng Miêu. Sự việc được phát hiện khi nhà máy Bồng Miêu đang dừng khai thác sửa chữa nhưng liên tục xuất hóa đơn bán hàng với doanh thu hơn 188 tỉ đồng.

Ngoài những phương thức trên, nhiều cách thức trốn thuế và tránh thuế là kê khai không trung thực số lượng thực tế khai thác, khai giá bán thấp hơn giá thực tế để trốn thuế…

Theo bà Trần Thị Thanh Thủy - Đại diện Liên minh Khoáng sản, các khoản thu như thuế tài nguyên chủ yếu dựa trên sản lượng, chất lượng, giá bán và thuế suất. Tỉ trọng thu thuế tài nguyên trừ dầu thô trong những năm qua tuy có xu hướng tăng lên song vẫn chỉ chiếm một tỉ trọng xấp xỉ trên… 1% trong tổng thu NSNN (!). Theo đánh giá, mức thất thu trong khai thác tài nguyên chiếm khoảng 5 - 25% GDP. Theo Tổng cục Thống kê, GDP từ ngành khai khoáng năm 2014 của Việt Nam là hơn 426.000 tỉ đồng, tổng thất thu từ khai thác khoáng sản và dầu khí ước đạt khoảng… 21.000 tỉ đồng.

Việt Nam nên nhanh chóng tham gia EITI

Theo ông Đậu Anh Tuấn - Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nguyên nhân dẫn đến sự trì hoãn tham gia EITI này có thể xuất phát từ việc chọn sai cơ quan đầu mối để triển khai thực hiện. Bởi lẽ, Bộ Công Thương là bộ chủ quản của nhiều tập đoàn và tổng công ty lớn gồm Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp Than khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam… nên sẽ nhìn nhận vấn đề dưới góc nhìn của một “ông chủ”. Theo đó, ông Tuấn cho rằng: “Để tiến trình cân nhắc EITI của VN sẽ nhanh hơn, đơn vị chủ trì tham mưu cho Chính phủ nên được giao cho Bộ TNMT, Bộ Tài chính hoặc Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội”.

Theo bà Thủy, Việt Nam cần thúc đẩy tham gia EITI vì VN đang gặp nhiều khó khăn từ ngân sách, việc tham gia sẽ góp phần giảm hành vi trốn và tránh thuế trong lĩnh vực khai khoáng. Cụ thể, Nigeria đã tránh thất thu được khoảng 1 tỉ USD/năm từ ngành khai thác khoáng sản nhờ thực thi sáng kiến này. Bên cạnh đó, việc tham gia EITI cũng giảm thiểu rủi ro pháp lý cho chính phủ, đặc biệt là trong công đoạn cấp phép, cơ chế ISDS sau khi TPP có hiệu lực. Mặt khác, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, EITI sẽ tạo môi trường đầu tư tốt hơn, qua đó lựa chọn được những dự án có hiệu quả; bên cạnh đó, hỗ trợ quản trị tốt hơn tài nguyên khoáng sản thông qua minh bạch cấp phép, sản xuất và thu ngân sách.

Theo nghiên cứu của VCCI, chi phí để thực hiện EITI ở mỗi quốc gia không đáng kể. Ví dụ, tại Mông Cổ, một quốc gia giàu tài nguyên và phụ thuộc vào nhiều khoáng sản trong khu vực châu Á, chi phí để vận hành EITI là 200.000 USD/năm (tương đương 4,4 tỉ đồng).

EITI là một tiêu chuẩn toàn cầu về quản trị đối với tài nguyên dầu khí và khoáng sản. Tiêu chuẩn này được thực hiện bởi Chính phủ các nước, phối hợp với các Cty và xã hội dân sự. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 51 quốc gia đang thực thi EITI; 305 báo cáo EITI cấp quốc gia đã được công bố với tổng giá trị dòng tiền lên tới 1.900 tỉ USD.

 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Cổ thụ thình lình đổ ập xuống ô tô, nữ tài xế thoát chết trong gang tấc