Quá trình tham gia ASEAN song hành cùng công cuộc đổi mới đã đem đến cho Việt Nam (VN) vị thế và sức năng động mới.

Khẳng định sức năng động mới

Thứ trưởng Phạm Quang Vinh cho rằng, kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, VN đã từng bước hội nhập bằng việc thực hiện đầy đủ cam kết nước thành viên, vươn lên thành nước định hướng hoạt động của ASEAN. VN đảm nhận chức Chủ tịch ASEAN năm 2010 trong bối cảnh ASEAN thực hiện những quy định và cơ cấu tổ chức mới theo Hiến chương ASEAN.

Trong 1 năm đảm nhận cương vị này, Thứ trưởng Phạm Quang Vinh nhấn mạnh rằng, các nước đánh giá VN đã đặt nền móng pháp lý để đưa Hiến chương ASEAN đi vào cuộc sống, đồng thời tạo ra vai trò chủ động hơn trong duy trì, bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh khu vực.

Bên cạnh đó, VN cũng trực tiếp đóng góp vào những văn kiện mang tính lâu dài của ASEAN, mở rộng quan hệ của ASEAN với các đối tác. Bên cạnh Hiến chương ASEAN, đó còn là lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN, kế hoạch tổng thể của ASEAN về kết nối ASEAN và nhiều văn kiện khác, tạo thành khung chính trị để ASEAN phát huy vai trò trung tâm của khu vực cũng như tạo vị thế mới cho VN.

VN tham gia ASEAN muộn hơn và nền kinh tế chưa phát triển bằng một số quốc gia khác trong khối, nhưng bản thân VN đã rất nỗ lực ở tầm quốc gia, đề xuất được những sáng kiến nhằm thúc đẩy hơn nữa quá trình kết nối trong ASEAN và được các nước trong khu vực đánh giá cao.

Đoàn kết xử lý những vấn đề nhạy cảm


Trả lời câu hỏi liên quan đến vai trò của ASEAN trong việc xử lý những thách thức liên quan đến hòa bình, an ninh và phát triển khu vực, trong đó có vấn đề biển Đông, Thứ trưởng Phạm Quang Vinh nhận định ASEAN đã có lập trường chung và thống nhất, đặc biệt thể hiện trong Tuyên bố 6 nguyên tắc của ASEAN thông qua tháng 7.2012.

Vì hòa bình ở biển Đông liên quan chặt chẽ đến sự ổn định và phát triển của cả khu vực, ông Vinh cho rằng không chỉ những nước có tranh chấp phải kiềm chế, mà tất cả các nước phải đóng góp vào mục tiêu chung này. Để đạt được điều đó, cách tốt nhất là phải tuân thủ những quy tắc ứng xử đã được đề ra, giải quyết tranh chấp theo luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Luật Biển LHQ 1982.

Với tư cách là hạt nhân, ASEAN cần có tiếng nói tích cực, chủ động mỗi khi có vấn đề mới nảy sinh để định hướng chung cho khu vực. ASEAN đã thấy giá trị to lớn của Tuyên bố về ứng xử của các bên trên biển Đông (DOC), nhưng điều đó chưa đủ, cấp thiết phải có Bộ Quy tắc ứng xử (COC). Quan điểm của ASEAN là COC phải được xây dựng trên những nguyên tắc tích cực của DOC nhưng có tính cam kết chính trị cao, có giá trị ràng buộc về pháp lý.

COC phải bổ sung những quy định cụ thể hơn, chẳng hạn như cơ chế ngăn ngừa những xung đột có thể xảy ra, giải quyết những vi phạm đối với COC trong tương lai, hay có quy định giải quyết tranh chấp trong diễn giải và áp dụng COC. Ông Vinh hy vọng, với thỏa thuận của ASEAN và Trung Quốc tháng 7 vừa rồi sẽ tiến tới tham vấn chính thức COC ở cấp quan chức cấp cao.

Ngày 8.8, Bộ Ngoại giao VN đã long trọng tổ chức lễ thượng cờ ASEAN với sự tham dự của đại sứ các nước thành viên ASEAN tại VN. Bắt đầu từ năm 2011, lễ thượng cờ được tất cả các nước thành viên trong ASEAN đồng loạt tiến hành vào sáng ngày 8.8 hằng năm. Trong thông điệp nhân ngày thành lập, Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh nhấn mạnh rằng ASEAN thực sự là nơi mà toàn thể người dân cùng chung tay xây dựng cộng đồng và tương lai.     V.A